Feminizam
Iz projekta Википедија
Feminizam je društveni pokret i doktrina koji se zalaže za oslobođenje žena od nasilja, seksizma i tradicionalnih ženskih uloga (npr. domaćice, supruge, majke, seksualnog objekta...) i za prihvatanje žene kao celokupne ličnosti. Pokret se takođe bori za ostvarenje ekonomske i političke ravnopravnosti žena. Posebno se bavi ukazivanjem na postojanje opresije u svakodnevici, njenom predočavanju javnosti i tretmanu žrtava. Ideja pokreta je ujedinjenje žena kako bi se prevazišla diskriminacija. U početku je ograničen samo na žene, da bi istrajnošću i samoemancipacijom počeo da uključuje i muškarce kao aktiviste.
Feministkinje smatraju da je patrijarhat, kao dominacija muškaraca nad ženama, osnovna vrsta ugnjetavanja, koja se provlači kroz sve sfere. Poznat feministički slogan "lično je političko" ukazuje na to da pojedinačna represija u kući, muža nad ženom, stvara globalnu represiju u društvu, muškarca nad ženom. Feminizam, je naziv za skupinu ideologija, dakle radi se o feminizmima, i političkih pokreta kojima je cilj bio poboljšanje položaja žene u društvu, odnosno izjednačavanje prava žena s pravima muškaraca.
Feministički pokret se ispočetka ispoljavao u dva oblika - kao pokret za ravnopravnost u platama i kao pokret za davanje prava glasa ženama. Ovo potonje je s vremenom postignuto u većini zapadnih zemalja nakon Prvog svetskog rata, a kasnije i u ostatku sveta.
Kako je politička, a i ekonomska ravnopravnost žena postignuta u institucionalnom smislu, tako je i feminizam postepeno evoluirao u novu formu tzv. radikalnog feminizma. Feminizam se u poslednje vreme javlja i kao reakcija na porast neo-konzervativizma i verskog fundamentalizma, kojima je cilj vratiti tradicionalne institucije kao i tradicionalni položaj žene u društvu. Jedna od glavnih ženskih borbi u mnogim zemljama je pravo na legalan, besplatan i dostupan pobačaj.
Sadržaj |
[uredi] Tri talasa
Feminizam se razvijao u tri talasa:
- Prvi talas feminizma - traje kroz 19. vek i označava borbu žena za pravo glasa. Te feministkinje su poznate kao sufražetkinje.
- Drugi talas feminizma - javlja se 1960-ih godina i traje do 1980-ih godina. Označava klasične postavke i fokuse feminizama; organizacija masovnog pokreta, rodna ravnopravnost, antiimperijalizam, promenu zakonodavstva, ženske i feminističke časopise, edukacija žena, problematika muškog nasilja i slično...
- Treći talas feminizma - započinje krajem 1980-ih godina i razvija se i danas; redefiniše rod i nadilaziti rodne razlike pa je posebno blizak kvir teoriji, postmodernizmu, ekofeminizmu, trans-feminizmu i sl.
[uredi] Vrste
Glavne tendencije u feminizmu 20 veka:
- radikalni feminizam - radikalne feministkinje ističu važnost akcije i protesta kao načina osvajanja ženskog prostora i izgradnje ženske kulture. Fokusi su muško nasilje nad ženama, silovanje, žensko ropstvo i pornografija. Glavni krivac za rodnu neravnopravnost je patrijarhat, kao celokupan sistem muške vlasti nad ženama; od muških vladara, muške vojske, muške industrije, muške religije, muške nauke i muške kulture.
- socijalistički feminizam - socijalističke feministkinje naglažavaju nužnost zajedniče akcija sa drugim poltačenim grupama i klasama - anti-imerijalističkom pokretu, radničkim organizacijama, levim političkim strankama; a u novije vreme antiglobalizmu/alterglobalizmu, LGTB pokretu, sindikalnim grupama.. Glavni izvor rodne neravnopravnosti, po socijalističkim feministkinjama nije patrijarhat, već klasna eksploatacija iz koje nastaje patrijarhat. Rodno oslobođenje nije moguće sve dokle su moć i bogatstvo u rukama nekolicine malobrojih i ekonomski samostalnih muškaraca.
- liberalni feminizam - podržavaju one feminstkinje koje veruju u postojeći društveni sistem, kog treba popraviti a ne rušiti. Zakonodavstvo je, smatraju, jedina metoda kojom će se uvesti rodna ravnopravnost, a najvažniji zadatak je podstaći žene na obrazovanje i političku participaciju.
- anarho-feminizam
[uredi] Ženske studije
Većina fakulteta u svetu danas nudi i ženske studije u kojima se istražuju najnovija kretanja u feminističkoj teoriji. U Srbiji, ženske studije se izučavaju na Fakultetu političkih nauka u Beogradu.
[uredi] Vidi još
[uredi] Spoljašnje veze
