Japan

Iz projekta Википедија

Koordinate: 35° 9′ 22“ SG Š, 136° 3′ 36“ IGD

 Japan (日本 Nihon zvanično 日本国 Nihon-koku) je ostrvska država na dalekom istoku. Sastoji se od mnoštva manjih i većih ostrva, od kojih su najveća Honšu (Honda), Kjušu, Šikoku i Hokaido. Glavni i najveći grad je Tokio.

Sadržaj 1 Izvorno ime 2 Istorija 2.1 Praistorija 2.2 Klasično doba 2.3 Srednjovekovno doba 2.4 Moderno doba 3 Geografija 3.1 Prefekture Japana 3.2 Klima 4 Stanovništvo 5 Teritorijalni sporovi 6 Ekonomija Japana 6.1 Poljoprivreda 6.2 Industrijski sektor 6.3 Uslužni sektor 7 Kultura 8 Reference 9 Spoljašnje veze

[uredi] Izvorno ime

Sinojapanska reč za Japan je Nippon ili Nihon, a puni naziv je Nihon no Koku i doslovno znači "Zemlja gde izlazi sunce", zbog čega se japan često naziva "Zemlja izlazećeg sunca"^[1].

Sama reč dolazi od kineskog jezika i reči Jih Pen. Japansko ime Nipon se koristi u službene svrhe, uključujući: novac, markice i međunarodne sportske događaje. Nihon se povremeno koristi u Japanu.

Inače,čisto japansko ime za Japan je Jamato,ali je to zastareo naziv koji se više ne koristi.

Ranu mandarinsko kinesku reč za Japan je evidentirao Marko Polo kao Cipangu. Ipak, kantonski naziv za Japan, iz kog se verovatno rodila reč Japan, je Jatbun. U Malay kantonskom reč postaje Japang i sa tom reči su se susreli portugalski trgovci u Malaci u 16. veku. Smatra se da su portugalski trgovci doneli tu reč u Evropu. Ta je reč prvi put zabeležena u Engleskoj, 1577. god. u gramatičkom pravopisu kao Giapan. U Engleskoj službeni naziv je "Japan". Ranije, pun naziv je glasio "Japansko carstvo". Službeni japanski naziv je Nihonkoku (日本国), "Država Japan". Državno ime se sastoji od znakova "日" (izgovor "Ni", što znači dan ili sunce) "本" (izgovor "Hon" što znači knjiga, izvor ili koren) i "国" (izgovor "Koku" što znači država). Japanska zastava službeno se zove Hi no Maru tj. sunčev disk.

[uredi] Istorija

[uredi] Praistorija

Arheološka otkrića otkrivaju da je Japan bio naseljen ljudima još pre 500.000 godina, tokom starijeg kamenog doba. Duž ledenog doba Japan je bio spojen sa kopnom Azije (Sahalin na severu, i verovatno Kjošu na jugu), omogućujući migracije (selidbu) ljudi, životinja i biljaka na japanski arhipelag iz prostora današnje Kine i Koreje.

Sa završetkom poslednjeg ledenog doba i početkom globalnog otopljenja razvija se jomonska kultura 11.000 godina pre nove ere. Obeležava je prelaz iz mezolitičkog u neolitički način života i prva industrija keramike u svetu. Smatra se da je jomonska populacija preteča proto-japanske i Ainu populacije. Sam naziv Jomon za ovo razdoblje, koje je trajalo otprilike od 10.000 do 300 god. pne., dolazi od vrpčastih ukrasa na keramici tog vremena. Početak Jajoi razdoblja negde oko 300 godina pre nove ere obeležavaju: obrada zemlje, pravljenje metala i napredna obrada (proizvodnja) keramike. Razdoblje Jajoi završava oko 300 god. kada počinje Jamato razdoblje.

[uredi] Klasično doba

Evidentirana japanska istorija počinje u 5. i 6. veku, kada je Baekje upoznao Japan sa kineskim sistemom pisanja, budizmom i ostalim tekovinama kineske kulture. Kroz edikt 645 Taika reforme, jača se uvođenje kineske kulturne prakse. Japan reorganizuje vladu u skladu sa kineskom izvršnom strukturom. Nara razdoblje počinje u 8. veku i obeležava ga prva snažna japanska država koncentrirana oko carskog dvora u gradu Heijokjo (sada Nara). Carski dvor se kasnije seli u Hejian-kjo (sada Kjoto) i počinje "zlatno doba" klasične japanske kulture, razdoblje nazvano Hejian.

[uredi] Srednjovekovno doba

Za više informacija videti Kamakura period, Kemo obnova, Muromaći period i Azući-Momojama period.

Godine 794. počinje Hejian razdoblje, jer je te godine 50. car Kanmi (736. - 805). preselio svoju prestonicu iz Nare u Heian-kjo ("Grad mira"), danas poznat kao Kjoto ("Glavni grad").

Tada su ga zvali Mijako ("Carska prestonica"). Do tada su carevi često menjali mesto svojih prestonica, ali je sa vremenom to postalo preskupo. Dakle, prvu stalnu prestonicu Japan je dobio slučajno a ne planski. Vremenom je dvorska aristokratija izgubila dodir sa pukom i drugim slojevima društva, a u međuvremenu se izdigao stalež ratnika, vojnika i lokalnih plemića. Nakon Genpei rata (1180. - 1185.) u kom su učestvovala dva takva klana lokalnih plemića, Minamoto (kin. Genji) i Taira (kin. Heike) po kojima je rat i dobio ime (Genpei=Gen+pei tj. hei), klan Minamoto je pobedio u bici kod Dan-no-Ure (blizu Šimonosekija, između ostrva Kjušu i Honšu) 1185. god. čime je započelo Kamakura razdoblje.

Početak Kamakura perioda je takođe bitan jer je 1191. god. budistički redovnik Eisai Zenji (poznat i kao Mjoan Eisai tj. Josai te kao Senko ili Zenko Kokuši tj. "učitelj nacije", 1141. - 1215.) iz Kine doneo znanje o zenu (kin. cha'n, u Indiji poznat kao Dhyana na sanskrtu), tj. budizam (Japanci koriste izraz Budin put ili Put Bude). Nakon pet godina boravka u Kini, Eisai je prenio "pečat svijesti" po tradiciji Huang-Lunga, a "Inku" (dokaz o prosvijetljenosti i potvrdu da može naučavati zen budizam) je dobio od kineskog čan majstora Orjo linije Rinzai zena, Hsu-an Hjai-čana (jap. Kian Esho ili Echo, poznat i kao Kyoan, živio u 12. veku).

Godine 1192. car je proglasio vođu klana Minamoto, Minamoto no Joritoma za seitaišoguna tj. "general koji je pobedio varvare". Joritomo je kao prvi šogun u japanskoj istoriji u gradu Kamakuri ustoličio svoje sedište koje je nazvano Bakufu tj. "vlada pod šatorom". Time je započeo Kamakura šogunat, prvi šogunat u japanskoj istoriji. Trajao je do 1338. god. kada je srušen od klana Ašikaga čime započinje Ašikaga šogunat. Nekoliko godina ranije, 1333. god. Kamakura razdoblje zamenjuje razdoblje Muromaći, koje je nazvano tako po četvrti u Kjotu u kojoj je bio smešten glavni štab klana Ašikaga. Oni su ga ustoličili nakon 1333. godine kada su ušli u Kjoto i nakon što su spalili Kamakuru, sedište Kamakura šogunata.

U sredini 16. veka trgovci iz Portugala, Španije, Holandije i Engleske kao i hrišćanski misionari dostigli su Japan i prvi put pokrenuli "Naban" (Južni varvari) period aktivne trgovine i kulturne razmene između Japana i Zapada. Japan je počeo upotrebljavati i proizvoditi zapadno oružje, koje postaje ključan faktor za ujedinjenje države u skladu sa Tokotomi Hidejoši (1536. - 1598) Tokom Azući-Momojama razdoblja u 1592. godini Japan šalje svoje snage u invaziju Koreje u nadi da će konačno osvojiti Kinu. Trupe samuraja sa borbenim iskustvom i velika količina oružja doneli su uspeh. Za mesec dana Japanci su kontrolisali skoro celu zemlju (Kinu i Koreju). Ipak korejske i kineske snage pobeđuju japanske invazijske snage zbog velike izdržljivosti i napredne korejske flote. Korejski admiral Ji Sun-sin je pobedio 133 japanska broda sa 12 "brodova-kornjača" - prvim borbenim brodovima u svetu. Pomoću njih su prekinuli dostavu što je dovelo do poraza invazijskih snaga.

1600. godine, u bici za Sekigaharu, šogun Tokugava Iejasu je pobedio svoje neprijatelje. 1603. godine je osnovao šogunat Tokugava u malom ribarskom selu Edo (ili "Yeddo"), sad poznato kao Tokio ("Istočna prestonica"). Šogun je vladao Japanom do Meiđi restauracije, 1868. godine kada je car povratio svoje vlasti nakon skoro 700 godina.

[uredi] Moderno doba

Za više informacija pogledajte Nanbanski trgovački period.

Tokom prve polovine 17. veka novonastali Tokugava šogunat je sumnjao da su katolički misionari zapravo prethodnici vojnog osvajanja od snaga Iberije. Prekinuli su sve veze sa Evropljanima, osim vrlo ograničenih kontakata sa protestantskim holandskim trgovcima na ostrvu Dejima, a kineskim brodovima je bio dopušten ulaz u Nagasaki i Koreju zbog diplomatskih odnosa sa glavnim gradom.

Izolacija je trajala 251 godinu, dok komodor Matju Peri nije prisilio Japan na otvaranje prema Zapadu sa ugovorom Kanagava u 1854. godini. Tokom nekoliko godina obnovljeno je trgovanje sa Zapadom. Samuraji su u tome videli znak slabosti šogunove vlasti i usledio je Bošin rat od 1867. do 1868. godine. Meiji obnovom 1868. godine šogun je bio prisiljen odstupiti i caru je vraćena moć. U vreme Meiji ere pokreću se mnoge reforme. Ukinut je feudalizam i usvajaju se mnoge zapadnjačke institucije, uključujući legalni sistem i vladu zajedno sa ekonomskim, socijalnim i vojnim reformama, koje pretvaraju japansko carstvo u jednu od velikih sila u svetu. Kao rezultat Kinesko-Japanskog rata i Rusko-Japanskog rata, Japan je kontrolisao Tajvan i pola Sahalina, a kasnije je pripojio Koreju (1910. godine).

Ranih godina 20. veka Japan povećava uticaj i proširuje vojsku, što dovodi do invazije Mandžurije i drugog Kinesko-Japanskog rata (1937. godine). Japan zatim sklapa Trojni savez sa Nemačkom i Italijom. Japanske vođe su smatrale da je potrebno napasti američku mornaricu u Perl Harboru (1941.) da bi se osigurala japanska nadmoć u jugoistočnoj Aziji. Ipak, ulaz Sjedinjenih Američkih Država u Drugi svetski rat je poremetio ravnotežu na Pacifiku na štetu Japanaca. Kada Nakon duge pacifičke kampanje Japan gubi Okinavu u Osaki, i ostale gradove strateškim bombardovanjem američkih snaga. Bombardovanje Hirošime i Nagasakija atomskim bombama dovodi do bezuslovne predaje Japana Sjedinjenim Američkim Državama 15. avgusta 1945. godine.

Nakon izgubljenog rata Japan ostaje pod okupacijom SAD-a do 1952. godine. Kasnije počinje vrlo brz ekonomski razvoj koji je vratio blagostanje na ostrva. Uspeh Olimpijskih igara u Tokiju u 1964. godini postao je znak da je Japan napokon ponovo dobio svoj nacionalni status. Ostrva Ruku ostaju pod vlasništvom SAD-a do 1972. da bi stabilizovali istočnu Aziju, i vojska ostaje tamo i danas.

Takav preobrat uključuje i spor oko otoka Senkaku, kog traže Kina i Tajvan. Kurilska osrtva na severu Hokaida, koje je Sovjetski savez zauzeo pred kraj Drugog svetskog rata, još uvek ostaju sporno područje i Japan i dalje zahteva njihov povrat. Japan osporava kopno nad Hridama Liancourta zajedno sa Južnom Korejom, koja okupira područje bogato ribom.

Godine 2003, premijer Džuničiro Koizumi odlučuje da će poslati vojsku u Irak, što je prvo vojno delo Japana bez slaganja UNa nakon dogovora pre skoro 5 godina.

[uredi] Geografija

Japan je ostrvska zemlja i proteže se uzduž istočne (pacifičke) obale Azije. Glavna osrtva od severa prema jugu su Hokaido, Honšu, Šikoku i Kjušu. Osim njih, Japanski arhipelag obuhvata oko 3000 manjih ostrva.

• Površina: 377.835 km² (uključujući 3.091 km² teritorijalnih voda)
• Obala: 29.751 km
• Najviši vrh: planina Fudži (3.776 m)
• Najniža tačka: Hađiro-gata (-4 m)

Oko 73% zemlje je brdovito, sa planinskim lancem koji se proteže preko glavnih ostrva. Kako je malo ravnica, mnoga brda i planinski obronci se obrađuju sve do vrha, a na svakoj većoj ravnici su se razvili važniji gradovi.

Japan se nalazi u vulkanskoj zoni na Pacifičkom vatrenom krugu. Duž svih ostrva se osećaju česta slaba podrhtavanja tla i povremene vulkanske aktivnosti. Razorni zemljotresi, čiji rezultat su često cunamiji, događaju se nekoliko puta u veku. Najveći potresi u zadnje vreme bili su Čuecu 2004. godine i Veliki Hanšin zemljotres 1955. godine. Mnogo je toplih izvora, koje su razvili u odmarališta.

Neki od gradova u Japanu su:Tokio, Kjoto, Nagasaki, Nagoja, Osaka, Saporo, Hirošima.

[uredi] Prefekture Japana

Oblast	Prefektura
Hokaido	Hokaido (1)
Tohoku	Akita (5), Aomori (2), Fukušima (7), Ivate (3), Mijagi (4), Jamagata (6)
Kanto	Čiba (12), Gunma (10), Ibaraki (8), Kaganava (14), Saitama (11), Točigi (9), Tokio (13)
Čubi	Aiči (23), Fukuji (18), Gifu (21), Išikava (17), Nagano (20), Niigata (15), Šizuoka (22), Tojama (16), Jamanaši (19)
Kinki	Hjogo (28), Kjoto (26), Mie (24), Nara (29), Osaka (27), Šiga (25), Vakajama (30)
Čugoku	Hirošima (34), Okajama (33), Šimane (32), Tottori (31), Jamaguči (35)
Šikoku	Ehime (38), Kagava (37), Koči (39), Tokušima (36)
Kjušu	Fukuoka (40), Kagošima (46), Kumamoto (43), Mijazaki (45), Nagasaki (42), Oita (44), Saga (41)
Okinava	Okinava (47)

[uredi] Klima

Japan ima umerenu klimu i 4 izrazita godišnja doba, ali zbog velike daljine od severa prema jugu klima varira od regije do regije. Krajnji sever je zimi vrlo hladan, dok krajnji jug ima suptropsku klimu. Na klimu osim toga utiču sezonski vetrovi koji duvaju sa kontinenta prema okeanu zimi i u obratnom smeru leti.

Kasni maj i rani jun su kišno razdoblje (osim u Hokaidu), kada se nad Japanom nalazi sezonska kišna fronta (baiu zensen). U kasno leto i ranu jesen se iz tropskih područja niskog pritiska iznad ekvatora razvijaju tajfuni i prolaze od jugozapada prema severoistoku, često donoseći obilne kiše.

Geografska raznolikost Japana ga deli u 6 glavnih klimatskih područja:

• Hokaido: Ima umerenu klimu sa dugim, hladnim zimama i svežim letima. Padavine nisu obilne, ali se zimi na otocima obično nakupi dosta snega.
• Japansko more: Severozapadni vetar zimi donosi puno snega. Leti je regija hladnija od pacifičkog područja, ali su ponekad temperature ekstremno visoke zbog fenomena fena, toplog vetra.
• Središnje visoravni (Chuo-Kochi): Tipična kontinentalna klima, sa velikim temperaturnim razlikama između leta i zime i između dana i noći. Nema puno padalina.
• Seto unutrašnje more (Seto-naikai): Planine u Čugoku i Šikoku regijama zaustavljaju sezonske vetrove, time stvarajući lepo vreme kroz celu godinu.
• Tihi okean: Ima hladne zime sa malo snega i vruća, vlažna leta zbog jugoistočnog sezonskog vetra.
• Nausei-šoto (Ru Kju) ili Jugozapadno ostrvo: Ima suptropsku klimu sa toplim zimama i vrućim letima. Padavine su obilne, posebno u kišnoj sezoni. Česti su tajfuni; u 2004. godini do ostrva je došlo rekordnih 10 tajfuna.

[uredi] Stanovništvo

Broj stanovnika u Japanu raste vrlo brzo, povećava se udeo stanovništva starijeg od 65 godina, pa su već sada vidljive ekonomske i socijalne posledice takvog privrednog prirasta. Etnički sastav Japana je: 99,2% Japanci, 0,6% Korejci, 0,2% ostali.

[uredi] Teritorijalni sporovi

Japan ima nerešene teritorijalne sporove oko južna četiri ostrva Kurilskog arhipelaga (koji su pod vlašću Rusije), kao i Liancourt Roks (korejski Dokdo, japanski Takešima), pod vlašću Južne Koreje, i ostrva Senkaku (kineski Diaoyutai), na kog pravo polažu i Kina i Tajvan.

[uredi] Ekonomija Japana

Saradnja vlade i industrije donela je snažan moral rada, napredna tehnologija, isticanje obrazovanja i relativno mali stav distribucije (1% GDP) pomogle su Japanu napredovanje neverovatnom brzinom da bi postali jedna od najvećih privrednih sila u svetu zajedno sa SAD-om i Evropskom unijom. Tri decenije celokupani privredni rast je neobičan: 10 % u 1960., 5 % u 1970. i 4 % u 1980. godini.

Napreci vlade da ožive ekonomski rast imaju mali uspeh. Prepoznatljie karakteristike Japanske ekonomije osim rada proizvođača, dobavljača, distributera i banke su grupe zvane: Keirecu; moćna unija poduzetništva i Šunto; ugodna veza sa vladinim birokratima, garancija doživotnog zaposlenja (šušin kodžo) u velikim korporacijama i visoko neoinizirane firme. Nedavno su Japanske kompanije počele napuštati te norme radi većeg profita. Vlada Juniđiroa Koizumia je odredila ili pokušava veliku privatizaciju i inostrane invensticije radi poticanja Japanske "uspavane" ekonomije.

[uredi] Poljoprivreda

Japanski poljoprivredni sektor je jako zaštićen, vlada reguliše usluge male kultivizacije umesto velike kultivizacije poljoprivrede kao što je običaj Severne Amerike. Uvoz pirinča je najviše zaštićen i ujedno subjekat carinske tarife od 490% i ograničen normom od samo 3% totalne trgovine pirinča.

Japan je autonoman u pirinču (osim za potrebe pravljenja hrane od pirinča), država mora uvoziti do 50% zrnate kulture (npr. žito) i hrane za stoku. Oslanjaju se na uvoz mesa. U Japanu je najveća ribarska flota (15% svetskog ulova). Po nekim teorijama, japansko ribarenje će dovesti do osiromašenja u ribljim zalihama tune.

[uredi] Industrijski sektor

Industrija zauzima trećinu japanskog GDPa, zavisi o uvoženju sirovina i goriva. Japan je najbolji u automobilskoj i elektroničkoj industriji (npr. računari, mobilni telefoni...). Japan je "dom" velikih proizvođača kao što su : Tojota, Honda, Macušita, Soni, Nisan i Tošiba. Japan drži veliki market razmene visoke tehnologije kao što su: poluvodiči, industrijke hemikalije, delovi mašina i (nedavno) vazdušnog prostora. Građevina je dugo bila jedna od najvećih industrija Japana sa pomoću vladinih ugovora u civilnom sektoru. Robotika je velika ekonomska snaga, Japan poseduje 410.000 od svetskih 720.000 "radećih robota".

[uredi] Uslužni sektor

Uslužni sektor broji do dve trećine totalnog ekonomskog dobitka. Bankarstvo, osiguranje, posedi, nekretnine, prevoz i telekomunikacije su sve glavne industrije. Koizumijeva vlada pokušava privatizovati Japan Post, jednu od najvećih privatnih bankarskih i usluga osiguranja do 2007. god.

[uredi] Kultura

• Japanska mitologija
• Japanska čajna ceremonija
• Kabuki pozorište
• Haruki Murakami, popularni savremeni japanski pisac i prevodilac
• Yošikava Eiji, popularni japanski pisac

[uredi] Reference

[uredi] Spoljašnje veze

• Zvanična prezentacija kabineta premijera Japana
• Zvanična prezentacija ambasade Japana u Beogradu