Hrvatsko vijeće odbrane

Hrvatsko vijeće odbrane
Hrvatsko vijeće obrane
Logo of Croatian Defence Council.svg
Grb HVO-a
Patch of 1. Infantry (Guard) Regiment.svg
1. pješačka pukovnija (gardijska) Oružanih snaga BiH
Osnovana8. april 1992. god.; pre 30 godina (1992-04-08)
Raspuštenaoktobar 2005. god.; prije 17 godina (2005-10) (ušla u sastav Vojska FBiH)
Glavni štabMostar
Vođstvo
Predsjednik
Herceg-Bosne
Mate Boban
Ministar odbranePerica Jukić

Hrvatsko vijeće odbrane (HVO; hrv. Hrvatsko vijeće obrane, HVO) bilo je oružana formacija bosanskohercegovačkih Hrvata, koja je postojala tokom rata u Bosni i Hercegovini od 1992. do 1996. godine. Osnovali su je 8. aprila 1992. članovi Hrvatske demokratske zajednice. Predstavljala je oružanu silu Hrvatske Republike Herceg-Bosne za vrijeme rata u BiH, kao i Hrvatske odbrambene snage, i branila je hrvatske interese na prostoru bivše Jugoslavije. Veliku podršku pružala joj je Hrvatska vojska, a smatra se jednom od najbrojnijih i najefikasnijih hrvatskih vojnih formacija na prostoru bivše Jugoslavije.

Hrvatski narod u Bosni i Hercegovini prvi se organizovao politički i vojno. Ta njegova organizacija imala je za osnov nastojanje da se održi kao konstitutivan i suveren narod u Bosni i Hercegovini. U redovima hrvatskih vojnih jedinica početkom rata u Bosni i Hercegovini sa Hrvatima su se borili i Muslimani. Hrvatske odbrambene snage osnivaju se 3. decembra 1991, a Hrvatsko vijeće odbrane formira se 8. aprila 1992. godine, kao vrhovno telo odbrane hrvatskog naroda u Bosni i Hercegovini .

HVO je kontrolisao zapadnu i centralnu Hercegovinu te veliki deo srednje Bosne (sve osim Jajca). Jedini veći gubitak, za Hrvate, bio je pad većine Bosanske Posavine (nije palo samo Orašje) jer je ta istorijska i geografska mikroregija bila jedno od najbogatijih područja u BiH. Na tom području, Hrvati su bili većina i prema popisu stanovništva iz 1991. godine bilo ih je 131.542.

Krajem oktobra 1992. godine izbija Muslimansko-hrvatski sukob, u kojem Muslimani otvoreno napadaju svoje dojučerašnje saveznike Hrvate. Armija Republike Bosne i Hercegovine u četiri ofanzive zauzela je velik deo prostora koji su bili pod kontrolom Hrvatskog vijeća odbrane, gotovo celu severnu i srednju Bosnu (osim Novog Travnika, Viteza, Busovače, Kiseljaka, Kreševa, Žepča i šireg područja oko tih gradova, Usore, dela travničke opštine, dela zavidovićke opštine, i dela vareške opštine) i deo Hercegovine: Konjic, Jablanicu te istočne i severne delove mostarske opštine.

Muslimansko-hrvatski sukob je eskalirao tokom 1993. godine, a slabi početkom 1994. godine, kada političko-diplomatski pregovori između dve zaraćene strane postaju sve jači i značajniji. U martu 1994. godine, u Vašingtonu je potpisano primirje između Hrvata i Bošnjaka, a njihove teritorije su ujedinjene u Federaciju BiH.

Nakon potpisivanja Vašingtonskog sporazuma, HVO je zajedno sa Hrvatskom vojskom, a u nekim akcijama i sa Armijom Republike Bosne i Hercegovine počeo nizati ratne pobede protiv Vojske Republike Srpske. U 7 uspešnih operacija, HVO zajedno sa HV-om, a u nekim akcijama i sa Armijom RBiH je okupiralo čitavu zapadnu Bosnu. Najveća operacija je bila operacija Južni potez u kojoj su združene hrvatske snage izbile na 23 km od Banje Luke, što je bilo u dosegu hrvatske dalekometne artiljerije. Operacija Južni potez, prekinuta je na zahtjev međunarodne zajednice 15. oktobra 1995. godine.

Dejtonskim mirovnim sporazumom završio se rat u Bosni i Hercegovini. Jedan od najosnovnijih principa na kojima je Dejtonski sporazum bio zasnovan je bila podjela Bosne i Hercegovine po ključu 51-49 (51% teritorije Federaciji BiH i 49% Republici Srpskoj) koji je usaglasila tzv. Kontakt grupa. Dejtonski mirovni sporazum je djelovao da usaglasi dogovor o problematičnim pitanjima neke od kojih su bile: pravne, državne i teritorijalne nagodbe.

Godine 1995, pri završetku rata u Bosni i Hercegovini, HVO je imao 50.000 vojnika. HVO je nakon Dejtonskog mirovnog sporazuma definisan kao hrvatska komponenta Vojske Federacije Bosne i Hercegovine, a nakon reforme odbrane 2005. godine, transformisan je u 1. pješačku (gardijsku) pukovniju, jedan od tri puka u okviru Oružanih snaga Bosne i Hercegovine.

Počinili su razne zločine nad srpskim stanovništvom.[traži se izvor]

Organizacija[uredi | uredi izvor]

1993.[uredi | uredi izvor]

  • Operativna zona Jugoistočna Hercegovina - štab u Širokom Brijegu
  • 8 pešadijskih brigada
  • 4 samostalnih pešadijskih bataljona
  • 1 bataljon vojne policije
  • Operativna zona Sjeverozapadna Hercegovina - štab u Tomislavgradu:
  • 4 pešadijskih brigada
  • 1 bataljon vojne policije
  • Operativna zona Srednja Bosna - štab u Vitezu:
  • 8 pešadijskih brigada
  • Jedinica za posebne namene „Vitezovi“
  • 1 bataljon vojne policije
  • Operativna zona Posavina - štab u Orašju:
  • 8 pešadijskih brigada
  • 1 bataljon vojne policije

1995.[uredi | uredi izvor]

  • Zborno područje Mostar - štab u Čitluku:
    • 2. gardijska brigada HVO-a - Mostar
    • 1. domobranski puk - Posušje
    • 40. domobranski puk „Ranko Boban“ - Grude
    • 41. domobranski puk „Knez Branimir“ - Čitluk
    • 50. domobranski puk „Knez Domagoj“ - Čapljina
    • 56. domobranski puk - Konjic
    • 81. domobranski puk - Mostar
    • 82. domobranski puk - Mostar
    • 83. domobranski puk „Mario Hrkač Čikota“ - Široki Brijeg
  • Zborno područje Tomislavgrad - štab u Tomislavgradu:
    • 1. gardijska brigada HVO-a „Bruno Bušić“ - Čapljina
    • 55. domobranski puk - Kupres
    • 80. domobranski puk „Kralj Tomislav“ - Tomislavgrad
    • 42. domobranski puk „Rama“ - Prozor-Rama
    • 43. domobranski puk „Ante Starčević“ - Gornji Vakuf-Uskoplje
    • 97. domobranski puk "Hrvoje Vukčić Hrvatinić" - Prozor-Rama
    • ? domobranski puk "Eugen Kvaternik" - Prozor-Rama
    • Artiljerijska grupa (130 i 203mm)
    • VBR grupa (40 VBR 122mm)
  • Zborno područje Srednja Bosna - štab u Vitezu:
    • 3. gardijska brigada HVO-a „Jastrebovi“ - Vitez
    • 91. domobranski puk „Fran Krsto Frankopan“ - Travnik
    • 93. domobranski puk „Nikola Zrinski“ - Bušovača
    • 94. domobranski puk „Stjepan Tomašević“ - Novi Travnik
    • 96. domobranski puk „Bobovac“ - Višnjići
    • 110. domobranski puk - Usora
    • 111. domobranski puk - Žepče
  • Zborno područje Bosanska Posavina - štab u Orašju:
    • 4. gardijska brigada HVO-a „Sinovi Posavine“
    • 106. domobranski puk
    • 201. domobranski puk
    • 202. domobranski puk
  • Jedinice pod zapovedništvom Armije RBiH:

Spoljašnje veze[uredi | uredi izvor]