Banat, Bačka i Baranja

S Vikipedije, slobodne enciklopedije
Banat, Bačka i Baranja
1918.—1922.
Banat backa baranja 02 map sr.png
Banat, Bačka i Baranja 1918. godine
Glavni gradNovi Sad
Zemlja Kraljevina Srbija,
 Kraljevina Srba, Hrvata i Slovenaca
Površina19.702 (u granicama određenim mirovnom konferencijom) km2
Stanovništvo1.365.596 (u granicama određenim mirovnom konferencijom)
StatusBivša pokrajina
Predsednik vlade 
• 
Dr. Jovan Lalošević
Istorija 
• Uspostavljeno
1918.
• Ukinuto
1922.
Prethodnik
Sledbenik
Vojvodstvo Srbija i Tamiški Banat (Habzburška monarhija)
Banatska republika
Srpsko-mađarska republika Baranja-Baja
Bačka oblast (Kraljevina SHS)
Beogradska oblast (Kraljevina SHS)
Podunavska oblast (Kraljevina SHS)
Banat, Bačka i Baranja sa granicama određenim na mirovnoj konferenciji
Pokrajine Kraljevine Srba, Hrvata i Slovenaca, do 1922.
Velika narodna skupština Srba, Bunjevaca i ostalih Slovena u Banatu, Bačkoj i Baranji, održana u Novom Sadu 25. novembra 1918. Skupština je proglasila prisajedinjenje Banata, Bačke i Baranje Kraljevini Srbiji.

Banat, Bačka i Baranja je bio naziv za pokrajinu, koja je postojala u sastavu Kraljevine Srbije i Kraljevine Srba, Hrvata i Slovenaca od novembra 1918. do 1922. godine. Pokrajina je imala sopstvene organe vlasti (vladu i skupštinu), a uključivala je geografske regione Banat, Bačku i Baranju. Administrativno sedište pokrajine bio je Novi Sad.

Ime[uredi | uredi izvor]

Službeno ime pokrajine, koje je koristila pokrajinska vlada (narodna uprava), bilo je „Banat, Bačka i Baranja“, ali se nezvanično koristio i naziv "Vojvodina".

Istorija[uredi | uredi izvor]

Posle propasti Austrougarske monarhije oktobra 1918. godine, regione Banat, Bačku i Baranju posela je vojska Kraljevine Srbije. Faktičku upravu nad ovim područjima preuzeli su mesni vojvođanski Srbi, a na čelu ove uprave nalazio se Srpski Narodni Odbor iz Novog Sada.

25. novembra 1918. godine, sazvana je Velika narodna skupština Srba, Bunjevaca i ostalih Slovena u Banatu, Bačkoj i Baranji, koja je proglasila prisajedinjenje ovih regiona Kraljevini Srbiji (na skupštini je bilo ukupno 757 delegata, od kojih 578 Srba, 84 Bunjevca, 62 Slovaka, 21 Rusin, 6, Nemaca, 3 Šokca, 2 Hrvata i 1 Mađar), a 1. decembra 1918. godine, Kraljevina Srbija se ujedinila sa Državom Slovenaca, Hrvata i Srba, da bi formirala Kraljevinu Srba, Hrvata i Slovenaca.

Velika narodna skupština od 25. novembra nije samo proglasila prisajedinjenje Banata, Bačke i Baranje Kraljevini Srbiji, već je, takođe, donela odluku o formiranju pokrajinske uprave (vlade i skupštine) u ovim regionima. Pokrajinska vlada je zvanično nazvana „Narodna uprava za Banat, Bačku i Baranju“, a za njenog predsednika izabran je dr. Jovan Lalošević, dok je pokrajinska skupština zvanično nazvana „Veliki narodni savet“, za čijeg je predsednika izabran dr. Slavko Miletić.

Iako je vlada u Beogradu prihvatila odluku o prisajedinjenju Banata, Bačke i Baranje Kraljevini Srbiji, ona nije zvanično priznala Narodnu upravu, koja je upravljala ovim područjima sve do 11. marta 1919. godine, kada je održala svoju poslednju sednicu. Vlast Narodne uprave prostirala se ne samo u onim delovima Banata, Bačke i Baranje koji su na mirovnoj konferenciji priznati kao deo Kraljevine Srba, Hrvata i Slovenaca, već u svim delovima ovih regiona, koje je kontrolisala vojska Kraljevine Srbije od novembra 1918. godine, uključujući i delove koji danas pripadaju Rumuniji i Mađarskoj.

Iako od 1919. godine Narodna uprava Banata, Bačke i Baranje nije bila aktivna, ova teritorija je zvanično činila jednu od pokrajina Kraljevine Srba, Hrvata i Slovenaca, sve do podele zemlje na oblasti 1922. godine.

Administrativna podela[uredi | uredi izvor]

Pokrajina se administrativno delila na županije. 3. decembra 1918. godine, Narodna uprava je imenovala velike župane za sledeće oblasti:[1]

15. januara 1919. godine, imenovani su posebni veliki župani za sledeće dve oblasti:[2]

Nakon razgraničenja sa Rumunijom, u Banatu je formirana Torontalsko-tamiška županija, a 1920. godine celo područje Banata, Bačke i Baranje bilo je podeljeno na tri županije:[3]

Nakon razgraničenja sa Mađarskom, formirana je Bačko-baranjska županija, pa je 1921. godine područje Banata, Bačke i Baranje bilo podeljeno na dve županije:[4][5][6][7]

Stanovništvo[uredi | uredi izvor]

Iako su Srbi, Bunjevci i drugi Sloveni naseljavali veći deo pokrajine, oni su živeli pomešano sa Rumunima, Mađarima i Nemcima, tako da je etnički sastav ove teritorije bio veoma složen. Posle uspostavljanja konačnih državnih granica na mirovnoj konferenciji, u delovima Banata, Bačke i Baranje koji su priznati kao deo Kraljevine Srba, Hrvata i Slovenaca, živelo je 1.365.596 stanovnika, od kojih 29% Srba, 27,7% Mađara, 23,8% Nemaca, kao i pripadnici drugih naroda.

Ustanove[uredi | uredi izvor]

Veliki Narodni Savet (parlament) pokrajine brojao je 50 članova, od kojih 35 Srba, 8 Bunjevaca, 5 Slovaka, 1 Krašovana i 1 unijatskog sveštenika.

U nadležnosti narodne uprave (vlade) pokrajine nalazili su se sledeći odseci: politički poslovi, unutrašnji poslovi, pravosuđe, prosveta (škola i crkva), finansije, saobraćaj, privreda, prehrana i snabdevanje, socijalne reforme, narodno zdravlje i narodna odbrana.

Zvaničnici[uredi | uredi izvor]

Istorijske jugoslovenske zemlje (karta iz 1920.)

Vidi još[uredi | uredi izvor]

Reference[uredi | uredi izvor]

  1. ^ Njegovan 2004, str. 261.
  2. ^ Njegovan 2004, str. 262.
  3. ^ Malović, Gojko (2010). Seoba u maticu: Optiranje Srba u Mađarskoj, 1920-1931. Matica Srpska. 
  4. ^ "imala svog utjecaja i na prvotnu administrativnu podjelu Vojvodine od od 1918. do 1921. godine.1 Ta je administracija odgovarala upravo onoj tradicionalnoj mađarskoj podjeli ...
  5. ^ .rs/books?ei=Jfy8U8KMJYbnygOQzYHwAQ&hl=sr&id=FDw9AAAAIAAJ&dq=%22imala+svog+utjecaja+i+na+prvotnu+administrativnu+podjelu+Vojvodine+od+od+1918.+do+1921.+godine.1+Ta+je+administracija+odgovarala+upravo+onoj+tradicionalnoj+ma%C4%91arskoj+podjeli+na%3A+ba%C4%8Dko-baranjsku%2C+torontalsko-tami%C5%A1ku+i+srijemsku+%C5%BEupaniju.%22&focus=searchwithinvolume&q=%22torontalsko-tami%C5%A1ku%22 Marulic — Google Knjige]
  6. ^ .rs/books?id=yJB4AAAAIAAJ&q=%22%D1%82%D0%BE%D1%80%D0%BE%D0%BD%D1%82%D0%B0%D0%BB%D1%81%D0%BA%D0%BE%22&dq=%22%D1%82%D0%BE%D1%80%D0%BE%D0%BD%D1%82%D0%B0%D0%BB%D1%81%D0%BA%D0%BE%22&hl=sr&sa=X&ei=7Py8U9flCsX-ygOzl4HgCA&redir_esc=y Građa za istoriju naroda Vojvodine — Google Knjige]
  7. ^ http://pod2.stat.gov.rs/ObjavljenePublikacije/G1921/Pdf/G19214001.pdf

Literatura[uredi | uredi izvor]

Spoljašnje veze[uredi | uredi izvor]