Raška

Iz Vikipedije, slobodne enciklopedije
Idi na: navigaciju, pretragu
Srpska srednjovekovna država Raška
Grb Raške
Geografija
Kontinent Evropa
Regija Balkan
Zemlja Srbija
Glavni grad Stari Ras
Društvo
Službeni jezik srpskoslovenski jezik
Religija pravoslavlje
Politika
Oblik države monarhija
 — Veliki župan Vukan
  Uroš I
  Uroš II Primislav
  Stefan Nemanja
Istorija
Postojanje  
 — Osnivanje 1083. (kao sastavni deo Duklje)
 — Ukidanje 1217. (proglašena kraljevinom)
 — Status bivša država
Zemlje prethodnice i naslednice
Raške
Prethodnice: Naslednice:
Seal Vojislavljevici (Duklja).png Duklja Kraljevina Srbija Flag of Serbia 1281.svg
Portal:Istorija
Ruševine starog grada Rasa
Ruševine starog grada Zvečana
Prodor Turaka u Rašku sredinom 15. veka

Raška je bila jedna od srpskih srednjovekovnih država, sa središtem u Starom Rasu, nedaleko od današnjeg Novog Pazara. Tokom 11. i 12. veka obuhvatala je jugozapadne delove današnje Srbije, severoistočne delove današnje Crne Gore i najistočnije delove današnje Bosne i Hercegovine. Raški vladari su nosili naslov velikih župana. Uspon Raške započeo je krajem 11. veka, za vreme vladavine velikog župana Vukana koji je vodio uspešne ratove protiv Vizantije. Raški vladari su održavali bliske veze sa vladarima susedne srpske kraljevine Duklje. Raški veliki župan Stefan Nemanja je u drugoj polovini 12. veka postao najmoćniji među srpskim vladarima stvorivši jedinstvenu državu koja je obuhvatala skoro sve srpske zemlje. Iz Raške države razvilo se pod Nemanjinim potomcima srednjovekovno Srpsko kraljevstvo u 13. veku, a potom i Srpsko carstvo u 14. veku.

Samo ime Rasija (Raška) prvi put se pominje 1189. godine. Od tada Mlečani, Nemci i Mađari do 18. veka Srbiju nazivaju Rascija, a Srbe Racima, Rascijanima, Raicenima i slično. Ime Raška je danas sačuvano u imenu Raškog okruga u Srbiji, a teritorija nekadašnje Raške je danas poznata pod geografskim imenima Raška oblast. Arhangel Mihailo je zaštitnik loze Nemanjića.

Srbija i Raška[uredi]

Prema navodima iz dela „De administrando imperio”, Srbija je u 9. veku obuhvatala gradove:

i oblast Bosnu sa gradovima:

dok je utvrđeni Ras sa župom Raškom činio njenu istočnu granicu.

Raška je istorijski bila deo Srbije, ali zbog značaja koji su Nemanjići kao vladari ostavili u istoriji Srba termini Raška i Srbija odnosno Rašanin i Srbin tokom istorije postoje kao sinonimi jer je Raška kolevka Srpskog carstva i današnje Srbije.

Treba razlikovati tzv. prvobitnu Srbiju odnosno prvu srpsku državu koju su stvorili Vlastimirovići u 9. veku i koja je obuhvatala sve srpske oblasti na Balkanskom poluostrvu sa jedne strane i Rašku odnosno treću srpsku državu sa druge strane. Kolevka prve srpske države nalazila se na prostoru između reka Tare, Lima i Drine, za razliku od Raške koja se nalazi nešto istočnije. Grubu granicu ove dve oblasti čini vododelnica reka Lima i Raške.

Prema tome Raška je kolevka Srbije, ali i kolevka srpske državnosti odnosno Srba na Balkanskom poluostrvu.

Spisak velikih župana Raške[uredi]

Spisak velikih župana Raške obuhvata velike župane koji su vladali Raškom od doba njenog priključenja kraljevini Duklji pod kraljem Konstantinom Bodinom (10811101) do njene transformacije u kraljevinu Srbiju pod Stefanom Prvovenčanim (veliki župan 11961202. i 12041217, kralj 1217—1228). Svi su pripadali tzv. porodici Vukanović, ali se poslednji župani iz njenog bočnog niza po Nemanji (1166/1168—1196) nazivaju Nemanjići.

Vidi još[uredi]

Literatura[uredi]

Spoljašnje veze[uredi]