Hercegovina

Iz Vikipedije, slobodne enciklopedije
Skoči na: navigacija, pretraga
Disambig.svg
Druga značenja su popisana u članku Hum (višeznačna odrednica).
'
Humska zemlja
Hercegovina
Zastava Grb
Zastava Grb
Pagania, Zahumlje, Travunia, Duklja.png
Zahumlje u 9. veku
Geografija
Kontinent Evropa
Regija Balkan
Društvo
Vladavina
Oblik vladavine Kneževina
Osnivanje 9. vek
Događaji
Prethodnici i naslednici
Prethodile su: Nasledile su:
Hercegovina u BiH
Žuto: Hercegovačko-neretvanski kanton
Zeleno: Zapadnohercegovački kanton
Plavo: Istočna Hercegovina u RS

Hercegovina je geografska oblast koja obuhvata jug Bosne i Hercegovine. Hercegovina kao stara srpska srednjovekovna zemlja bila je mnogo veća i obuhvatala je delove današnje severozapadne Crne Gore, delove Polimlja i gornjeg Podrinja, kao i Boku Kotorsku. (Stara Hercegovina). Ova regija je ime dobila po tituli herceg (nem. Herzog - vojvoda), vladara ovog područja iz XV veka Stefana Vukčića Kosače. Kroz istoriju se nazivala i Humska zemlja, Hum ili Zahumlje.

Istorijski i kulturno ona obuhvata, ili je obuhvatala, neka područja istočno i severoistočno (Stara Hercegovina u Crnoj Gori, Podrinju i Polimlju). Po društveno-istorijskim kriterijumima, Hercegovina se na nekim od ovih teritorija preklapa sa Bosnom.

Hercegovina zauzima oko 20% teritorije Bosne i Hercegovine, gde živi oko 10% stanovništva zemlje.

Geografija[uredi]

Hercegovina je brdsko-planinsko područje koje čini deo Dinarskih planina. Tipični su predeli karsta u kojima se povremeno pojavljuju plodne ravnice - polja. Klima je mediteranska, iako sa nešto više padavina u odnosu na prosek za ovaj tip klime. Zime su blage, i za razliku od susedne Bosne, snega u dolinama Hercegovine ima veoma retko. Leta su suva i vrela, posebno u julu i avgustu.

Najviši vrh je Volujak (2336 m) kod Gacka. Ostali značajni vrhovi su Čvrsnica (2226 m) kod Posušja i Prenj (2226 m) kod Mostara. Značajna planina je i Vran - prirodna granica između Hercegovine i Bosne.

Jedina veća reka je Neretva, koja izvire kod Gacka i u velikom luku dugom 218 km prolazi kroz centralni deo regije. Južni deo Hercegovine pripada slivu reke Trebišnjica, duge 96,5 km, koja izvire blizu crnogorske granice, a ponire kod Hutova.

Hercegovina nema velikih prirodnih jezera, ali ima tri velika veštačka: Jablaničko i Ramsko na Neretvi i Bilećko na Trebišnjici.

Granice[uredi]

Podela na Bosnu i Hercegovinu

Danas je teritorija Hercegovine podeljena na više delova, iako je i te kako živo sećanje hercegovačkog naroda o jedinstvu tih teritorija. Hercegovina se deli na Istočnu i Zapadnu Hercegovinu, kao deo Bosne i Hercegovine, i Staru Hercegovinu u Crnoj Gori.

Izrazita je geografska granica između Bosne i Hercegovine čini planinski niz Vran-Raduša-Vranica-Bitovnja-Bjelašnica-Treskavica-Zelengora-Maglić. Istočna Hercegovina većinom pripada Republici Srpskoj, a njen ostatak Federaciji BiH, s tim da se Zapadna Hercegovina podudara sa Zapadnohercegovačkim kantonom, a njen centralni dio (čapljinska, stolačka, mostarska, jablanička i konjička regija) se podudara sa Hercegovačko-neretvanskim kantonom. U geografskom smislu, od navedenih opština severni dio opštine Prozor pripada Bosni, dok Hercegovini pripadaju i južni dijelovi opština Tomislavgrad i Foča, čiji se veći dijelovi takođe nalaze u Bosni, a isto tako Hercegovini, u celini, geografski pripada i područje bivše opštine Ulog, inače u sastavu opštine Kalinovik. Smatra se da je prelaz iz Bosne u Hercegovinu na prevoju Ivan sedlo. Nekada se u geografskom smislu pod Hercegovinom podrazumevaju slivovi reka Neretve i Trebišnjice.

Istorijska Stara Hercegovina je sastavni deo Crne Gore, tj. njen severni, planinski deo (Nikšić, Šavnik, Žabljak) i deo crnogorskog primorja (Herceg Novi). U Staru Hercegovinu spadaju i oblasti oko Foče, Goražda i Prijepolja.

Istorija[uredi]

Hercegovina je svoje ime dobila po velikom srpskom vojvodi Stefanu Vukčiću Kosači, koji je vladao tim područjem sredinom 15. veka. On se 1448. krunisao titulom hercega od Svetoga Save u manastiru Mileševa. Poznata je još i kao Vojvodstvo Svetog Save, zato što je ovaj srpski prosvetitelj bio vladar u Humskoj zemlji, a potom i organizator Srpske pravoslavne Episkopije Zahumsko-Hercegovačke. Teritorija kojom je vladao prostirala se od Lima do Cetine i od Rame do Kotorskog zaliva.

U svojoj povelji Splićanima, izdatoj upravo u vrijeme vladavine Humskom zemljom princa Rastka Nemanjića, oko 1190—1192. godine, Stefan Nemanja, „sabiratelj svih Srpskih Zemalja“, među kojima su bile i Travunija i Hum, ili Zaholmije (Zahumlje) - današnja Hercegovina, kaže:

Vikicitati „Ja veliki župan Nemanja dozvoljavam Splićanima da slobodno izlaze u moju zemlju, i sina mi Rastka u Humsku zemlju, i sina mi Vukana u Zetu, i da slobodno trguju, i da im se nikakva nepravda ne dogodi.“
()

Kasniji srpski vladari u srpskim zemljama, uključujući hercegovačke i bosanske, sa ponosom su svoju vlast i titule vezivali za ime Svetoga Save.

Srednjovekovna Hercegovina[uredi]

Srednjovekovna Hercegovina (tzv. Kosačina Hercegovina) je zauzimala teritoriju južne Bosne i mostarske regije, te delove crnogorskog primorja s lukom Herceg-Novi.

Hercegovina pod Otomanskom vlašću[uredi]

Osmanlije su prvi počeli tu regiju nazivati Hercegovina u stvari Vilajet Hercegovina, po njenom tadašnjem vladaru hercegu Kosači.

Stvaranje Bosne i Hercegovine[uredi]

Neka mesta koja su u istoriji pripadala Hercegovini, danas se najčešće svrstavaju u Bosnu (Foča, Livno), mada oko ovoga ne postoji opšta saglasnost.

Hercegovina danas[uredi]

Gradovi i opštine koje obuhvata Hercegovina su:

Hercegovina danas obuhvata oko 20% teritorije i oko 10% stanovništva današnje Bosne i Hercegovine.

Znameniti Hercegovci[uredi]

Galerija (kultura)[uredi]

Galerija (priroda)[uredi]

Zastave i grbovi Hercegovine[uredi]

Vidi još[uredi]

Spoljašnje veze[uredi]

Vikiostava
Vikimedijina ostava ima još multimedijalnih datoteka vezanih za: Hercegovina