Hrvatska pravoslavna crkva

Iz Vikipedije, slobodne enciklopedije
Idi na navigaciju Idi na pretragu
Hrvatska pravoslavna crkva
Croatian Orthodox Church - Coat of Arms.PNG
Osnovni podaci
OsnivačAnte Pavelić
Osnivanje3. april 1942
PriznanjeKanonski nepriznata
Verski poglavarsamozvani patrijarh Germogen
SedišteZagreb,
( Nezavisna Država Hrvatska)
Rezidencija poglavaraZagreb
Jurisdikcija Nezavisna Država Hrvatska
Jezikhrvatski
Kalendargregorijanski kalendar

Hrvatska pravoslavna crkva (HPC) je osnovana ukazom Ante Pavelića od 3. aprila 1942, po naređenju nemačkih vlasti, kao nastojanje NDH da se pokaže da nema progona Srba u Hrvatskoj te da se potpuno onemogući uticaj Srpske pravoslavne crkve.

Ante Pavelić je izabrao Germogena (Grigorij Ivanovič) Maksimoviča, ruskog odbeglog kaluđera, emigranta, kao pogodnu ličnost za patrijarha Hrvatske pravoslavne crkve, a pokrenut je i časopis „Hrvatska Pravoslavna crkva“ čiji je glavni urednik bio Savić Marković Štedimlija. Pavelić je imao potpunu kontrolu nad njenim radom, čime je obezbedio da ta nekanonska crkva, naročito kada se radi o propagiranju ustaškog pokreta, postane prava i prvorazredna agentura tog pokreta.

Uvod[uredi]

Prvo pominjanje Hrvatske pravoslavne crkve vezano je za Eugena Kvaternika koji je 1861. godine predložio osnivanje „npr. sinoda ili patrijarhata pravoslavne hervatske crkve“.

Po propasti Jugoslavije 1941. godine i uspostavom NDH proglašeno je da nadležnost Srpske pravoslavne crkve u NDH prestaje za više 1,8 miliona pravoslavaca u Hrvatskoj (po popisu iz 1931), ukida se naziv Srpska pravoslavna vera i menja u grkoistočna vera koji se upotrebljavao pre 1918. godine a istovremeno počinje akcija prisilnog prevođenja Srba na rimokatoličku veru.

Već početkom 1942. godine postaje jasno da žestoka represija prema Srbima ne donosi rezultate, pa Nemci vrše pritisak na Pavelića da ublaži represije koje izazivaju otpor Srba a i četnici postaju pridružene snage na teritorijama okupiranim od strane Italije.

Osnivanje HPC[uredi]

Na osnovu zakonske odredbe o HPC od 3. aprila 1942. objavljene u Narodnim novinama broj 77 od 7. aprila 1942, 5. juna 1942. godine hrvatski poglavnik Ante Pavelić potpisuje statut HPC, a u nedelju 7. juna 1942. ustoličuje Germogena kao patrijarha u crkvi Svetog Preobraženja u Zagrebu. Patrijarh HPC je ujedno i mitropolit zagrebačke mitropolije i nosi naslov „mitropolit zagrebački i cijele Hrvatske“.

  • HPC je autokefalna i jedina te za nju ne važe dogmatska i kanonska načela SPC.
  • Grb HPC je 25 naizmeničnih belih i crvenih polja u pet redova a početno polje je belo, u sredini je poluštit sa krstom plave boje u sredini.
  • Zastava je crveno-belo-plava trobojka s jednokrakim zlatnim krstom na belom delu.
  • Službeni jezik je hrvatski a slova su hrvatska.

Uz zagrebačku mitropoliju osnovane su i brodska, sarajevska i petrovačka eparhija, gde su upućeni mladi pravoslavni sveštenici iz Srema, tada okupiranog od strane NDH.

Pravoslavci ipak nisu bili izjednačeni u pravima i dužnostima sa ostalim građanima a progoni su nastavljeni iako je ustaška propaganda nastojala da sakrije ili bar ublaži zločine (Mužić. str. 52-54)

Hijerarhija HPC:

  • patrijarh, sveti arhijerejski sabor i veliki crkveni sud
  • episkop i eparhijski sud
  • nadžupnik (arhijerejski namesnik)
  • župnik (paroh)
  • crkveno-opštinski upravni odbor

Patrijarha biraju od episkopa i to tako da izborni sabor koga saziva poglavnik Pavelić bira tri kandidata među episkopa od kojih Ministarstvo pravosuđa zapisnički predlaže poglavniku jednoga za imenovanje.

Hrvatska pravoslavna crkva nestaje sa nestajanjem Nezavisne Države Hrvatske 1945. godine. Germogen Maksimov je osuđen na smrt i pogubljen posle rata.[1]

Kasniji pokušaji restauracije[uredi]

Grb Udruženja hrvatskih pravoslavnih vjernika

Na inicijativu Ive Matanovića, koji je, iako sâm rimokatolik, glavni zagovornik osnivanja „hrvatske pravoslavne zajednice“, u petak 12. marta 2010. u Zadru je najavljeno osnivanje „hrvatske pravoslavne crkve“ za „hrvatske pravoslavce koji ne žele da se poistovećuju sa Srbima“. Inicijativa za obnovu Hrvatske pravoslavne crkve je izazvala osude Srpske pravoslavne crkve, hrvatskog predsednika i predsednika vladine komisije za odnose s verskim zajednicama [2][3].

Po popisu stanovništva 2011. u Hrvatskoj živi 16.647 Hrvata pravoslavnih hrišćana.[4] Dana 10. septembra 2010. formirano je Udruženje hrvatskih pravoslavnih vernika kojem je cilj „formiranje autokefalne hrvatske pravoslavne crkvene organizacije i slobodno identifikovanje pravoslavnih hrišćana pripadnicima hrvatske nacije“.

Dana 5. oktobra 2013. godine, tzv Hrvatska pravoslavna crkva je samoproglasila autokefalnost i objavila to na svome sajtu i dr. hrvatskim medijima.[5]

Vidi još[uredi]

Reference[uredi]

  1. ^ Tomasevich 2002, str. 573.
  2. ^ Josipović: HPC se poziva na ustaški režim i širi netoleranciju!, Pristupljeno 25. 4. 2013.
  3. ^ I ministar Biškupić protiv obnove Hrvatske pravoslavne crkve, Pristupljeno 25. 4. 2013.
  4. ^ www.dzs.hr, "4. STANOVNIŠTVO PREMA NARODNOSTI I VJERI, POPIS 2011.", pristupljeno 14. jula 2013.
  5. ^ Osnovana Autokefalna hrvatska pravoslavna zajednica Zadar!

Literatura[uredi]

Spoljašnje veze[uredi]