Bela Palanka

Iz Vikipedije, slobodne enciklopedije
Idi na: navigaciju, pretragu
Bela Palanka
Bela Palanka pogled sa brda.JPG
Panorama Bele Palanke
Administrativni podaci
Država  Srbija
Upravni okrug Pirotski
Opština Bela Palanka
Stanovništvo
Stanovništvo
 — (2011) Pad 8143
Geografske karakteristike
Koordinate 43°13′04″ SGŠ; 22°18′24″ IGD / 43.217666° SGŠ; 22.306666° IGD / 43.217666; 22.306666Koordinate: 43°13′04″ SGŠ; 22°18′24″ IGD / 43.217666° SGŠ; 22.306666° IGD / 43.217666; 22.306666
Vremenska zona UTC+1 (CET), leti UTC+2 (CEST)
Nadm. visina 394 m
Bela Palanka na mapi Srbije
Bela Palanka
Bela Palanka
Ostali podaci
Poštanski broj 18310
Pozivni broj 018
Registarska oznaka PI/ПИ

Bela Palanka je gradsko naselje u Srbiji u opštini Bela Palanka u Pirotskom okrugu. Prema popisu iz 2011. bilo je 8.143 stanovnika.

Kroz naselje protiče reka Nišava.

Istorija[uredi]

Naselje leži na mestu rimske Remezijane. Gotovo je sigurno da je na mestu današnje Bele Palanke stajala varoš Izvor, koju u svom putopisu pominje i Bertrandon de la Brokijer.[1] Mesto Izvor se kao konak pominje 1521. i 1566. godine.[1] Prema defteru iz prve ili druge decenije 16. veka, varoš Izvor je imala 23 domaćinstva, 6 neoženjenih i 2 udovice. Prihod od sela je iznosio 3351 akču. Tokom 16. veka primetan je porast stanovništva: sledeći defter navodi 29 domaćinstava, 40-ih godina ima 35, a 70-ih 38. Pred kraj veka, međutim, broj domaćinstava opao je na 25. Prihodi od seoskih poreza bili su u stalnom opadanju: na kraju veka iznosili su 1500 akči.[1]

Radi bolje zaštite puta Osmanlije su 1638/9. godine ovde sagradile palanku, koja je po graditelju ponela ime Musa-pašina Palanka. Ponegde je greškom nazivana i Mustafa-pašinom Palankom. Dubrovački izvori ovo mesto zovu jednostavno Palanka ili Pašina Palanka.[2] O mestu su brojne podatke dali Hadži-Kalfa, britanski putopisac Piter Mandi i anonimni izveštavalac barona De Kormanena, s tim što je prvi pogrešno ubicira kod Kuru-česme, a poslednji je naziva Mehmed-pašinom Palankom.[2] Prema Hadži-Kalfi, Musa-pašina Palanka je bila 200 aršina dugačka, 120 aršina široka, a njeni zidovi su bili debeli 3 aršina, dok su bili visoki 14, zajedno sa temeljima. Palanka je imala 18 kula, svaku po 20 aršina visoku i široku, s tim što je kula na ulazu bila za metar viša od ostalih.[1]

Prema mišljenju francuskog putopisca i diplomate Mišela Kiklea, Musa-pašina Palanka je bila vrlo lepo mesto pored Nišave, ali je utvrđenje bilo zapušteno i slabo branjeno, tako da je jedino služilo protiv lopova. Kada se ovo čita, valja imati na umu da je granica bila daleko i da potreba za jakim utvrđenjem nije postojala. U palanci je Kodža Musa-paša podigao veliki han, koji je srušen 1688. godine, tokom Velikog bečkog rata. Prema putopisu Evlije Čelebije ovo je mesto imalo posadu od 150 vojnika sa dizdarem (gradskim zapovednikom), skladište municije, džamiju, žitni magacin i mehterhanu (zgradu za vojnu muziku).[1][3]

Demografija[uredi]

U naselju Bela Palanka živi 6785 punoletnih stanovnika, a prosečna starost stanovništva iznosi 39,0 godina (37,7 kod muškaraca i 40,3 kod žena). U naselju ima 3037 domaćinstava, a prosečan broj članova po domaćinstvu je 2,84.

Ovo naselje je uglavnom naseljeno Srbima (prema popisu iz 2011. godine), a u poslednja tri popisa, primećen je porast u broju stanovnika.

Demografija[4]
Godina Stanovnika
1948. 2.823
1953. 3.168
1961. 4.300
1971. 5.772
1981. 7.502
1991. 8.347 8.302
2002. 8.626 8.691
2011. 8.143
Etnički sastav prema popisu iz 2002.[5]
Srbi
  
7.491 86,84 %
Romi
  
1.018 11,80 %
Makedonci
  
9 0,10 %
Jugosloveni
  
7 0,08 %
Goranci
  
6 0,06 %
Crnogorci
  
4 0,04 %
Hrvati
  
4 0,04 %
Bugari
  
4 0,04 %
Mađari
  
2 0,02 %
Slovenci
  
1 0,01 %
Bošnjaci
  
1 0,01 %
nepoznato
  
35 0,40 %


Zanimljivosti[uredi]

U Beloj Palanci se održava manifestacija „Dani banice“.[7]

Galerija[uredi]

Vidi još[uredi]

Reference[uredi]

  1. 1,0 1,1 1,2 1,3 1,4 O. Zirojević, Carigradski drum od Beograda do Sofije (1459-1683), Beograd 1976, 182-183.
  2. 2,0 2,1 O. Zirojević, Carigradski drum od Beograda do Sofije (1459-1683), Beograd 1976, 183.
  3. Putopis Evlije Čelebije: Odlomci o jugoslavenskim zemljama, ed. H. Šabanović, Sarajevo 1967, 62.
  4. „Knjiga 9”. Stanovništvo, uporedni pregled broja stanovnika 1948, 1953, 1961, 1971, 1981, 1991, 2002, podaci po naseljima. webrzs.stat.gov.rs. Beograd: Republički zavod za statistiku. maj 2004. ISBN 86-84433-14-9. 
  5. „Knjiga 1”. Stanovništvo, nacionalna ili etnička pripadnost, podaci po naseljima. webrzs.stat.gov.rs. Beograd: Republički zavod za statistiku. februar 2003. ISBN 86-84433-00-9. 
  6. „Knjiga 2”. Stanovništvo, pol i starost, podaci po naseljima. webrzs.stat.gov.rs. Beograd: Republički zavod za statistiku. februar 2003. ISBN 86-84433-01-7. 
  7. Ko pravi najbolje pite u Srbiji? (B92, 12. avgust 2013)

Literatura[uredi]

Spoljašnje veze[uredi]