Stari Sloveni

S Vikipedije, slobodne enciklopedije
Idi na navigaciju Idi na pretragu
Seobe Starih Slovena

Stari Sloveni su predstavljali grupu različitih plemena koja su živela u periodu Velike Seobe naroda i ranog srednjeg veka (od 5. do 10. veka), čija je plemenska organizacija posredno dovela do stvaranja današnjih slovenskih naroda (preko slovenskih država u kasnom srednjem veku).[1]

Prvi pisani pomen o narodima koji bi se mogli smatrati Slovenima ostavio je grčki istoriar Herodot u 5. veku p. n. e. Prvi pisani pomen imena Sloveni datira iz 6. veka, kada slovenska plemena naseljavaju velika prostranstva srednje i istočne Evrope.

Slovenski narodi tokom 7. i 8. veka

Prapostojbina[uredi | uredi izvor]

Prapostojbina Slovena se nalazila na području današnje Rusije, Ukrajine i Poljske u slivu reka Dnjepra, Dnjestra i Visle, a kasnije se protezala i do Karpata. Kroz centar slovenske prapostojbine prošli su Ostrogoti i Vizigoti, a zatim Huni i Avari koji su Slovene potisnuli ka istoku i zapadu.

Postepenim širenjem prapostojbine do 6. veka, Sloveni si naselili prostore reke Labe na zapadu, Dnjepra i Volge na istoku, Karpata i Dunava na jugu i Baltičkog mora na severu.

Podela Starih Slovena[uredi | uredi izvor]

Seobe Slovena su nastavljene do početka 7. veka. Tada su nastale 3 grupe slovenskih naroda:

Pored tri osnovne skupine, iz kojih su se razvili savremeni slovenski narodi, tokom ranog srednjeg veka postojala je još jedna, srednjoslovenska grupacija, kojoj su pripadali Panonski Sloveni (na širem prostoru bivše rimske pokrajine Panonije),[2] kao i Dački Sloveni (na širem prostoru bivše rimske pokrajine Dakije, severno od reke Dunava). Tokom potonjih vremena, najveći deo starog slovenskog stanovništva u oblastima Panonije i Dakije podlegao je postepenoj mađarizaciji, odnosno rumunizaciji.

Život i običaji[uredi | uredi izvor]

Prapostojbina Slovena je obilovala šumama, ravnicama, rekama i jezerima. Sloveni su se bavili poljoprivredom (zemljoradnjom, stočarstvom, lovom i ribolovom). Gajili su pčele i od meda spravljali omiljeno piće, medovinu. Da bi dobili plodno zemljište, krčili su šume, gde je truljenjem lišća nastao plodni humus. Glavna privredna kultura Starih Slovena je bila proso, a od ostalih žitarica sejali su ječam, ovas i raž. U potrazi za obradivom zemljom, neprestano su se selili i nastanjivali nova prostranstva.

Zanatstvo se začelo u okviru kućne radinosti. Kovači, drvodelje (ljudi koji izrađuju predmete od drveta) i grnčari su izrađivali posuđe, oruđa za obradu zemlje, oružje i čamce. Stari Sloveni su se trgovinom počeli baviti tek u 6. veku.

Stari Sloveni su živeli u drevnim kolibama, skromnim kućama, a ponegde u pravim zemunicama. Sela su se sastojala od zaseoka raštrkanih pored potoka, reka ili jezera. Veća naselja su bila kružnog ili pravougaonog oblika (radi bolje zaštite), zaštićena zemljanim bedemima.

Verovanja[uredi | uredi izvor]

Stari Sloveni služe svojim bogovima

Stari Sloveni su imali zajednička božanstva, kulturu, jezik i običaje. Oni su bili mnogobošci, tj. verovali su u više bogova:

U čast svojih bogova Stari Sloveni su izrađivali kipove svojih bogova – idole sa četiri glave, ili sa jednom glavom i više lica. Izgrađivali su i hramove, pretežno od drveta. Posle primanja hrišćanstva ti hramovi su spaljivani ili propadali sami od sebe.

Pored božanstava, Stari Sloveni su obožvali prirodu. Stvorili su brojne kultove:

  • duhove voda,
  • duhove šuma,
  • duhove polja,
  • duhove svetih izvora,
  • duhove brda...

Od 9. veka Sloveni su postepeno prelazili na hrišćanstvo.

Statistike[uredi | uredi izvor]

Slovenske države u Evropi

Sloveni su do 12. veka činili jezgro stanovništva u velikom broju srednjovekovnih hrišćanskih država:

Do 6. veka, razne iranske etničke grupe u istočnoj Evropi, kao što su Skiti, Sarmati i Alani, bile su asimilovane i apsorbovane (slovenizovane) od strane Starih Slovena u oblastima koje su zajednički naseljavali.[3][4][5][6]

Vidi još[uredi | uredi izvor]

Izvori[uredi | uredi izvor]

  1. ^ Barford 2001, str. vii, Preface
  2. ^ Richards 2003.
  3. ^ Brzezinski & Mielczarek 2002, str. 39
  4. ^ Adams, Douglas Q. (1997). Encyclopedia of Indo-European Culture. Taylor & Francis. str. 523. »"(..) In their Ukrainian and Polish homeland the Slavs were intermixed and at times overlain by Germanic speakers (the Goths) and by Iranian speakers (Scythians, Sarmatians, Alans) in a shifting array of tribal and national configurations."« 
  5. ^ Atkinson, Dorothy; et al. (1977). Women in Russia. Stanford University Press. str. 3. »"(..) Ancient accounts link the Amazons with the Scythians and the Sarmatians, who successively dominated the south of Russia for a millennium extending back to the seventh century B.C. The descendants of these peoples were absorbed by the Slavs who came to be known as Russians."« 
  6. ^ Slovene Studies. 9—11. Society for Slovene Studies. 1987. str. 36. »"(..) For example, the ancient Scythians, Sarmatians (amongst others), and many other attested but now extinct peoples were assimilated in the course of history by Proto-Slavs."« 

Literatura[uredi | uredi izvor]

  • Atkinson, Dorothy; et al. (1977). Women in Russia. Stanford University Press. str. 3. »"(..) Ancient accounts link the Amazons with the Scythians and the Sarmatians, who successively dominated the south of Russia for a millennium extending back to the seventh century B.C. The descendants of these peoples were absorbed by the Slavs who came to be known as Russians."« 
  • Brzezinski, Richard; Mielczarek, Mariusz (2002). The Sarmatians, 600 BC-AD 450. Osprey Publishing. str. 39. »"(..) Indeed, it is now accepted that the Sarmatians merged in with pre-Slavic populations."« 
  • Duško L, Dragoljub K i Marija V: Istorija 6 za 6 razred osnovne škole. ISBN 978-86-6109-095-0. – Izdavačka kuća Logos
  • Richards, Ronald O. (2003). The Pannonian Slavic Dialect of the Common Slavic Proto-language: The View from Old Hungarian. Los Angeles: University of California.