Manastir Ljubostinja

Iz Vikipedije, slobodne enciklopedije
Idi na navigaciju Idi na pretragu
Manastir Ljubostinja
Manastir Ljubostinja 02.jpg
Ljubostinja
Opšte informacije
Mesto Prnjavor (Trstenik)
Opština Trstenik
Država  Srbija
Vrsta spomenika manastir
Vreme nastanka 14. vek
Tip kulturnog dobra Spomenik kulture od izuzetnog značaja
Nadležna institucija
Nadležna ustanova za zaštitu Zavod za zaštitu spomenika kulture
Sedište Kraljevo

Manastir Ljubostinja se nalazi u blizini Trstenika u ataru sela Prnjavor i 9 km severoistočno od Vrnjačke Banje. Pripada Eparhiji kruševačkoj Srpske pravoslavne crkve.

Položaj i prošlost[uredi]

Smešten je u dolini male planinske reke (Ljubostinjska reka). To je zadužbina kneginje Milice.[1]Posvećen je Uspenju presvete Bogorodice. Manastir je građen od 1388. do 1405. godine. U Ljubostinji su sahranjene kneginja Milica (monaško ime Jevgenija), žena kneza Lazara i monahinja Jefimija (Jefronisija ), koje su se posle Kosovske bitke ovde zamonašile sa brojnim udovicama srpskih vlastelina izginulih u bojevima na Marici i Kosovu polju. Danas je Ljubostinja ženski manastir koji čuva i održava oko pedeset monahinja. [2]

Za vreme Kočine bune iz manastira Ljubostinje je narod pozvan na ustanak. Posle propasti bune, Turci su zapalili manastir da bi se osvetili Srbima. Tada je većina fresaka uništena. Takođe kada je manastir zapaljen otkrivena je tajna riznica koja je bila sakrivena u manastirskom zidu iza ikone u kojoj je kneginja Milica sakrila svoje blago. Među opljačkanim blagom nalazila se i kruna kneza Lazara koja se danas nalazi u Istanbulu. Manastir slavi 19. avgust, (Preobraženje).

Godine 1870. manastir se nalazi u okrugu Jagodinskom, srezu Levačkom i eparhiji Beogradskoj. U njemu su tada četiri kaluđera a manastirska slava je bila praznik "Uspenje Bogorodice".[3]

Godine 1895. manastirski posed je iznosio 1078 hektara zemlje, od kojih je 990 hektara bilo pod šumom. Pored oranice i livade tu su tri vinograda i sedam voćnjaka. Čist manastirski kapital je prelazio 18.000 dinara, a celokupna vrednost manastirskog nepokretnog dobra procenjen na samo 42.000 dinara.[4]

Manastir Ljubostinja predstavlja nepokretno kulturno dobro kao spomenik kulture od izuzetnog značaja.

Arhitektura i živopis[uredi]

Manastirska crkva je trikonhalne osnove razvijenog tipa sa kupolom i pripratom. Zidan je pritesanim kamenom, dok su fasade premalterisane i islikane tako da imitiraju zidanje kamenom i opekom. Manastir je građen u Moravskom stilu. Odlikuje se po svojoj izrezbarenoj ornamentici. Graditelj je protomajstor Rade Borović (Rade neimar)[5], čije se ime nalazi na pragu prolaza iz priprate u naos. Živopis je samo delimično sačuvan, rađen je u dva navrata. U priprati se nalaze portreti kneza Lazara i kneginje Milice koje je načinio jeromonah Makarije. Od slikarskih dela sačuvana su još: „Veliki praznici“, „Stradanja“, „Čuda“...

U crkvi se nalazi i veoma vredan ikonostas koji je 1866-1870. godine oslikao akademski slikar Nikola Marković iz Beograda. Taj umetnički rad je Markovića, učenika Steve Todorovića proslavio.[6]

Bratstvo[uredi]

Iguman manastira Ljubostinje bio je između dva rata u 20. veku, jeromonah Sevastijan Perić[7] rodom Banaćanin, iz mesta Samoša. Rodio se u Samošu 9. oktobra 1879. godine, kao Stevan, od oca Miloša i majke Pijade. Proveo je Prvi svetski rat u ropstvu. Premeštao se tridesetih godina 20. veka iz manastira u manastir, posle 1930. godine od Ljubostinje preko Vojlovice do onih fruškogorskih. Vratio se kući, ratne 1941. godine, sklanjajući se pred ustašama. A umro je u rodnom mestu Samošu 5. februara 1951. godine.[8]

Bavio se književnošću i objavio je nekoliko knjižica, između dva rata. Dela su mu: "Položaj manastira Ljubostinja", Čačak 1915. godine; "Manastir Ljubostinja", Čačak 1921. godine;[9] zbirka beseda "iz trogodišnjeg ropstva u lageru" pod nazivom "Na vodama Vavilonskim", Kragujevac 1926. godine; zbirka pesama: "Krici Božijeg crva", Beograd 1940. godine;[10]

Reference[uredi]

  1. ^ Zadužbina Nemanjića/Manastir Ljubostinja
  2. ^ Manastiri u Srbiji/Manastir Ljubostinja
  3. ^ "Geografijsko-statistični rečnik Kneževine Srbije", Beograd 1870. godine
  4. ^ "Delo", Beograd 1895. godine
  5. ^ Vukčević, Jelena (2017). Tragom Jefimije. Narodni univerzitet. ISBN 978-86-918433-4-2. 
  6. ^ "Glasnik muzeja Banata", Pančevo 13/14, 2009. godine
  7. ^ "Vreme", Beograd 1930. godine
  8. ^ Gordana Jovanov: "O Samošu", samostalno izdanje, Samoš 2000. godine
  9. ^ "Vreme", Beograd 1924. godine
  10. ^ elektronski katalog BMS

Galerija[uredi]

Vidi još[uredi]

Izvori[uredi]

Spoljašnje veze[uredi]