Srpska narodna nošnja
 |
|
| Umetnost | |
|---|---|
| Književnost • Muzika • Pozorište, Opera, Balet • Bioskopi | |
| Tradicija | |
| Kuhinja • Narodna nošnja • Srodnički odnosi • Igre • Religija | |
| Spomenici | |
| Arhitektura • Fortifikacije • Muzeji • Religiozni spomenici • Nepokretna kulturna dobra • Svetska baština | |
| Razno | |
| Poznati Srbi • Srpska akademija nauka i umetnosti • Sport |
Srpska narodna nošnja zauzima istaknuto mjesto u kulturi i tradiciji srpskog naroda. Njena uloga kroz istoriju je veoma bitna kao simbol etničkog identiteta, a ističe se i po likovnim i estetskim vrijednostima. Do nas su uglavnom stigle sačuvane odjevne cjeline iz 19. i prvih desetina 20. vijeka, sa raznolikim oblicima i ukrasima kako u ženskim tako i u muškim nošnjama. Svaku oblast koju su nastanjivali Srbi kroz istoriju, karakterisala je posebna nošnja. Po načinu odijevanja prepoznavalo se ne samo odakle je ko nego, naročito u mješovitim etničkim sredinama, i kojoj etničkoj odnosno nacionalnoj zajednici pripada. U svom istorijskom razvoju, raznovrsne narodne nošnje imale su mnogostruka značenja u životu naroda, ali su bile izložene i mnogobrojnim uticajima između različitih etnosa, tako da osim obilježja vremena u kome su rukotvorene i nošene, sadržani su i drugi odjevni elementi iz proteklih vremena.[1]
 |
Ovaj članak, ili jedan njegov deo, treba još da se proširi. Pogledajte stranu za razgovor za razlog. Kada se poboljšavanje završi, možete skloniti ovo obaveštenje. |
[uredi] Narodna nošnja u Šumadiji i Bosni
Srpska narodna nošnja počinje da se razvija i odvaja od nošnje koju su Srbi morali da nose dok su bili pod Turcima. Knjaz Miloš Obrenović je bio čovek koji je voleo da se lepo oblači i to je bio primer i drugima. U nastvaku su navedeni delovi odeće koji se nosili u 19. veku u Srbiji. Ima tu i delova odeće od koji su neka karakteristična za selo a neka za grad...
- Šajkača
- Prsluk
- Gunj
- Gunjić
- Fermen
- Anterija
- Zubun
- Dolaktenik
- Tkanica (vrsta pojasa, koji se dobija tkanjem)
- Bridžes pantalone
- Čakšire
- Dizluk
- Dolama
- Ječerma
- Džemadan
- Misaraba
- Mintane
- Jelek
- Džube
- Libade
- Fistan
- Šalvare - deo ženske nošnje koja je nošena jedno vreme posle osobođenja od Turaka
- Kumoš
- Čarape
- Opanci „šiljkani“
[uredi] Narodna nošnja u Vojvodini i Slavoniji
[uredi] Narodna nošnja u Južnoj Srbiji i Makedoniji
[uredi] Narodna nošnja na Kosovu i Metohiji
[uredi] Narodna nošnja u Dalmaciji i Liki
[uredi] Lička narodna nošnja
Na prostoru Like vjekovima su živjela dva naroda, pravoslavni Srbi (ijekavskog govornog područja) i katolici Hrvati, Bunjevci i Kranjci (ikavskog i čakavskog govornog područja). Iako su živjeli na istom prostoru, ova dva naroda imaju veoma izražene različitosti, osobitosti i specifičnosti, kako u istorijskom, duhovnom, kulturnom, govornom, tako i u pogledu narodnog stvaralaštva. To se neminovno odrazilo i na narodnu nošnju ovih naroda.[2]
Narodna nošnja ličkog srpskog pravoslavnog naroda u izvjesnom smislu razlikuje se od narodne nošnje katoličkog naroda Like, kako po boji, tako i po samim nazivima pojedinih dijelova od kojih se nošnja sastoji. Upravo zbog toga, ne može se na jedinstven i istovjetan način obraditi i promovisati narodna nošnja čitave Like, i zato ovdje govorimo isključivo o narodnoj nošnji srpskog pravoslavnog naroda Like. Predmet obrade je starinska narodna nošnja srpskog pravoslavnog naroda Like s kraja 19. i s početkom 20. vijeka.[2]
[uredi] Podjela i dijelovi ličke narodne nošnje
Postoje dvije podjele ličke narodne nošnje. Prema prvoj podjeli, imamo mušku ličku narodnu nošnju i žensku ličku narodnu nošnju. Prema drugoj podjeli, u okviru muške i ženske ličke narodne nošnje, imamo radnu, svakodnevnu ili svakidašnju ličku narodnu nošnju i svečanu, svetačku, crkvenu, stajaću, reprezentativnu ličku narodnu nošnju.
Sastavni dijelovi ličke narodne nošnje su:[2]
|
Muška lička narodna nošnja:
|
Ženska lička narodna nošnja:
|
[uredi] Narodna nošnja u Crnoj Gori i Hercegovini
Nošnja u Crnoj Gori i Hercegovini se pojavljuje u raznim varijantama tradicionalne crnogorske nošnje koju čine:
- crnogorska kapa
- košulja sa kolijerom, tj. košulja bez kragne ili sa malom kragnom
- džemadan, crveni dio koji se oblači poslije košulje
- dušanka (ime dobila po caru Dušanu), dio koji se oblači poslije džemadana.
- kanica, pojas
- silav, kožni kajiš za oružje koji se stavlja ispod kanice
- plave gaće na širok kroj
- dokoljenice
- kratke čarape (nazuvci)
- kožni opanci
Često se umjesto opanaka nose čizme, ali se onda ne stavljaju dokoljenice i nazuvci.
[uredi] Hercegovačka brdska narodna nošnja
Hercegovačka brdska narodna nošnja je na području južnog dijela Republike Srpske bila u svakodnevnoj upotrebi do 1875. godine.[3] Korištena je svakodnevna i svečana narodna nošnja koja se oblačila samo za svetkovine.[3]
Svečanu žensku hercegovačku brdsku narodnu nošnju su različito nosile djevojke i udate žene.[3] Sastoji se od:[3]
- burundžuk (ženska kapa)
- ćurdija (marama)
- košulja
- koret (jakna)
- pregača
- pahte (ukrasni nakit od srebra koji se nosi na pojasu)
Svečana muška hercegovačka brdska narodna nošnja je preuzela „zavratu“ i „dušanku“ nakon 1875. iz crnogorske narodne nošnje.[3] Toke su nosili samo viđeniji i bogatiji Srbi.[3] Sastoji se od:[3]
- zavrata (kapa)
- toke
- dušanka
- muški pojas
- gaće
- vunene čarape
- opanci
[uredi] Narodna nošnja ozrenskog kraja
Srpska narodna nošnja u ozrenskom kraju je najvećim dijelom satkana od platna.[4] Tka se od pamuka na stanu (alat za izradu platna).[4] Muškarci nose šešire.[4] Svaki muški torbak je različito dekorisan.[4]
Ženska nošnja se sastoji od:[4]
- krpa
- ljetak
- košulja
- tkanica
- pregača
- vunene čarape
- opanci
Muška nošnja se sastoji od:[4]
- šešir
- fermen
- košulja
- torbak (torba) u kome se nosi peškir
- tkanica
- gaće
- vunene čarape
- opanci
[uredi] Reference
- ^ http://www.rastko.org.rs/isk/isk_12.html
- ^ a b v Личка народна ношња (ср). Лика у срцу (2011.). Pristupljeno na dan 30.03.2012.
- ^ a b v g d đ e Вез: Источна Херцеговина (ср). Радио-телевизија Републике Српске (2011.). Pristupljeno na dan 11. 12. 2011.
- ^ a b v g d đ Вез: Општина Петрово (Озренски крај) (ср). Радио-телевизија Републике Српске (12. 2011.). Pristupljeno na dan 18. 12. 2011.
[uredi] Literatura
- Zanati u Požarevcu krajem 19. i početkom 20. veka - Danica Đokić - Narodni muzej Požarevac
[uredi] Vidi još
[uredi] Spoljašnje veze
