Opština Kosjerić

Iz Vikipedije, slobodne enciklopedije
Jump to navigation Jump to search
Ed NL icon.png
Ovaj članak je deo projekta seminarskih radova na Visokoj školi elektrotehnike i računarstva strukovnih studija u Beogradu.
Datum unosa: mart—jun 2018.
Vikipedijanci: Ova grupa studenata će uređivati u GIP-u i molimo vas da ne prebacujete ovaj članak u druge imenske prostore Vikipedije.
Pozivamo vas da pomognete studentima pri uređivanju i doprinesete da njihovi unosi budu što kvalitetniji.
Opština Kosjerić
Kosjeric Stari han.JPG
Stari han u Kosjeriću
Grb
Osnovni podaci
Država  Srbija
Region Šumadija i zapadna Srbija
Okrug Zlatiborski okrug
Sedište Kosjerić
Stanovništvo
Stanovništvo Pad 12.090
Geografske karakteristike
Površina 359 km2

Serbia Kosjerić.png

Остали подаци
Временска зона UTC+1 (CET), leti UTC+2 (CEST)
Veb-sajt www.kosjeric.rs

Opština Kosjerić je najsevernija opština u Zlatiborskom okrugu, u zapadnom delu Srbije. Prema popisu stanovništva iz 2011. godine opština Kosjerić ima 12.090 stanovnika u 27 naseljenih mesta koja su uglavnom smeštena u rečnim dolinama, mada ima i naselja koja se nalaze i na preko 1.000 m nadmorske visine. Opština se prostire na 359 km².

Istorija[uredi]

U srednjem veku, ovaj kraj je bio u sastavu države Nemanjića sve do pada Srbije pod tursku upravu 1463. godine. Tokom naredna dva veka, ovde su se jednako kao i pre Turaka ukrštali putevi koji su vodili od mora ka Zapadnoj Srbiji i ka Podunavlju i istoku. Kasniji ratovi Austrije i Osmanskog carstva prilično su proredili stanovništvo, koje je bežalo u druge, bezbednije krajeve i tamo ostajalo. Tačno vreme naseljavanja područja današnje opštine Kosjerić teško je utvrditi. Osetniji dolazak stanovništva počeo je u drugoj polovini 18. veka, uoči poznate narodne pobune poznate pod imenom Kočina krajina. Uglavnom su se doseljavali ljudi iz Crne Gore, istočne Bosne, sa Starog vlaha. Najstariji doseljenici naselili su, pre ostalih, mesta Vardu, Taor i Makovište.[1]

Smatra se da najstariji doseljenici potiču iz porodice Kosijer. U predanjima iz ranijih vremena kaže se da je Antonije Kosijer došao iz Kosijera, iz Crne Gore, i doveo svoja tri sina. Zatim su došli Jovan Baronin, iz sela Bare i njegova sestra sa sedam sinova. Zabeleženo je da je bilo doseljenika iz sela Divaca i iz Crnogorskog Kolašina. Dokumenti su još precizniji. U Kosjeriću se,1854. godine, uz svoju drumsku mehanu, nastanio izvesni Antonije Radojević. Ovaj korak ohrabrio je ostale trgovce i seljake da na istom mestu sagrade kuće i dućane. Kasnije je, širenjem naselja, Antonije Radojević uspeo da srez premesti iz Užica u tek stasalo mesto. Kosjerić je počeo ubrzano da se razvija tek 1882. godine iako mu je u tome smetala blizina većih mesta kakva su, u ono doba, bili Valjevo i Požega. Za varoš je proglašen 1893. godine a za grad tek 30. aprila 1966. godine i ubrzano se razvija od prolaska pruge Beograd-Bar 1972. godine.[2]

Geografski položaj[uredi]

Opština Kosjerić zahvata severni deo Zlatiborskog okruga. Prostire se na površini od 358 km² i čine je 27 naselja u kojima živi oko 12.500 stanovnika. Sedište opštine, varošica Kosjerić, sa oko 4.000 stanovnika, nalazi se na magistralnom i železničkom pravcu koji povezuje sever Srbije sa Jadranskim morem. U bliskom okruženju su poznati planinski centri Divčibare, Zlatibor i Tara. Seosko stanovništvo opštine Kosjerić bavi se poljoprivredom, pre svega proizvodnjom šljive i maline, stočarstvom i tradicionalno, turizmom. Industrijski pogoni usmereni su na proizvodnju građevinskog materijala i preradu metala, drveta i poljoprivrednih proizvoda.[3]

Kosjerić se nalazi u plodnoj dolini na 415 m nadmorske visine. Sa severozapada okružen je planinom Povlen 1347 m , a sa severoistoka planinama Kozomor 1007 m i Maljen 1104 m, na kojem se nalazi visoravan Divčibare, poznata turistička destinacija za ljubitelje zime i skijanja. Sa istoka je Subjel 924 m, a sa juga Kosjerić je zasečen vencem planina: Drmanovinom , sa najvišim uzvišenjem Grad 1022 m i Jelovom gorom 1011 m sa jugozapada , i Crnokosom 809 m sa jugoistoka.

Dobar geografski položaj Kosjerića pojačava blizina poznatih turističkih centara Zlatibora (udaljen 56 km) i Divčibara (26 km). Na teritoriji opštine nalazi se blizu stotinu kulturno - istorijskih spomenika od kojih je najvredniji Crkva brvnara u selu Seča Reka, podignuta u 15. veku, više puta paljena i obnavljana a današnji izgled dobila je u vreme Karađorđa, 1812. godine.

Prirodne odlike[uredi]

Klima[uredi]

Karta naselja opštine Kosjerić

Klima je umereno kontinetalna. Prosečna godišnja količina padavina je iznosila 778 mm, maksimalni prosek je u maju (94 mm), a minimum u februaru (48 mm). Broj dana sa snežnim padavinama se kreće od 56 u nižim do 94 u višim predelima. Maksimalna temperatura je u julu 23 °C, a minimalna u januaru — 3,5 °C. Vlažnost vazduha je minimalna u aprilu (71%), a maksimalna u decembru (88%).

Geomorfološke karakteristike[uredi]

Od geomorfoloških karakteristika opštine Kosjerić mogu se istaći mnoge doline sa strmim i blago nagnutim stranama. Reljef sačinjavaju Kosjerska kotlina, brda Subjel, Crnokosa, Grad.

Kosjerska kotlina je jedna u nizu kotlina kojima su na jugu ograničene Valjevske planine, druge dve su Lužnička kotlina i Požeška kotlina. Generalno gledano, pružanje kosjerske kotline je po pravcu severozapad-jugoistok.

Hidrološke karakteristike[uredi]

U okolini Kosjerića postoje brojni stalni tokovi: reka Skrapež, Kladoroba, rečice Limca i Godljevača i mnogi izvori od kojih su neki i sa mineralnom vodom.

Skrapež nastaje spajanjem dve rečice:Godljevačom i Sečicom. Njegov tok je dug 26 km nakon čega se spaja sa Đetinjom i Moravicom obrazovajući Zapadnu Moravu. Proticaj reke iznosi od 3 do 5 m kubnih u sekundi. Inače, reka je omiljeno mesto kosjerskih pecaroša koji se mogu pohvaliti da njihova reka ima veliki broj rečnih vrsta: klen, skobalj, potočna pastrmka, krkuša i kečiga.

Poslednjih nekoliko godina živi svet reke Skrapež ugrožava Cementara Titan-Kosjerić svojim otpadnim vodama.

Hidrogeološke karakteristike[uredi]

Hudrogeološke karakteristike nekog predela čine njegove podzemne vode i one koje izbijaju na površinu u obliku gejzira, slapova ili izvora. Kosjerić nema gejzira, ali ima brojne izvore mineralne vode.

Jedno od njih je i Taorsko vrelo koje se nalazi na 700 mnv, a temperatura vode je od 10-15 °C. Predstavljalo je pravu atrakciju dok se nije odlučilo da se odatle Kosjerić napaja vodom.

Takođe poznato vrelo je i Skakavičko vrelo. Nalazi se u selu Skakavci (9km severoistočno od Kosjerića) i bogato je sumporovitom vodom za koju kažu da je jedna od lekovitijih u Srbiji.

Privreda[uredi]

Na teritoriji opštine Kosjerić registrovano je i posluje 118 preduzeća. Veliki značaj ima poljoprivreda kojom se bavi većina stanovništva. Ono po čemu je ovaj kraj poznat jeste uzgoj malina, šljiva, jagoda ali i drugih kultura o čemu govore podaci da od ukupne površine opštine 56,9% površine čini poljoprivredno zemljište. Pod oranicama i baštama je 16,1%, voćnjacima 7,3%, livadama 18,1%, pašnjacima 15,1% a na neplodno zemljište otpada 4,7% ukupne površine.[4]

Metalska industrija[uredi]

Kod metalske industrije postoje preduzeća “Elkok” a.d.- Preduzeće za proizvodnju elektroprovodnika i pocinkovane trake za uzemljenja. i

Kepo” d.o.o - Proizvodnja bakarnih fitinga i instaliranje sistema za grejanje.

Građevinska industrija[uredi]

Titan Cementara” – proizvodnja cementa

Hemijska industrija[uredi]

Irkom” d.o.o. - Proizvodnja boja, lakova, sredstava za zastitu drveta, paste za pranje ruku i dr.  

Tekstilna industrija[uredi]

"By me company” - proizvodnja ženskih odevnih predmeta

Sport[uredi]

Kosjerić je oduvek bio grad sporta. Ova mala opština u Zlatiborskom okrugu u svom vlasništvu ima dve sportske hale, mini pitch teren, olimpijski bazen, stadione. Dobri usovi za treninge privlače svake godine velike klubove koji dolaze na pripreme tokom leta. Pored fudbala, stonog tenisa i streljaštva izdvaja se i odbojka, gde je prve korake napravila reprezentativka Suzana Ćebić, žiteljka ovog grada.

Spisak klubova u Kosjeriću sa godinom osnivanja
Košarkaški klub  Crnokosa 1982
Ženski odbojkaški klub Crnokosa Artos 1968
Muški odbojkaški klub Crnokosa 1975
Fudbalski klub Sečica 1956
Fudbalski klub Crnokosa 1923
Stonoteniski klub 2000
Sportski Klub slepih i slabovidih „Iris“ 2001
Streljački klub “Oko sokolovo”   2014

Manifestacije[uredi]

Kosjerić je pored seoskog turizma poznat po raznim manifestacijama od kojih se izdvajaju:

  • Art Kamp
  • Čobanski dani
  • Bum 31260 festival
  • Smotra rukotvorina "zlatne ruke"
  • Međunarodni festival dečijeg folklora "licidersko srce"

Čobanski dani[uredi]

Turističko – kulturna manifestacija „Čobanski dani“ predstavlja specifičan Sabor narodnog stvaralaštva, koji je kao takav postao prepoznatljiv, afirmišući pre svega autentični prikaz bogate riznice narodne tradicije kod Srba.[5]

Poštujući i čuvajući tradiciju običaje, u Srbiji se već godinama za Pavlovdan, kada su se u selima održavali vašari na kojima su se nadmetali čobani u snazi i veštinama, organizuje Turistička manifestacija "Čobanski dani" sa okupljanjem je u Kosjeriću, mestu gde je začet Seoski turizam u Srbiji.

Prvi čobanski dani održani su 1980. godine na brdu Grad, nadomak Kosjerića, na prostranim livadama, među borovim šumama, na oko hiljadu metara visine. Brdom su odjekivali zvuci svirala i dvojnica, a iz mnogorbrojnih grla orile su se izvorne narodne pesme, pa je smotra nazvana, staro pevanje u Srba. Posetioci su i onda, kao i sada, najviše uživali u igri i pesmi, šarenilu narodnih nošnji.[6][7]

Ova manifestacija ima za cilj da dočara lepotu i duhovno bogatstvo srpskog naroda, a to je i prilika za druženje i uživanje u programu lokalnog kulturno-umetničkog društva, a poslednjeg dana se bira najlepša čobanica i najlepši par, a za goste koji dolaze iz urbanih sredina, posebno za strance, pravo uživanje biće defile meštana u živopisnim narodnim nošnjama i to ne samo iz Kosjerića, već i drugih krajeva Srbije.

Titan cementara[uredi]

Titan cementara Kosjerić

Titan Cementara Kosjerić d.o.o. najmlađa je i najmanja fabrika cementa u Srbiji. Počela je sa radom 1976. godine, i veoma brzo pronašla svoje mesto na tržištu zahvaljujući visokom kvalitetu cementa i profesionalnom odnosu prema kupcima. Sa današnjim kapacitetom, od oko 750.000 tona cementa godišnje, Titan Cementara Kosjerić pokriva značajne delove tržišta Srbije i Crne Gore.   U aprilu 2002. godine Cementara postaje deo Titan Grupe, grčkog i međunarodnog proizvođača cementa. Od privatizacije do danas, ukupno je investirano skoro 56 miliona evra, u unapređenja u oblasti zaštite životne sredine, bezbednosti na radu, povećanja kapaciteta i optimizacije procesa.[8]

Filozofija održivog razvoja je naše trajno opredeljenje, a dugoročni rezultati ovakvog opredeljenja ogledaju se kroz investiranje u proizvodnu tehnologiju, u primenu različitih projekata u oblastima zaštite životne sredine, obrazovanja, bezbednosti i zdravlja na radu, lokalnu zajednicu i neposredno okruženje.  Svojom politikom poštovanja principa društveno odgovornog poslovanja, koji su integralni deo poslovne politike, Titan Cementara Kosjerić nastoji da se približi lokalnoj zajednici, njenim institucijama i organizacijama, kao i pojedincima, i kroz saradnju sa zaposlenima doprinese kvalitetnijem životu za sve.

Čuveni Kosjerci[uredi]

  • Liza Marić Križanić (1905-1982); slikarka
  • Ljubomir Marić (1878-1960); armijski genereal Jugoslovenske vojske, ministar vojske kraljevskoj vladi, načelnik glavnog generalštaba Jugoslovenske vojske
  • Milan Jovčić (1929-2001); dopisni šah
  • Miladin Miša Zarić (1889-1976);  učitelj, poznat po tome što je tokom operacije oslobađanja Beograda u Drugom svetskom ratu spasao od rušenja Stari savski most u Beogradu
  • Milovan Vitezović (1944-); književnik, piše pesme, aforizme, romane, drame, Tv drame i serije, feljtone, filmska scenarija
  • Petar Lazić (1960-2017); književnik, novinar, publicista i univerzitetski profesor
  • Svetomir Đukić  (1882-1960); oficir vojske Kraljevine Srbije i divizijski general u vojsci Kraljevine Jugoslavije, pripadnik obaveštajne službe Jugoslovenske vojske u Otadžbini, otac srpskog i jugoslovenskog olimpizma
  • Sreten Marić (1903-1992); esejista, prevodilac i profesor svetske književnosti na Filozofskom fakultetu u Novom Sadu

Demografija[uredi]

Opština je prema popisu iz 2011. godine uglavnom naseljeno Srbima.

Etnički sastav prema popisu iz 2011.[9]
Srbi
  
11.879 98,25 %
ostali
  
211 1,74 %
ukupno: 12.090

Galerija[uredi]

Reference[uredi]

  1. ^ „Turistička organizacija Kosjerić”. Turizam za Vas i Nas : Tourism for you and us (na jeziku: srpski). Pristupljeno 16. 5. 2018. 
  2. ^ Radojko, Čeliković (2002). Kosjerski kraj u prošlosti. Kosjerić: Udruženje Ratnika Oslobodilačkih Ratova od 1912-1920 Godine i Njihovih Potomaka. OCLC 163377594. ISBN 86-902953-2-1. 
  3. ^ „Kosjerić - Turisticka organizacija Kosjeric”. sites.google.com. Pristupljeno 16. 5. 2018. 
  4. ^ „Vesti - Regionalna privredna komora Užice”. www.rpk-uzice.co.rs (na jeziku: srpski). Pristupljeno 16. 5. 2018. 
  5. ^ „Čobanski Dani Kosjerić”. www.cobanskidani.rs (na jeziku: srpski). Pristupljeno 16. 5. 2018. 
  6. ^ Serbia, RTS, Radio televizija Srbije, Radio Television of. „Čobanski dani u Kosjeriću” (na jeziku: ci). Pristupljeno 16. 5. 2018. 
  7. ^ „Čobanski dani po 37. put u Kosjeriću”. www.novosti.rs (na jeziku: srpski). Pristupljeno 16. 5. 2018. 
  8. ^ MRM. „Titan - TITAN Cementara Kosjerić”. www.titan.rs. Pristupljeno 16. 5. 2018. 
  9. ^ Etnička struktura nakon popisa 2011.

Spoljašnje veze[uredi]