Milano

Iz Vikipedije, slobodne enciklopedije

Skoči na: navigacija, pretraga

Koordinate: 45° 27′ 49″ SG Š, 9° 11′ 18″ IGD

Milano
ital. Milano

Glavni gradski trg - Pjaca del Duomo

Osnovni podaci

Država:

Italija

Region:

Lombardija

Stanovništvo
- grad:
- aglomeracija:

1.295.705
3.912.819

Površina grada

182 km²

Gustina stanovništva

7.128 st/km²

Nadmorska visina

120 m

Dan grada

7. decembar

Gradska vlast

Veb-strana

comune.milano.it

Gradonačelnik

Leticija Morati

Lokacija

Milano (italijanski: Milano) je drugi po veličini grad Italije, glavni grad okruga Milano i pokrajine Lombardije u severnoj Italiji.

Milano se smatra "privrednim srcem" Italije. Grad je takođe i svetski poznat privredni, modni i medijski centar. Milan je čuven po svojoj gotskoj katedrali, operi „Milanska skala“ i velikom arhitektonskom i umetničkom nasleđu.

U svetu Milan je najpoznatiji kao jedno od središta svetske mode (uz Pariz i Njujork).

Sadržaj

1 Položaj grada
2 Prirodne odlike
3 Istorija
4 Stanovništvo
5 Privreda
- 5.1 Industrija
- 5.2 Saobraćaj
6 Kultura i kulturne znameniitosti
7 Galerija slika
8 Spoljne veze

[uredi] Položaj grada

Milano se nalazi u severnom delu Italije. Grad nema izlaz na more ili reku, a najbliža pomorska luka je Đenova na 145 km južno. Od prestonice Rima grad je udaljen 585 km severno, a od prvog većeg grada, susednog Torina, 130 km istočno.

[uredi] Prirodne odlike

Prikaz Milana iz 1621. g.

Veliki gradski kanal

Pročelje gradske katedrale sa glavnim trgom

Trg Kordusio

Aerodrom Malpensa

Milanski metro

Reljef: Milano se razvilo u severnom delu Padske nizije, na mestu gde se podnožje Alpa najjužnije spušta u ravnicu. Grad na ravničarskom terenu, ali neposredno severno počinju prvi bregovi i brda.

Klima: Klima u Milanu je izmenjeno kontinetalna klima sa primetnim uticajem sa sredozemne sa Jadrana. Stoga je milanska klima je vlažna, a magla i smog smatraju se dnevnim redom. U leto je veoma toplo, a zimi je sneg redovna pojava i veoma je hladno u odnosu na veći deo Italije.

Vode: Iako se Milano nije razvio kao grad na reci ne može se reći da vodotoci nisu prisutni. Tako je gradska oblast okružena rekama Olonom na zapadu i Lambrom na istoku. Brojni kanali povezuju grad sa jezerima na severu i rekama Lombardije.

[uredi] Istorija

400. godine pre Hrista Milano je bio keltsko naselje i nosio je naziv Mediolanum. Godine 222. pre Hrista ovo mesto osvojili su Rimljani. Nakon više vekova rimske vladavine Milano je 293. godine proglašen glavnim gradom Zapadnog rimskog carstva. Godine 402. napadnut je od strane zapadnih Gota, a 50 godina kasnije (452.) zauzeli su ga Huni. U toku takozvanog Gotskog rata protiv cara Justinijana, istočni Goti su ga 539. osvojili i uništili.

Za vreme osvajčkih ratova cara Fridriha I Barbarose protiv lombardijskih gradova, Milano je 1162. g. velikim delom uništen. Nakon osnivanja Saveza lombardijskih gradova 1167. g. Milano je imao glavnu ulogu u ovom udruženju, a ubrzo posle toga postao je vojvodstvo. Jedan od značajnijih vojvoda bio je (1395. g.) Đan Galeaco Viskonti (Gian Galeazzo Visconti). U vlast plemstva Sforca prešao je 1450. g. i postao jedan od vodećih renesansnih gradova u Italiji.

Od 1492. g. Milano je uglavnom bio pod francuskom vlašću. Prvo ga je zauzeo Ludvig XII, zatim 1515. g. Franc I i Karlo V. Jedno vreme je, padom Severne Italije, bio pod Habzburgovcima (1525. g.). Napoleon je osvojio Lombardiju 1796. g., a Milano je bio glavni grad Cisalpske republike. Nakon Bečkog kongresa (1815. g.) Milano i Lombardija dodeljeni su Austriji. Godine 1848. g. podignut je petodnevni ustanak koga je ugušio feldmaršal Radecki. Tek pošto su trupe Sardinije, Pijemonta i Francuske porazile austrijske kod Solferina 1859. g. grad je bio pod vlašću Sardinije i Pijemonta odnosno Viktora Emanuela II, da bi uskoro postao dele novoosnovane države Italije i glavni grad uspostavljene pokrajine Lombardije. Nekoliko narednih decenija doneli su gradu brz razvoj i napredak i veliki rast stanovništva. Zahvaljujući tome grad je postao mnogo savremeniji od većine italijanskih gradova, koji se do danas nisu trgli iz "srednjovekovnog sna".

Nakon Prvog svetskog rata u ovom gradu osnovan je Snop borbe (Fasci di combattimento), preteča fašističkog pokreta. Iz Milana je 1922. g. Benito Musolini izveo marš na Rim. U Drugom svetskom ratu 1944. g. grad je u velikoj meri razoren i uništen. Posle rata Milano se nastavio razvijati i postao jedno od središta evropske privrede.

[uredi] Stanovništvo

2008. g. Milano je imao nešto blizu 1.300.000 stanovnika, dvostruko više kao na početku 20. veka, ali za 30% manje nego 1970. godine. Opadanje stanovništva tokom proteklih decenija uzrokovano je preseljenjem stalnim stanovništva (mahom mladih porodica) u mirnija predgrađa sa višim kvalitetom života. Ovo se odraža se i na gradsko stanovništvo, koje je izuzetno staro i sa nikim prirodnim priraštajem.

Grad danas ima značajan udeo imigrantskog stanovništva. 86% stanovnika su građani Italije. Ostalih 14% su doseljenici iz svih krajeva svega.

Milano ima ogromno gradsko područje sa oko 3 miliona stanovnika (tzv. "Veliki Milano"). Metropolitensko područje grada ima oko 7,5 miliona stanovnika i prevazilazi granice ne samo gradksog okruga, već i granice Lombardije.

[uredi] Privreda

[uredi] Industrija

Milano je industrijska metropola Italije i važi za jedan od privredno najznačajnijih gradova Evrope. Od oko 200 najvećih preduzeća Italije, skoro polovini je sedište upravo u Milanu. Tu se nalazi većina izdavačkih kuća, reklamnih kampanja, instituta za istraživanje tržišta i trgovačka udruženja zemlje. On je i centar mode i dizajna. a 1910. godine ovde je osnovana fabrika automobila Alfa Romeo (danas deo Fijata). Takođe svetski poznata firma guma i kablova, Pireli, nalazi se u Milanu.

[uredi] Saobraćaj

Panetone, hleb iz Milana

Milano je položen na severu Italije, gde se država vezuje za evropsko kopno. Tako je Milano i saobraćajno čvorište zemlje. U njemu se nalazi centar železničke petlje i veoma je razvijen drumski saobraćaj. Milano ima tri aerodroma: internacionalni Aerodrom Malpensa, nacionalni aerodrom Linate i aerodrom kod Bergama.

Grad ima i veoma razvijen javni gradski i prigradski prevoz. Milanski metro ima 3 metro linije.

[uredi] Kultura i kulturne znameniitosti

Grad Milano naziva se i "severnim biserom", budući da ima dugu i burnu prošlost. Ona počinje u antici kada su podigli Rimljani pokorivši Severnu Italiju i njene stanovnike Gale. Svedoci tog događaja su mnoge građevine sada izuzetno posećene od strane turista. Veoma je važno napomenuti da je Milano jedan kraći period bio prestonica svemoćnog i snažnog Rimskog carstva, pod kojim je podrhtavao veći deo Evrope. Ipak, danas je Milano savremeni grad, ali još uvek poseduje stare građevine koji mu daju dušu. Najznačajnije znamenitosti su:

Milanska katedrala (Duomo) - Ova građevina je najvažniji arhitektonski simbol grada i majstorsko delo italijanske gotike. Nalazi se na trgu koji je dobio ime po katedrali (Piazza del Duomo). Počela je da se gradi krajem 14. veka, a dorađivala se i u prošlom veku.
zamak Sforca - predstavlja značajan srednjovekovni spomenik. Često je prepravljan, a danas je pretvoren u muzej, institut za umetnost i istoriju.
Galerija Vitorio Emanuele - To je jedan od najimozantnijih i najlepših primera tržnih centara iz 19. veka.
Milanska skala - Milano je svetski poznat i po operi, Milanskoj skali, sagrađenoj u XVIII veku. U njenoj dvorani ima mesta za preko 3000 gledalaca. Ova građevina raspolaže i pozorišnim muzejom, a to je u stvari istorija skale.
Crkva Santa Marija dela Gracije - Godine 1492. g. došao je Leonardo da Vinči na Milanski dvor. Leonardo je u Milanu nacrtao je brojne skice brana za izgradnju kanalnog sistema. U crkvi Santa Marija dela Gracije nalazi se čuvena „Tajna večera“.
Crkva svete Anastazije
Trijumfalni luk - spada među najzanimljivije turističke objekte i predstavlja neoklasično delo namenjeno prvo Napoleonu, a kasnije kralju Vitoriju Emanuelu II.
Nacionalni muzej znanja i nauke „Leonardo da Vinči“
Muzej oslobođenja
Muzej Mansonija
Galerija di Brera
Nacionalna biblioteka di Brera, ...

[uredi] Galerija slika

Gradska katedrala (Duomo)	Milanska skala	Galerija Vitorio Emanuele	Zamak Sfrorca
Crkva Santa Marija dela Gracije	Crkva San Satiro	Zdanje univerziteta	Stadion "San Siro"
Poznati Sempione park	Akademija Brera	"Pirelijev" toranj	Glavna železnička stanica