Inteligencija

Iz Vikipedije, slobodne enciklopedije
Idi na: navigaciju, pretragu
Predstava ljudskog duha (1619.)

Inteligencija ili intelekt (lat. intellectus) jest mentalna osobina koja se sastoji od više sposobnosti: učenje iz iskustva, adaptiranje na nove situacije, shvatanje i razumijevanje novih situacija i korišćenja stečenog znanja u interakciji sa okruženjem.

Različiti istraživači su naglašavali različite aspekte inteligencije u njihovim definicijama. Na simpozijumu američkih psihologa 1921. godine, Luis M. Terman i Edvard L. Torndik su postavili različite definicije za inteligenciju. Po Termanu najznačajniji vid inteligencije je sposobnost za apstraktno razmišljanje, dok je Torndik isticao sposobnost za učenje i sposobnost za davanje adekvatnih odgovora na različita pitanja, kao najznačajnije vidove inteligencije. U skorije vrijeme većina psihologa se slaže da je sposobnost adaptacije u okruženje ključna tačka za razumijevanje i davanje odgovora na pitanje kao što je: Šta se podrazumijeva pod inteligencijom? Adaptacija se može dešavati u različitim oblicima: student uči u školi gradivo koji mora da nauči da bi prošao razred ili godinu; doktor liječi pacijenta sa njemu nepoznatim simptomima i uči nove stvari o oboljenju koje nije dovoljno, ili nije uopšte dotada poznavao; ili, vajar prerađuje skulpturu s ciljem uspješnijeg predstavljanja zamišljene ideje. Većim dijelom, adaptacija uključuje promjene u samom sebi s ciljem uklapanja u okruženje, ali takođe može da znači kapacitet za promjenu okruženja, pa i pronalaženje novog okruženja, u koje će se individua bolje uklopiti.

Uspješna adaptacija se bazira na kognitivnim procesima, kao što su: percepcija, učenje, pamćenje, rasuđivanje i rješavanje problema.

Teorije inteligencije[uredi]

Teorije inteligencije, kao što je slučaj sa mnogim naučnim teorijama, su nastajale iz više skupova modela inteligencije. Četiri od najuticajnijih paradigmi za razumijevanje i istraživanje na polju inteligencije su: psihometrija; kognitivna psihologija, koja se bavi procesima preko kojih funkcioniše um; kognitivizam i kontekstualizam, kombinovana istraživanja interakcije između okruženja i mentalnih procesa individue; i biološke nauke, koje se bave studijom centralnog nervnog sistema kao fizičke osnove inteligencije..

Psihometrija[uredi]

Psihometrijske teorije se baziraju na statističkim modelima koji predstavljaju inteligenciju kao mješavinu rezultata sposobnososti izmjerenih testovima inteligencije. Takav model je moguće kvantifikovati. Testovi u seriji mogu predstavljati vrijednosnu složenicu broja urađenih testova, rasuđivanje, i mentalne sposobnosti za složene serije. Matematički modeli omogućavaju da slabi rezultati u jednoj oblasti, budu kompenzovani jako dobrim rezultatima u drugim oblastima urađenog testa. Na taj način, veća sposobnost u rasuđivanju može kompenzovati slabu sposobnost u aritmetici, kao primjer.

Kognitivne teorije[uredi]

Među mnogim kognitivnim pristupima inteligenciji stoji pretpostavka po kojoj se pod inteligencijom podrazumijevaju mentalne predstave informacija (kao što su predstave o konceptima ili slike) i procesi koji se dešavaju na osnovu tih informacija. Smatra se da inteligentnija osoba ima jasniju predstavu percipirane informacije i reaguje brže u rješavanju situacija i problema na osnovu tih informacija. Istraživači su pokušavali da izmjere brzinu više vrsta razmišljanja, koristeći matematički model, odnosno dijeleći sveukupno vrijeme neophodno za određeni zadatak sa sastavnim dijelovima vremena neophodnim za izvršavanje svakog od mentalnih procesa neophodnih za njegovo obavljanje. U ovim pokušajima se uglavno podrazumijeva da se ti procesi odvijaju serijski, odnosno kada se završi jedan proces pokreće se sljedeći, i da je vrijeme koje se koristi za njihovo izvršavanje aditivne prirode. Ipak, postoje i drugačije teze, odnosno teza paralelnog procesovanja, po kojoj se cjelokupni proces odvija paralelno izvršavanjem više od jednog procesa u isto vrijeme.

Vidi još[uredi]

Spoljašnje veze[uredi]

Žurnali i istraživačka udruženja na polju inteligencije[uredi]