Opština Medveđa

Iz Vikipedije, slobodne enciklopedije
Idi na navigaciju Idi na pretragu
Opština Medveđa
Grb
Grb
Osnovni podaci
Država  Srbija
Okrug Jablanički
Sedište Medveđa
Stanovništvo
Stanovništvo (2011) Pad 7.442
Geografske karakteristike
Površina 524 km2

Serbia Medveđa.png

Остали подаци
Временска зона UTC+1 (CET), leti UTC+2 (CEST)
Predsednik opštine Nebojša Arsić (SNS)
Poštanski broj 16240
Pozivni broj 016
Registarska oznaka LE
Veb-sajt www.medvedja.org.rs
Etnička karta naselja opštine Medveđa 2002. godine

Opština Medveđa je teritorijalna jedinica koja se nalazi na jugu Srbije i pripada Jablaničkom upravnom okrugu. Središte je gradsko naselje Medveđa. Prema popisu iz 2011. godine na području opštine bilo je 7.438 stanovnika,[1] dok je prema proceni za istu godinu u opštini živelo 7.442 stanovnika.[2]

Graniči se sa opštinama Bojnik, Lebane, Kuršumlija, Kosovska Kamenica, Podujevo i gradom Priština.

Geografija[uredi]

Jablanički upravni okrug, kome opština Medveđa pripada, se nalazi u centru južnog dela Balkanskog poluostrva. Graniči se sa Pčinjskim okrugom na jugu, Kosmetom na zapadu i Bugarskom na istoku. Okrug se na severu graniči sa Niškim, Topličkim i Pirotskim okrugom.

Opština pripada grupi brdsko-planinskih opština sa 95% takvog terena. Većina naselja na teritoriji opštine nije povezana adekvatnom putnom mrežom sa sedištem opštine. Kroz Medveđu prolazi magistralni put Leskovac - Priština, a asfaltnim putem sa opštinskim mestom su povezana naselja: Sijarinska Banja, Gazdare, Lece, Gornji Gajtan, Donji Gajtan, Tulare, Retkocer, Sponce, Tupale, Borovac, Gornji Bučumet, Srednji Bučumet, Donji Bučumet i Stubla.

Istorija[uredi]

Nalazišta sa ostacima praistorijske kulture iz raznih perioda nalaze se u Medveđi, Petrilju, Lapaštici, Drencu (Vrtop), Lecu, Lisavcu i Rasovači, Gajtanu, Tularu, Gornjem Bučumetu, Šišincu, Borovcu, Brveniku, i u drugim naseljima.

Kroz Gornju Jablanicu Vodio je značajan rimski put preko Tulara, Medveđe, Lebana i Leskovca prema Prištini i Pirotu.

U dokumentima srednjeg veka nalazimo pored Dubočice i geografske pojmove Goljak i Podgor, kao i male župe Banja, Medveđa i Tulare, zatim Brvenik, Lapaštica, Maćedonce, Medveđa, Petrilje, Prpore, Sponce, Tupale, Medevce, Stara Banja, Stubla i Crni Vrh. Na prostoru Gornje Jablanice vidljivi su ostaci nekadašnjih naselja iz Nemanjićke Dubočice – u Rujkovcu, Medveđi, Gazdaru, Lecu, Gajtanu, Drencu, Stubli, Retkoceru, Velikoj Brajini (Brvenik), Tularu, Grbavcu, Medevcu, Vrapcu, Svircu, Borovcu, Sijarini, Sijarinskoj Banji, Tupalu i drugim.

Po oslobođenju južne Srbije počinje naseljavanje Gornje Jablanice u jesen 1879 godine. Srpske izbeglice sa Kosova (Kriva reka, Lab) i Metohije (Peć, Istok, Klina i Kijevo), Zatim istočne Srbije, Bučja i Zebitinca kod Knjaževca, sa šireg južnomoravskog područja (Vlasotince, Dobro Polje, Crna Trava, Vlasina, Pčilja), potom iz stare Hercegovine i Crne Gore- Morače, Dobrilovine, Drobnjaka, Župe, Zatraja, Pive, Jezera, Šarana, Uskoka, Bjelopavlića, Gluhog Dola, sa Golije, Gusinja Bananja i drugih krajeva. Hercegovci i Crnogorci naselili su se u Gornju jablanicu u talasima 1880, 1882, 1886, 1889, 1890, 1892 i 1904-1906 iz plemena brda (Rovčani, Maričani, Piperi, Bjelopavlići, Kuči, Bratonožići, Vasojevići sa Veličanima) iz stare Hercegovine (Uskoci, Drobnjaci, Šaranci, Pivljani, Banjani), zatim iz katunske nahije(Čevljani, Cuce, Bjelice, Pješivci), ali i iz Riječke nahije. Pomenuto stanovništvo naselilo je naselja duž srpsko-turske granice i bilo je pograničnih straža 16 srpskih karaula.

Kralj Aleksandar Karađorđević je, na predlog ministra unutrašnjih dela, "rešio da selo Medveđa, u srezu jablaničkom, a po izjavljenoj želji građana, proglasi za varošicu pod istim imenom". Ovaj kraljevski "novogodišnji poklon" Gornjojablaničanima je stigao tek posle četvrtog pokušaja da njihovo mesto dobije viši status.

Želeli su Medveđani da postanu varošani još 1900. godine. Tada je grupa najuglednijih Gornjojablaničana prvi put zvanično, ali bez uspeha, pokrenula takvu inicijativu, i to, zanimljivo je, sa zahtevom da se promeni i ime mesta u – Dubočica.

Posle završetka Prvog svetskog rata, uporni Gornjojablaničani, pre svih kafedžija Dimitrije Mladenović Mitko, ponovo su, četvrti put, obnovili postupak i, konačno, 31. decembra 1921. godine kralj je potpisao ukaz kojim je Medveđa postala varoš.

Demografija[uredi]

Etnička pripadnost građana Medveđe prema popisu iz 1991. godine:

Etnička pripadnost građana Medveđe prema popisu iz 2002. godine:

Etnička pripadnost građana Medveđe prema popisu iz 2011. godine:

Etnički sastav prema popisu iz 2011.[3]
Srbi
  
6.429 86,43 %
Albanci
  
527 7,08 %
Romi
  
145 1,95 %
Crnogorci
  
143 1,92 %
ostali
  
194 2,60 %

Privreda[uredi]

Opština Medveđa je jedna od najnerazvijenijih opština u Republici Srbiji. Poseduje mnoge prirodne pogodnosti za razvoj turizma, jer se u blizini nalazi banjsko lečilište sa više desetina mineralnih izvora u Sijarinskoj Banji, kao i izvori u Tularu. Na području Medveđe postoje mnogi mineralni resursi, koji mogu da se eksploatišu, kao što su ruda, mermer i poludragi kamen oniks.

Najperspektivnija grana industrije je rudarstvo u preduzeću Rudnik i flotacija „Lece“, u sklopu Koncerna „Farmakom MB“ iz Šapca. Velike izglede za razvoj ima poljoprivreda, pre svega u granama kao što su stočarstvo (ovce, koze, krave) i voćarstvo (šljive, kruške, jabuke, dunje). Osim primarne poljoprivredne proizvodnje, jaku granu privređivanja ima i drvna industrija i prerada sirovina. Potencijali se naročito ogledaju u preradi sirovih proizvoda iz prirode (pečuraka, šumskog bilja, voća i povrća), kao i prerada mleka za sir, kajmak i jogurt.

Turizam[uredi]

Nosilac turizma u opštini Medveđa je Sijarinska Banja, koja se nalazi na 10 km od Medveđe, 50 km od Leskovca, 70 km od Prištine i oko 320 km od Beograda. Najveći potencijali su mineralni izvori, kojih je 18 u dužini od 800 m, a registrovanih izvora ima 26, a specifičnu turističku atrakciju predstavlja gejzer. Pored Sijarinske banje postoji i banja u Tularu koja je interesantna samo kao izletnička destinacija, a blizina Caričinog Grada daje šansu za veću i raznovrsniju ponudu turistima.

Turistički potencijali[uredi]

Turističke potencijale opštine Medveđa čine:

Ćorov vodopad[uredi]

Ćorov vodopad nalazi se na Ćorovom potoku u ataru sela Petrilje. Dužina ovog potoka od njegovog izvora do ušća u Tularsku reku iznosi svega 500 m i čak ni najstariji meštani Petrilja ne pamte da je presušio. Vodopad je udaljen 300 metara od magistralnog puta M9 (koji povezuje Leskovac i Prištinu), 8 km od Medveđe i 7 km od Sijarinske Banje. U blizini vodopada nalazi se malo jezero na kome se love Karaš, Babuška, Krkuša i krupan Klen.

Ovaj vodopad prepoznat je kao turistički lokalitet od strane zaposlenih u Turističkoj organizaciji opštine Medveđa krajem 2016. godine. Dugo su za njegovo postojanje znali samo meštani sela Petrilje. U proleće 2017. godine krenulo se sa akcijom uređenja lokaliteta. Dobrovoljnim radom i materijalnim sredstvima zaposlenih izrađeni su pešački mostovi i uređene staze koje vode do vodopada pri čemu se vodilo računa da se ne naruši prirodni ambijent koji okružuje vodopad. Na par desetina metara od vodopada izgrađeni su letnjikovac i mini park. Ove radove pratila je i izgradnja putne signalizacije od samog ulaska na teritoriju opštine Medveđa te nema poteškoća da se pronađe.[5]

Galerija[uredi]
Ćorov vodopad

Naseljena mesta[uredi]

Politika[uredi]

Od 1999. do 2001. godine, albanski teroristi su izvršavali vojne operacije u oblasti, sa ciljem da se oblast opština Preševa, Medveđe i Bujanovca pripoji Kosovu i Metohiji koje je trebalo da se odvoji od Republike Srbije i pripoji Republici Albaniji, kao deo ideje o Velikoj Albaniji. Za razliku od opština Preševo i Bujanovac, Medveđa ima srpsku većinu i udaljena je od njih oko 50 km vazdušnom linijom.[6]

Reference[uredi]

Spoljašnje veze[uredi]