Desa

Iz Vikipedije, slobodne enciklopedije
Idi na navigaciju Idi na pretragu
Desa
Puno imeDesa Vukanović
Mesto rođenjaRaška
Datum smrtioko 1166.
Mesto smrtiRaška
DinastijaVukanovići
OtacUroš I Vukanović
MajkaAna Diogenesa
Periodoko 1161—1165.
PrethodnikUroš II Primislav
NaslednikTihomir Zavidović

Desa Vukanović je bio srpski župan u periodu od oko 1161. do 1165. godine. Tokom svoje vladavine bio je u savezu sa Mađarima i u sukobu sa Urošem II i Manojlom I Komninom.

Po hrvatskom autoru iz 1842. godine, on se zvao „Deša“, bio je 51. po redu vladar srpski, i sin Uroša. Postao je 1152. godine veliki župan Srbije, sa saglasnošću vizantijskog cara Manojla, da mu bude vazal. Navodi se: „bio je veoma prignut katoličanskom zakonu“ i dao je sazidati manastir posvećen Bogorodici, na ostrvu „Mlitu“ (Mljetu). Njegovi sinovi su bili Nemanja, Miroslav i Konstantin. Umro je oko 1163. godine i sahranjen u „Tribinju“ (Trebinju) u crkvi Sv. Petra.[1]. Ipak, mi danas znamo da je Nemanja Zavidin sin na osnovu natpisa u crkvi u Bijelom polju.

Desa je u jednom trenutku upravljao Zahumljem jer mu se pripisuje povelja iz 1151. manastiru na ostrvu Lokrum. Iako je povelja verovatno kasniji falsifikat, izgleda da je falsifikator znao da je Desa upravljao Zahumljem[2]. Nakon Beloševe kratkotrajne vladavine u Raškoj, veliko županski presto je preuzeo njegov najmlađi brat Desa.

On je bio formalno vazal Vizantije. Desa je u teškim uslovima potpune dominacije vizantijske sile po čitavom Balkanskom poluostrvu, pokušao da nastavi politiku svojih prethodnika, Uroša I i Uroša II Primislava, i da uspostavi šire veze sa potencijalnim saveznicima u Evropi.

Prve diplomatske misije je načinio bračnom ponudom. Svoju najstariju kćer je udao za kneza Leonarda Osorskog, sina venecijanskog dužda Vitala II Mikijelija. Desini poslanici se nalaze u dalekoj Nemačkoj, gde takođe pokušavaju da uspostave savez putem udaje druge Desine ćerke za nemačkog markgrofa, što je izazvalo bes vizantijskog cara Manojla Komnina.

Pored ovih diplomatskih misija, Desa postiže izuzetne uspehe u odnosu na Duklju. U Letopisu popa Dukljanina se navodi da se da su se stari neprijatelji podigli protiv kneza Radoslava i njegove braće Jovana i Vladimira, štićenika cara Manojla. Oni pozivaju velikog župana Desu i predaju mu Zetu i Trebinje (Travuniju) na vlast.

Srpske države polovinom 12. veka.

Neprijateljstvo između cara Manojla i župana Dese kulminira nakon Desinog zauzeća oblasti Dendra, koju je po sporazumu trebalo da preda Vizantiji, ali je odbio. Car Manojlo ga zbog neverstva, čim je završio borbu sa Mađarima (Ugrima), sa jakom vojskom napao i zarobio kod Niša 1165. To se desilo onda kada su na Desu posumnjali vizantinci da sarađuje sa Zapadom, a naročito sa Ugarskom. U takvoj situaciji Desa je pozvao ugarske poslanike da dođu na sastanak sa carem da bi iskazali lojalnost Desi samo prema Vizantiji, a ne i prema Ugarskoj. U celoj raspravi, jedan od ugarskih poslanika je oslovio Desu sa „naš gospodar“, što je navelo Vizantince da posumnjaju u Desinu lojalnost. Vojnici su zarobili Desu i poslali ga u Carigrad gde je bio jedno vreme zatočen. Tako je Desa izgubio položaj velikog župana Raške, a car Manojlo je za novog župana postavio župana iz sporedne porodične grane-Tihomira, Nemanjinog starijeg brata.

Poslednji boravak Dese je bio u okolini Trebinja. Prema Mavru Orbiniju, on je umro najverovatnije početkom 1166. godine. Sahranjen je u crkvi sv. Petra u Trebinjskom polju (sedam kilometara jugoistočno), čiji se ostaci i danas mogu videti.

Nakon arheološkog iskopavanja, pronađen je jedan ktitorski grob, koji je najverovatnije bio Desin grob.

Neki smatraju da je Desa bio otac Stefana Nemanje[3], ali drugi to osporavaju, navodeći Zavidu.

Reference[uredi]

  1. ^ Ivan Šver: „Ogledalo Ilirie iliti Dogodovština Ilirah...“, Zagreb 1842. godine
  2. ^ S. Ćirković, Preci Nemanjini i njihova postojbina, Naučni skup SANU Stefan Nemanja – Sveti Simeon Mirotočivi. Istorija i predanje, XCIV, Odeljenje istorijskih nauka, knj. 26, Beograd 2000
  3. ^ Srđ, pp. 233. Dubrovnik. 1906. 

Izvori i literatura[uredi]

Izvori
Literatura

Spoljašnje veze[uredi]