Operacija Una

Из Википедије, слободне енциклопедије
Operacija „Una“
Deo Rata u BiH
Vreme: 18. septembar19. septembar 1995.
Mesto: obala reke Une (Novi Grad, Kostajnica, Dubica)
Uzrok: Ofanziva Hrvatske vojske
Rezultat: Srpska pobeda
Sukobljene strane
Flag of Republika Srpska.svg
Republika Srpska
Flag of Croatia.svg
Hrvatska
Jačina
1.500 - 2.000 [1] 10.000 [2][3]
Spomen obeležje na lokaciji gde je, nakon desanta, Hrvatska vojska počinila zločin nad građanima Kozarske Dubice

Operacija Una je bio naziv vojne operacije u kojoj je Hrvatska vojska sa teritorije Republike Hrvatske napala 4 zapadnokrajiške opštine Republike Srpske (Novi Grad, Kostajnica, Kozarska Dubica, Gradiška). Operacija je počela 18. septembra 1995. a završila se već idućeg dana (19. septembra) teškim porazom Hrvatske vojske.

Cilj akcije je bio zauzimanje Prijedora i okupacija cele teritorije istočno od puta Gradiška – Prijedor. Akciju Una je sa juga, mesec dana kasnije, pratila kombinovana akcija Hrvatske vojske, HVO-a i 5. korpusa (većinski muslimanske) Armije BiH pod nazivom Južni potez.

Zbog agresije Hrvatske na Republiku Srpsku i teškog poraza, u hrvatskoj javnosti se veoma malo zna o ovoj neuspešnoj operaciji.[4]

Plan i poraz[уреди]

Operacija Una je bila posledica euforije nakon operacije Oluja,[5] zbog čega je Glavni štab HV očekivao da će moći brzo zauzeti ove delove Republike Srpske. Operacija je bila i prethodnica operacije Južni potez, da bi Hrvati, nakon eventualnog zauzimanja tih opština, zaprečili Muslimanima prilaz do reke Save.[6]

Okosnicu odbrane činila su tri rezervna (borci preko 50 i 60 godina) bataljona, po jedan iz Dubičke, Novigradske i Gradišćanske brigade; svega 1.500 boraca.[6][7] Nakon odbrane domaćina, drugi dan su u boj stupile i vojne jedinice Vojske Republike Srpske koje su povučene sa drugih linija fronta — prevashodno policijske snage. U bitku su sa banjаlučkog aerodroma prvog dana krenula i dva srpska aviona tipa 21-Jastreb koja su bombardovala hrvatsku kolonu na regionalnom putu SisakHrvatska Dubica na deonici ŽivajaŠaš. U toj akciji oboren je jedan jastreb kod Novog Grada[8]. Sledećeg dana hrvatsku artiljeriju i snage na mostobranu napalo je više aviona tipa Ј-22 Орао, Г-4 Супер Галеб i Ј-21 Јастреб.[9]

Tiha diplomatija i posledice[уреди]

Zeleno svetlo za ovu akciju dali i sami američki diplomati (Ričard Holbruk).[10] Franjo Tuđman je operaciju planirao mimo zapovednika glavnog stožera Hrvatske vojske. Nakon pretrpljenog poraza došlo je do smena u štabu HV a sama akcija je bila zataškana. Hrvatska strana je poraz opravdavala teško ukopanom srpskom vojskom, pomenula je čak i vazdušne udare srpskih aviona iz Batajnice, kojih nije bilo.[тражи се извор]

Prilikom napada, hrvatske snage su počinile i masovne zločine kod fabrike Knežopoljka, ubivši svakog civila kojeg su presreli na lokalnom putu Kozarska Dubica – Kostajnica, koji su dokumentovani i pred Haškim tribunalom. Tada je na svirepi način ubijeno 44 civila a ranjeno 38 [11]. Veliku ulogu u sprečavanju daljeg prodora hrvatskih jedinica prema dubini teritorije i odbrani Kozarske Dubice imao je interventni vod civilne policije, koji je taj dan procentualno pretrpeo najveće gubitke. Pripadnici interventnog voda civilne policije su se i sutradan devetnaestog septembra u rejonu sela Gradine sukobili sa hrvatskom vojskom koja je prešla na teritoriju Republike Srpske. Tom prilikom smrtno je stradao jedan policajac a više ih je lakše ranjeno.

Reference[уреди]

  1. Balkan Battlegrounds Vol.2, pp. 383
  2. Zborno područje Bjelovar u opeaciji Una, pp. 320
  3. Balkan Battlegrounds Vol.1, pp. 383
  4. Balkan Battlegrounds, Vol.1, pp. 439, n.708
  5. Zborno područje Bjelovar u opeaciji Una, pp. 319
  6. 6,0 6,1 Balkan Battlegrounds, Vol 1, pp. 383
  7. Zborno područje Bjelovar u opeaciji Una, pp. 321
  8. Orlovi sa Vrbasa (2014). стр. 177.
  9. Orlovi sa Vrbasa (2014). стр. 178.
  10. Zborno područje Bjelovar u operaciji Una, pp. 317
  11. Spisak ubijenih civila i ranjenih., Приступљено 9. 4. 2013.

Izvori[уреди]

Literatura[уреди]

  • Balkan Battlegrounds: A Military History of the Yugoslav Conflict, 1990-1995 Volume I and II. Central Intelligence Agency, Office of Russian and European Analysis. Washington.
  • Marijan, Davor: Zborno područje Bjelovar u operaciji Una. Scrinia Slavonica 8 (2008), 317-335.
  • Danko Borojević, Dragi Ivić. Orlovi sa Vrbasa. Ruma: Štampa, 2014. 

Spoljašnje veze[уреди]