Severna hemisfera

Iz Vikipedije, slobodne enciklopedije
Idi na: navigaciju, pretragu
Severna hemisfera (žuto)
Severna hemisfer iznad Severnog pola

Severna hemisfera je severni deo Zemljine polulopte koji se prostire od ekvatora do Severnog pola. Ovde preovlađuju kontinentalne mase (39% ukupne površine polulopte) nad vodenim prostranstvima. Čak oko 90% svetskog stanovništva živi na ovoj hemisferi[1].

Prirodne odlike[uredi]

Severnu hemisferu čine sledeći kontinenti: Evropa, Azija, Severna Amerika (sa Srednjom Amerikom i Karibima), kao i severni deo Južne Amerike i 2/3 Afrike.

Reljef[uredi]

Himalaji, najviše planine severne hemisfere

Reljef severne hemisfere je pretežno planinski. Dominiraju veliki masivi: Kordiljeri, Apalači (Severna Amerika); Pirineji, Alpi, Apenini, Skandinavske planine, Karpati, Dinaridi, Ural (Evropa); Himalaji, Tibet, Karakorum, Tjan Šan, Kunlun (Azija); Atlas, Tibesti (Afrika). Između njih su smeštene prostrane nizije i ravnice: Prerije, Golfska ravnica (Severna Amerika); Zapadnoevropska nizija, Istočnoevropska nizija (Evropa); Zapadnosibirska nizija, Turanska nizija (Azija).

Najviša tačka severne hemisfere, a ujedno i na celoj Zemlji je Mont Everest[2] na Himalajima (8.848 m). Najdublja tačka je 11.033 m[3] i nalazi se u Tihom okeanu u Marijanskoj potolini.

Na severnoj hemisferi se nalaze brojna ostrva i poluostrva

  • Ostrva

Grenland, Island, Bafinova zemlja, Nova Zemlja, Velika Britanija, Irska, Honšu, Hokaido, Kjušu, Šikoku, Tajvan, Cejlon, Luzon, Mindanao, delovi Sumatre i Bornea, Sicilija, Korzika i dr.

  • Poluostrva

Labrador, Kalifornija, Florida, Jukatan, Pirinejsko poluostrvo, Apeninsko poluostrvo, Balkansko poluostrvo, Skandinavsko poluostrvo, Arabijsko poluostrvo, Indokina, Koreja, Kamčatka, Tajmir, Kola i dr.

Klima[uredi]

Klima severne hemisfere je različita i varira od severa ka jugu.

Hidrografija[uredi]

  • Okeani

Na severnoj hemisferi se prostiru delovi Tihog, Atlantskog i Indijskog okeana, a u potpunosti joj pripada Severni Ledeni okean[4].

  • Mora

Najveća mora severne hemisfere su: Boforovo more, Grenlandsko more, Barencovo more, Karsko more, Istočnosibirsko more, Beringovo more, Ohotsko more, Sredozemno more, Sargaško more, Karipsko more, Crno more, Arabijsko more i dr[5].

  • Jezera

Na severnoj hemisferi se nalaze najveća i najdublja jezera sveta. Najveće jezero na svetu je Kaspijsko, a najdublje je Bajkalsko. Ostala velika jezera su: Veliko Medveđe, Veliko Ropsko, Gornje, Hjuron, Mičigen, Aralsko, Balhaško, Čad i dr[6].

  • Reke

Severna hemisfera ima bogatu rečnu mrežu. Najduže reke na polulopti su[7]: Jukon, Makenzi, Misisipi, Misuri, Rio Grande (Severna Amerika); Dunav, Rajna, Majna, Dnjepar, Dnjestar, Volga, Don (Evropa); Ob, Jenisej, Lena, Irtiš, Sir Darja, Amu Darja, Ind, Gang, Bramaputra, Jangcekjang, Hoangho (Azija); Nil, Niger, Senegal (Afrika).

Društvene odlike[uredi]

Stanovništvo[uredi]

Na severnoj hemisferi živi oko 5.600.000.000 stanovnika, što je približno 90 % ukupne populacije[1]. Najmnogoljudnije nacije su Kinezi, Indusi, Rusi, Amerikanci, Indonežani, Japanci i dr. Najveći gradovi polulopte su[8]: Meksiko Siti, Tokio, Njujork, London, Kairo, Moskva, Nju Delhi, Peking, Šangaj i dr.

Religija[uredi]

Jerusalim, centar tri svetske religije

Na severnoj polulopti su zastupljene sve svetske religije, od kojih dominiraju hrišćanstvo, islam, judaizam, budizam i dr.

  • Severna i Srednja Amerika

U ovom delu severne hemisfere dominira hrišćanska veroispovest: protestanti (SAD, Kanada), katolici (Meksiko i cela Srednja Amerika i Karibi) i drugi hrišćani (baptisti, kalvinisti, metodisti i dr).

  • Južna Amerika

U severnom delu Južne Amerike dominira katolička veroispovest, uz određene grupe animista i totemista (predeo Gvajanskih planina).

  • Evropa

Na starom kontinentu dominantna je hrišćanska veroispovest: katolici (jugozapadni, centralni i zapadni delovi Evrope), protestanti (Britanija, Island, Skandinavija, Baltičke zemlje i severni deo Srednje Evrope), pravoslavci (jugoistočni i istočni deo kontinenta). Ima i muslimana (BiH, Albanija, južni i jugozapadni deo Srbije).

  • Azija

Na severu kontinenta dominiraju pravoslavci i totemisti. Ceo jugozapadni i centralni deo Azije obuhvata islam, izuzev Izraela (judaizam). Hinduizam je rasprostranjen na Indijskom poluostrvu. Istočni i jugoistočni deo čine budisti, lamaisti, konfučijanci i šintoisti, sa izuzetkom Indonezije (islam) i Filipina (katoličanstvo).

  • Okeanija

U ovom delu hemisfere najviše ima protestanata i katolika, uz manju broj animista i hinduista (Fidži).

Države[uredi]

Na severnoj polulopti se nalaze sve države Evrope, Severne Amerike i Srednje Amerike, kao i veći delovi Afrike, skoro cela Azija, severni delovi Južne Amerike i manji deo Okeanije.

Afrika[uredi]

Azija[uredi]

Nil, jedna od najdužih reka sveta

Na severnoj polulopti se nalaze sve države Azije, osim najvećeg dela Indonezije i celog Istočnog Timora.

Južna Amerika[uredi]

Okeanija[uredi]

Moskva, glavni grad Rusije, najveće države sveta i severne hemisfere

Vidi još[uredi]

Reference[uredi]

  1. 1,0 1,1 Stanovništvo severne hemisfere, Pristupljeno 25. 4. 2013.
  2. Najviši vrhovi sveta, Pristupljeno 25. 4. 2013.
  3. Najdublja tačka okeana, Pristupljeno 25. 4. 2013.
  4. Okeani, Pristupljeno 25. 4. 2013.
  5. Mora, Pristupljeno 25. 4. 2013.
  6. Jezera, Pristupljeno 25. 4. 2013.
  7. Najduže reke sveta, Pristupljeno 25. 4. 2013.
  8. Najmnogoljudniji gradovi sveta, Pristupljeno 25. 4. 2013.

Literatura[uredi]

  • Grupa autora. Atlas svijeta, Jugoslavenski leksikografski zavod, Zagreb, 1961.
  • Ristić K. Regionalna geografija Evroazije. Naučna knjiga, Beograd, 1993.
  • Petrović D., Manojlović P. Geomorfologija. Geografski fakultet, Beograd. 2003. ISBN 978-86-82657-32-3. pp.
  • Grupa autora. Atlas sveta. Monde Neuf, Ljubljana. 2007. ISBN 978-86-86809-04-9. pp. .

Spoljašnje veze[uredi]