Lukijan Mušicki

Iz Vikipedije, slobodne enciklopedije
Idi na navigaciju Idi na pretragu
Lukijan Mušicki
Musicki1.jpg
Lukijan Mušicki
Datum rođenja (1777-01-27)27. januar 1777.
Mesto rođenja Temerin
Datum smrti 15. mart 1837.(1837-03-15) (60 god.)
Mesto smrti Karlovac
Austrijsko carstvo

Luka „Lukijan“ Mušicki (Temerin, 27. januar 1777Karlovac, 15. mart 1837) bio je srpski vladika i pesnik.

Biografija[uredi]

Mušicki je rođen 27. januara 1777. godine u Temerinu, u Baškoj županiji, od oca Georgija i majke Anastazije.[1] Osnovnu školu je učio u Temerinu, kod učitelja Pavla Milenovića, čuvenog "krasnopisca". Srpsku školu je još jednu godine pohađao u Titelu, kod tetka, učitelja Stevana Popovića. Zatim je u tom mestu još dve godine išao u nemačku graničarsku školu.[2] Gimnaziju je učio u Novom Sadu i Segedinu (tri razreda), a prava i filozofiju u Pešti. Po završenim studijama postaje administrator mitropolijske kancelarije u Karlovcima, nastavnik bogoslovije i, pošto se zakaluđerio, arhimandrit manastira Šišatovca. Primio se 1823. godine administracije Gornjo-karlovačke eparhije i preduzeo intenzivan prosvetni rad, na unapređenju obrazovanja svog naroda. Od 1828. godine pa do smrti, bio je vladika Gornjo-karlovački sa sedištem prvo u Plaškom, a od 1829. godine u [[Karlovac|Gornjem Karlovcu.

U Vojnoj krajini su postojale škole na nemačkom, a on je otvorio prve škole na srpskom jeziku u Plaškom (Glavnu, 1824-1827), Škarama, Zrmanji i Mutiliću. Kao arhimandrit osnovao je Bogoslovsku školu u Plaškom 1824. godine, u kojoj je i sam predavao nauku. Preneo je istu kao episkop Gornjo-karlovački 1829. godine u Karlovac, a u Plaškom na mesto nje 1831. godine pokrenuo Pripremnu bogoslovsku školu. Mušicki "izvede iz nje i posla u narod mlade sveštenike, utvrđene u pravoslavlju i svesne Srbe". Uredio je i da srpska deca u graničarskim nemačkim školama dobiju pravoslavni katihizis.[3] Osnovao je pri srpskoj Prerarandiji u Karlovcu fondaciju sa kapitalom od 7.000 f. Iz koje su godišnje po dve učiteljske pripravnice primale po 120 f.[4]

Od njegove lične biblioteke krenula je 1837. godine da se stvara Narodna biblioteka Srbije.[5]

Umro je kao vladika gornjo-karlovački u svom domu[1], gde i počiva na srpskom groblju u Karlovcu, 18. marta 1837.[6]

Delatnost[uredi]

Mušicki je bio jedan od najobrazovanijih pisaca svoga vremena. Pored grčkog i latinskog, on zna nekoliko evropskih jezika i poznaje skoro sve veće pesnike antičkog i novog doba. Njegovi omiljeni pesnici su: Fridrih Gotlib Klopštok, čuveni nemački pesnik, pisac „Mesijade“, David „psalmopjevac“ i naročito Horacije, čiju je poetiku (Ars poetica) znao naizust. On od Horacija uzima metričke oblike, hvalbenu i svečanu rečitost i prvi među Srbima počinje da stvara umetničku poeziju u duhu i ruhu pseudoklasične poezije evropske. On sam kaže da podražava „Flaku“ i smatra kao veliki uspeh što može na srpskom jeziku pevati po latinskim metričkim obrascima.

Vrlo učen i obrazovan književnik, Mušicki pokušava da arhaični staroslovenski jezik, koji nije imao književne tradicije, prilagodi pseudoklasičnoj disciplini forme, u vreme kada se ta disciplina preživela kao i sam jezik. On je pokušao da nezavisno od narodne pesme stvori nove ritmičke oblike i dao je nekoliko virtuoznih obrazaca, ali je njegov pokušaj propao zbog odsustva talenta i zbog arhaičnog jezika.

Živeći u doba Vukove reforme jezika i pravopisa, Mušicki se bavio i pitanjem jezika. On je za slovo j i unosi u srpsku azbuku slovo đ, izjašnjava se za narodni jezik, ali kao crkveni čovek on je i za ruskoslovenski:

„Slovenski, serbski jezik — dva su puta, K jednoj celi vode nas.”

On nalazi da ruskoslovenski jezik treba da ostane jezik crkve i nauke, a narodni za narod i popularnu književnost. Skupljao je sam etnološku građu i prvi podstakao Vuka Karadžića da je i ovaj skuplja i objavljuje.

Delo[uredi]

On je napisao četiri knjige lirskih pesama rodoljubivog, moralnog i didaktičkog sadržaja. Iste je objavio njegov sinovac Đorđe Mušicki pod naslovom "Stihotvorenija Lukijana Mušickog". To je stihotvorenije vrlo učenog i dobronamernog rodoljuba i crkvenog čoveka, ali stihotvorstvo lišeno pravog pesničkog zanosa i lepote. On peva o karakteru, narodoljublju, blagonaraviju i dobrodjetelji i daje moralne pouke mladom naraštaju. Njegove programske pesme „Glas narodoljupca“ i „Glas harfe šišatovačke“ bile su čuvene u svoje doba i školska omladina ih je znala naizust. Ta je njegova poezija cenjena u svoje vreme zbog snažnog i iskrenog rodoljublja i predstavlja zanimljiv pokušaj umetničke versifikacije po ugledu na latinske metričke oblike i ujedno kao karakterističan obrazac hladne i ukočene „objektivne lirike“.

Dopisivao se sa mnogim učenim ljudima svog vremena, poput Kopitara, Šafarika, Turgenjeva, Trlajića, Solarića, Stojkovića, Magaraševića, Karadžića i drugih. Održavao je prijateljsku vezu sa Mihailom Vitkovićem, srpskim pesnikom iz Pešte kome je Mušicki posvetio i odu.

Spomenik Mušickom u Temerinu

Reference[uredi]

  1. 1,0 1,1 "Srbski narodni list", Budim 1845. godine
  2. ^ "Srpska Zora", Beč 1876. godine
  3. ^ "Školski list", Sombor 1882. godine
  4. ^ "Školski list", Sombor 1881. godine
  5. ^ "Srpska Zora", Beč 1876. godine
  6. ^ Rudolf Strohal, Grad Karlovac opisan i orisan, vlast. nakl. (Tisak M. Fogine), Karlovac, 1906, pp. 232.

Literatura[uredi]

Spoljašnje veze[uredi]


Prethodnik:
Mojsije Mioković
episkop gornjokarlovački
18281837.

Naslednik:
Evgenije Jovanović