17. maj

17. maj (17.5.) je 137. dan godine po gregorijanskom kalendaru (138. u prestupnoj godini). Do kraja godine ima još 228 dana.

Događaji

maj
P	U	S	Č	P	S	N
					1	2
3	4	5	6	7	8	9
10	11	12	13	14	15	16
17	18	19	20	21	22	23
24	25	26	27	28	29	30
31

• 1102 — Koloman, ugarski kralj iz dinastije Arpadovića je krunisan u Biogradu za kralja Hrvatske i Dalmacije.
• 1395 — Vlaški vojvoda Mirča I Stariji je porazio osmansku vojsku u bici na Rovinama.
• 1775 — Kontinentalni kongres je zabranio trgovinu sa britanskom kolonijom Kanadom.
• 1792 — Osnovana je Njujorška berza.
• 1814 — Norveška je proglasila nezavisnost od Švedske i usvojila novi ustav.
• 1861 — Tomas Kuk organizovao prvi turistički „paket aranžman“ u svetu, šestodnevno putovanje iz Londona u Pariz.
• 1869 — Carska japanska vojska je porazila ostatke šogunata Tokoguava u bici kod Hakodatea, čime je okončan Bošin rat.
• 1902 — Grčki arheolog Valerios Stais je pronašao mehanizam sa Antikitere, antički mehanički analogni računar.
• 1903 — U Španiji nacionalizovana imovina crkve i ukinute su crkvene škole.
• 1939 — Švedska, Norveška i Finska odbile su Hitlerov predlog da potpišu pakt o nenapadanju. Pakt su potpisale Danska, Estonija i Litvanija.
• 1940 — Trupe nacističke Nemačke u Drugom svetskom ratu ušle su u Brisel.
• 1943 — Bombarderi RAF su bombardovali brane na rekama Eder, Mune i Zorpe u Nemačkoj.
• 1946 — Premijer Rumunije u vreme Drugog svetskog rata Mitri Antonesku osuđen na smrt i streljan zbog saradnje s nemačkim nacistima.
• 1949 — Ujedinjeno Kraljevstvo priznala nezavisnost Republike Irske i potvrdila pripadnost Severne Irske Ujedinjenom Kraljevstvu.
• 1954 — Vrhovni sud SAD je osporio propis iz 1896. da obrazovanje treba da bude „odvojeno, ali jednako“, čime je formalno odbačena rasna segregacija u državnom školskom sistemu.
• 1965 — Prvi put prenet TV program u boji iz Velike Britanije u SAD. To je bio prenos emisije američke TV mreže NBC „Novi pogled na staru Englesku“ preko američkog komercijalnog telekomunikacionog satelita „Erli Bird“.
• 1966 — Osnovana Matematička gimnazija u Beogradu.
• 1967 — Egipatski predsednik Gamal Abdel Naser je zatražio povlačenje mirovne misije Ujedinjenih nacija sa Sinajskog poluostrva.
• 1973 — Specijalni komitet američkog Senata počeo istragu o aferi Votergejt u kojoj su pristalice republikanske stranke bile optužene da su pred predsedničke izbore 1972. radi špijunaže provalile u sedište Demokratske stranke. Administracija tadašnjeg predsednika SAD Ričarda Niksona optužena je da ometa istragu, pa je pokrenut postupak za opoziv predsednika. Nikson je u avgustu 1974. dao ostavku, a predsednički položaj preuzeo je dotadašnji potpredsednik Džerald Ford.
• 1974 — U tri eksplozije automobila-bombi u centru Dablina 32 osobe su poginule, a više stotina je ranjeno.
• 1987 — Irački ratni avion F-I Miraž ispalio je dve egzoset rakete na američki vojni brod USS Stark koji je patrolirao Persijskim zalivom, usmrtivši 37 i ranivši 62 mornara.
• 1990 — Generalna skupština Svetske zdravstvene organizacije je uklonila homoseksualnost sa spiska psihijatrijskih bolesti.
• 1992 — Spaljen Orijentalni institut u Sarajevu. Nakon granatiranja zapaljivom municijom nepovratno izgubljena rukopisna zbirka sa 5263 kodeksa i arhiv sa preko 200.000 dokumenata.
• 1997 — Loran Kabila je sa svojim trupama ušao u Kinšasu, preuzeo vlast u Zairu i promenio naziv države u Demokratska Republika Kongo. Kabila je ubijen u pokušaju državnog udara u januaru 2001, a vlast je preuzeo njegov sin Žozef.
• 1998 — Pripadnici separatističkog pokreta „Tamilskih tigrova“ ubili su Sarodžinija Jogesvarana, gradonačelnika Džafne, grada na severu Šri Lanke.
• 1999 — Izbore u Izraelu dobio vođa Laburističke partije Ehud Barak, čime je okončana trogodišnja vladavina premijera Benjamina Netanjahua, lidera desničarskog Likuda.
• 2000 —
  • Vlada Srbije preuzela beogradski radio i televiziju „Studio B“ upadom policije u redakcije. Vlasti su u narednim mesecima na različite načine onemogućavale rad nezavisnih elektronskih medija u Srbiji i istovremeno otvarale nove pod državnom kontrolom i kontrolom vladajućih partija.
  • U Indoneziji održano prvo suđenje za kršenje ljudskih prava. U tom procesu dvadesetčetvoro vojnika i civila optuženo je za ubistvo desetina seljaka u masakru u provinciji Aseh 1999.
• 2001 — Svih 30 putnika, uključujući i iranskog ministra saobraćaja Rahmana Dadmana i zamenike ministara iz njegove delegacije poginulo je kada se na severu Irana srušio ruski avion Jak-40.
• 2002 — U Nišu postignut dogovor između Srpske i Makedonske pravoslavne crkve.
• 2003 — U najvećoj poplavi u poslednjih 50 godina, koja je posle velikih kiša zadesila Šri Lanku, poginulo je oko 250 ljudi, oko 55.000 kuća je potpuno uništeno, a neka sela su zbrisana sa lica zemlje. Procenjeno je da je oko 150.000 ljudi ostalo bez krova nad glavom.
• 2004 — Masačusets je postao prva država Sjedinjenih Država koja je legalizovala istopolne brakove.
• 2008 — U 23 grada u Srbiji održana kulturna manifestacija Noć muzeja koju je posetilo preko 450.000 posetilaca. Ovo je peta godina kako se Srbija uključila u "Evropsku Noć muzeja".

Rođenja

• 1749 — Edvard Džener, engleski lekar, pronalazač vakcine protiv velikih boginja. (prem. 1823)
• 1866 — Erik Sati, francuski kompozitor i pijanista. (prem. 1925)
• 1881 — Patrijarh srpski Gavrilo. (prem. 1950)
• 1889 — Doroti Gibson, američka glumica, pevačica i model. (prem. 1946)
• 1911 — Morin O’Salivan, irsko-američka glumica. (prem. 1998)
• 1918 — Birgit Nilson, švedska operska pevačica. (prem. 2005)
• 1926 — Ditmar Šenher, austrijski glumac, reditelj i scenarista. (prem. 2014)
• 1929 — Branko Zebec, jugoslovenski i hrvatski fudbaler i fudbalski trener. (prem. 1988)
• 1934 — Dejan Mijač, srpski reditelj. (prem. 2022)
• 1936 — Denis Hoper, američki glumac, reditelj, scenarista, fotograf i umetnik. (prem. 2010)
• 1945 — Toni Rouč, australijski teniser.
• 1947 — Dragi Jelić, srpski muzičar, najpoznatiji kao suosnivač, pevač i gitarista JU grupe.
• 1950 — Janez Drnovšek, slovenački političar. (prem. 2008)
• 1951 — Ivan Katalinić, hrvatski fudbaler i fudbalski trener.
• 1955 — Bil Pakston, američki glumac i reditelj. (prem. 2017)
• 1956 — Šugar Rej Leonard, američki bokser.
• 1956 — Bob Saget, američki stendap komičar, glumac, reditelj i televizijski voditelj. (prem. 2022)
• 1958 — Pol Di’Ano, engleski muzičar, najpoznatiji kao prvobitni pevač grupe Iron Maiden. (prem. 2024)
• 1961 — Enja, irska muzičarka i muzička producentkinja.
• 1964 — Stratos Apostolakis, grčki fudbaler i fudbalski trener.
• 1970 — Nebojša Dugalić, srpski glumac, reditelj i profesor glume.
• 1973 — Saša Aleksander, američko-srpska glumica.
• 1974 — Andrea Kor, irska muzičarka i glumica, najpoznatija kao članica grupe The Corrs.
• 1975 — Redži Friman, američki košarkaš.
• 1977 — Pablo Prihioni, argentinski košarkaš i košarkaški trener.
• 1980 — Stefan Rober, francuski teniser.
• 1981 — Vladan Grujić, bosanskohercegovački fudbaler.
• 1981 — Dru Nikolas, američki košarkaš.
• 1982 — Toni Parker, francuski košarkaš.
• 1983 — Danko Lazović, srpski fudbaler.
• 1985 — Greg van Avermat, belgijski biciklista.
• 1987 — Miljana Bojović, srpska košarkašica i košarkaška trenerkinja.
• 1988 — Niki Rid, američka glumica, scenaristkinja, muzičarka i model.
• 1990 — Ros Batler, američki glumac.
• 1990 — Vil Klajbern, američki košarkaš.
• 1991 — Johana Konta, britanska teniserka.
• 1992 — Srećko Lisinac, srpski odbojkaš.
• 1994 — Marko Živković, srpski fudbaler.
• 1996 — Vukašin Jovanović, srpski fudbaler.

Smrti

• 1395 — Kraljević Marko, najstariji sin i naslednik kralja Vukašina.
• 1510 — Sandro Botičeli, italijanski slikar.
• 1838 — Moris de Taljeran Perigor, francuski sveštenik i političar.
• 1917 — Radomir Putnik, srpski vojvoda. (rođ. 1847).
• 1982 — Jovan Marinović, crnogorski i jugoslovenski revolucionar. (rođ. 1908).
• 2002 — Laslo Kubala, mađarski-španski fudbalski reprezentativac i trener. (rođ. 1927)
• 2012 — Dona Samer, američka pevačica.
• 2017 — Kris Kornel, američki rok muzičar (rođ. 1964)

Praznici i dani sećanja

• Međunarodni praznici
  • Svetski dan telekomunikacija
• Srpska pravoslavna crkva slavi:
  • Svetu mučenicu Pelagiju Tarsanku
  • Sveštenomučenika Siluana - episkopa gaskog
  • Prepodobnog Nikifora

Vidi još

• Spisak datuma
• Spisak godina
• Spisak decenija
• Spisak vekova
• Spisak milenijuma