Ova stranica je zaključana od daljih izmena anonimnih korisnika i novajlija zbog sumnjivog doprinosa istih, koji treba da se raspravi na stranici za razgovor

Subotica

Iz Vikipedije, slobodne enciklopedije
Idi na: navigaciju, pretragu
Za druge upotrebe, pogledajte Subotica (višeznačna odrednica).
Subotica
Subotica townhall at night.jpg
Grb Subotice Zastava Subotica
Osnovni podaci
Država  Srbija
Autonomna pokrajina Vojvodina
Okrug Severnobački okrug
Stara imena Zabatka, Szabadka
Stanovništvo
Stanovništvo Rast 97.910[1]
105.681 (sa Palićem)
Aglomeracija 141.554
Gustina stanovništva 364* st./km2
Geografske karakteristike
Koordinate 46°05′00″ SGŠ; 19°39′00″ IGD / 46.083333° SGŠ; 19.65° IGD / 46.083333; 19.65Koordinate: 46°05′00″ SGŠ; 19°39′00″ IGD / 46.083333° SGŠ; 19.65° IGD / 46.083333; 19.65
Vremenska zona UTC+1 (CET), leti UTC+2 (CEST)
Nadmorska visina 109[2] m
Površina 290,0* km2
Subotica na mapi Srbije
Subotica
Subotica
Ostali podaci
Gradonačelnik Bogdan Laban (SNS)
Poštanski kod 24000
Registarska oznaka SU
Veb-sajt www.subotica.rs

Subotica je najseverniji grad u Srbiji, drugi po broju stanovnika u Vojvodini. Prema popisu iz 2011. godine ima 105.681 stanovnika. Nalazi se na 10 km udaljenosti od granice Srbije sa Mađarskom, na severnoj širini od 46°5'55" i istočnoj dužini od 19°39'47". Administrativni je centar Severnobačkog okruga.

Subotica se prvi put pominje 1391. pod latinskim imenom Zabatka. Godine 1526-1527. Subotica je bila prestonica kratkotrajne srpske države samoproglašenog cara Jovana Nenada. Osmansko carstvo je vladalo gradom od 1542. do 1686, kada je Subotica postala posed Habzburške monarhije. Tokom osmanske uprave ime grada je bilo Sobotka. Polovinom 18. veka ime joj je zvanično promenjeno u Sancta Maria, po austrijskoj carici Mariji Tereziji. Ime grada je ponovo promenjeno 1779. u Maria Tereziopolis, a mađarsko ime Szabadka je privremeno ušlo u službenu upotrebu 1845. a potom ponovo 1867. godine. Subotica je 1918. ušla u sastav Kraljevine Srba, Hrvata i Slovenaca. Lokalni Srbi i Bunjevci su od 17. veka koristili naziv Subotica, koji je nakon 1918. godine i ozvaničen. Od 2007. godine Subotica ima status grada.

Nazivi

Pored srpskog, u Subotici su u službenoj upotrebi i mađarski i hrvatski jezik. Nazivi grada na ostalim službenim jezicima — mađ. Szabadka, hrv. Subotica.

Postoji mnogo različitih imena koja su upotrebljavana za grad Suboticu kroz istoriju — grad je tokom istorije promenio ukupno oko 200 naziva. Ovo je zbog toga što je grad ugostio ljude različitog etničkog porekla od srednjeg veka do modernog vremena, a bio je i pod upravom nekoliko različitih država. Svi ovi stanovnici su pisali o Subotici i imenovali je u skladu sa svojim jezicima, ali, u velikom broju slučajeva, nisu menjali način izgovaranja ovog imena sve do modernog doba.

Današnji srpski naziv grada (Subotica) potiče od reči koja označava dan u nedelji („subota“) i prvi put se pojavljuje 1653. godine. S obzirom na ovu činjenicu, tumači se da srpsko ime grada znači „mala subota“. Međutim, postoji i mišljenje prema kojem je Subotica dobila ime po Suboti Vrliću, rizničaru cara Jovana Nenada.

Najranije zapisano ime grada je Zabatka, koje datira iz 1391. godine. Postoje različita tumačenja porekla ovog imena. Prema jednom od ovih tumačenja, ovaj naziv se posmatra kao jedna od varijanti današnjeg naziva grada na mađarskom jeziku koji glasi Szabadka. U skladu sa ovim tumačenjem se tvrdi da se mađarski naziv grada sastoji od prideva Szabad, koji znači „slobodan“, i sufiksa -ka koji se tumači kao nežan deminutiv. U tom smislu se značenje najranijeg imena Subotice, u skladu sa ovim viđenjem, definiše kao „malo“ ili „drago“ „slobodno mesto“.

Prema drugim tumačenjima, srednjovekovno ime Zabatka potiče od slovenske reči "zabat", odnosno od "zabata sa panonskih kuća".[3] Takođe postoji i mišljenje[4] da je prvi naziv grada bio Sopotnica (Sopot je mesto gde ima mnogo vode, izvorište, osobina terena), što je prema mađarskom izgovoru postalo Zabatka.

Za Suboticu se na još nekim jezicima (od kojih pojedini imaju i zvaničan status u AP Vojvodini) upotrebljavaju sledeći nazivi: Maria-Theresiopel ili Theresiopel (nemački), Subotica (slovački), Суботица (rusinski), Subotica ili Subotiţa (rumunski).

Geografija

Geografski položaj

Severno od grada se nalazi peščara sa plodnim voćnjacima i vinogradima na južnim delovima, a na plodnoj zemlji crnici se razvija poljoprivreda.

Grad je smešten u Panonskoj niziji koja ima dugu tradiciju i bogato kulturno nasleđe. Opština, koja obuhvata grad i 18 prigradskih naselja, prostire se na površini od 1.008 km2.

Subotica je, zahvaljući svom geografskom položaju i marljivim žiteljima, tokom vremena postala najznačajniji administrativno-upravni, industrijski, trgovački, saobraćajni i kulturni centar u severnoj Bačkoj, a obližnje Palićko jezero je čini i turističko-rekreativnim centrom šireg područja.[5]

U blizini grada je i pruključak na auto-put E-75 koji Suboticu povezuje sa Mađarskom na severu i Južnom Evropom preko Beograda na jugu. Takođe, Subotica je železnički povezana sa celom Evropom.[traži se izvor]

U geomorfološkom pogledu ovo područje je homogeno i ima ravničarski karakter. Prostire se na delu velike zaravni, koja prelazi iz Mađarske na našu teritoriju, do linije KulaSombor. Karakter terena ima dobar poljoprivredni značaj: mogućnost primene pune poljomehanizacije i optimalne organizacije zemljišnog prostora za poljoprivrednu eksploataciju, zatim mogućnost navodnjavanja i dr.

Klima

U klimatskom pogledu ovo područje ima karakteristike kontinentalne klime (otvorenost prema Panonskoj niziji) koju čine: oštre zime, topla leta i nestabilnost padavina po količini i vremenskom rasporedu. Prosečna temperatura vazduha iznosi 11,4 °C, relativna vlažnost vazduha – 69%, broj dana sa kišom – 105, sa snežnim pokrivačem – 59, sa jakim vetrom preko 6 bofora – 104, vazdušni pritisak 1007,0 mb, padavine – 491,3 mm.[6]

Zemljište

Poseban tip zemljišta predstavlja pesak – peskovita zemljišta koja se javljaju u lokalnom pojasu Subotica – Horgoš (Subotičko-horgoška peščara), a nešto ga ima i kod Tavankuta. Ovaj pesak se odlikuje dvema važnim osobinama: karbonantan je, s površine ima jaku sposobnost akumulacije vode (vlažan je na relativno maloj dubini, čak i leti). Ova druga osobina čini pesak pogodnim za proizvodnju visoko kvalitetnog voća i grožđa, zatim za uzgoj industrijske paprike (na crnom pesku), kao i za šumsko drveće (bagrem, bor).

Istorija

Glavni članak: Istorija Subotice

Utvrđeno je da su ljudi na ovom prostoru živeli još pre tri hiljade godina. Sudbinu ovog mesta bitno je određivao položaj na putu između Evrope i Azije, a istorijski na mestu sukoba različitih država — Bugarskog carstva, Ugarske, Osmanskog carstva, Habzburške monarhije, itd.

U čestim i velikim seobama na ove prostore došli su mnogi narodi: Srbi, Mađari, Nemci, Slovaci, Jevreji, Bunjevci, Grci. Često su se menjali gospodari a i ime grada. Od prvog — Zabatka (iz 1391) — promenjeno je više od 200 naziva, a neka od najpoznatijih imena, pored samog imena Subotica, su: Sobotka, Sancta Maria, Maria-Theresiopolis, Maria Theresiastadt i Szabadka.

Najranija prošlost

Najstariji arheološki nalazi na široj teritoriji Subotice potiču sa obale jezera Ludaš, a datiraju još iz perioda poslednjeg ledenog doba. Međutim u neposrednoj blizini grada postoje nalazišta i iz perioda neolita, kao i bakarnog i bronzanog doba. Izvestan broj nalaza govori i o prisustvu Skita, Dačana, Gota, Huna i Avara na ovim prostorima.

Srednji vek

U vreme avarske prevlasti, ovde se u 6. veku pojavljuju i Sloveni. Nakon pada Avarskog kaganata, ovo područje ulazi u sastav slovenskih država — Velikomoravske kneževine i Bugarskog carstva. Područjem Bačke je u periodu bugarske uprave vladao vojvoda Salan. U vremenu kada se ugarska plemena naseljavaju na područje Panonskog basena, zatiču na ovim prostorima slovenske narodne grupe.[5]

Subotica se u pisanim dokumentima prvi put pominje u vreme ugarske uprave 7. maja 1391, ali sigurno je da je mesto starije. Izgrađen na vetrometini, na raskrsnici puteva, ovaj je grad često bio mesto burnih istorijskih događaja. Erdeljski vojvoda Janoš Pongrac od Dengelega je ovde 1470. podigao tvrđavu, ali ona nije uspela da odoli ljudima i vremenu. Od nje su do danas ostali samo tragovi na unutrašnjem zidu tornja Franjevačke crkve.

Car Jovan Nenad

Spomenik Caru Jovanu Nenadu

Polulegendarna ličnost subotičke prošlosti je car Jovan Nenad, koji se javlja posle poraza koji su ugarskoj vojsci naneli Turci na Mohaču 1526. godine. Njegovu tajanstvenost uvećavala je čudna crna pruga koja mu se pružala od slepoočnice do stopala noge, zbog čega su ga i prozvali Crni. On je potisnuo Turke iz Bačke i tu osnovao svoju kratkotrajnu slovensku odnosno srpsku državu, koja je pored Bačke uključivala severni Banat i mali deo Srema. Proglasio se carem, a Suboticu izabrao za prestonicu. Poginuo je 1527. u sukobu sa ugarskom vlastelom, nakon čega je nestalo i njegove države. Posle četiri veka, na godišnjicu njegove smrti, u Subotici mu je na glavnom trgu podignut spomenik koji su 1941. srušili mađarski okupatori, a obnovljen je i ponovo postavljen 1991.

Osmansko carstvo

Turci Osmanlije su Suboticu zauzeli 1542. godine i vladali njome do 1686. kada je Subotica postala deo Habzburške monarhije. U vreme osmanske uprave, Subotica je bila deo Segedinskog sandžaka. Osmansku Suboticu je u 17. veku posetio čuveni turski putopisac Evlija Čelebija. Prema Čelebijinom opisu, subotička tvrđava se nalazila u sredini prostranog polja. U citadeli je bilo oko četrdeset vojničkih kuća i jedna džamija. Spoljna varoš je predstavljala dobro naseljenu i izgrađenu palanku, u kojoj je bilo ukupno sto četrdeset dobrih kuća pokrivenih trskom i rogozom. Zabeleženo je da tu ima i mnogo vinograda i bašta.[7]

Habzburška monarhija

Nakon ulaska u sastav Habzburške monarhije, Subotica je uključena u sastav habzburške Vojne granice. Privilegijom iz 1743. godine Marija Terezija proglasila je Suboticu slobodnom komorskom varoši, za šta su Subotičani darovali carici 150 konja. Nakon razvojačenja ovog dela Vojne krajine sredinom 18. veka, Subotica postaje deo Bačko-bodroške županije u Habzburškoj Ugarskoj. Zbog odane službe subotičkih graničara habzburškom dvoru, Marija Terezija proglasila je Suboticu 1779. slobodnim kraljevskim gradom. Za ovu važnu odluku Subotičani su poklonili carici pet hiljada zlatnika i platili otkup 166.666 forinti. Status slobodnog kraljevskog grada doneo je Subotici veću autonomiju i novo ime — Maria-Theresiopolis. Od te godine počinje planski i ubrzaniji razvoj grada.

Subotica je bila u sastavu zasebne habzburške krunovine Vojvodstva Srbije i Tamiškog Banata, između 1849. i 1860. godine. u ovo vreme, u strogo centralizovanom sistemu, pažnja se ipak posvećivala i kulturi. Ovde je 1853. izgrađeno pozorište, kao i mnoge kvartovske škole. Nakon ukidanja vojvodstva, Subotica ponovo postaje deo Bačko-bodroške županije. Posle Austro-Ugarske nagodbe iz 1867, pa sve do 1914. godine, u Subotici se ubrzano razvija građansko društvo, a značajan je bio i razvoj samog grada.

U demografskom smislu, sastav stanovništva Subotice se tokom habzburške uprave menjao. 1743. godine, u Subotici je bilo dve trećine "Dalmatinaca" (Bunjevaca) i jedna trećina "Raca" (Srba). 1778. godine broj stanovnika Subotice iznosio je 21.471, od kojih su 17.043 bili Bunjevci i Srbi. Prema Bunjevačkom kalendaru za 1868. godinu, bilo je u Subotici 50.000 Bunjevaca, 6.000 Mađara, 3.500 Srba i 1.300 Jevreja. Politika mađarizacije ugarske vlade uticala je na povećanje procentualnog udela mađarskog i na smanjenje procentualnog udela slovenskog stanovništva grada. Tako je, prema austrougarskom popisu stanovništva iz 1910. godine, grad imao 94.610 stanovnika koji su govorili sledeće jezike: mađarski: 55.587 (58,75%), bunjevački: 33.208 (35,1%), srpski: 3.514 (3,71%), nemački: 1.918 (2,03%), slovački: 100 (0,11%), vlaški: 60 (0,06%), hrvatski: 39 (0,04%), rusinski: (0,01%), ostali jezici: 182 (0,19%).

Razvoj privrede i kulture

Ugarska razglednica iz 1914.

Subotica se u moderan srednjoevropski grad razvijala krajem XIX i početkom XX veka. Za nepune dve decenije, jedne u XIX i jedne u XX veku, grad je doživeo izuzetan urbani, industrijski, graditeljski i kulturni procvat. Brži razvoj zanata, industrije i trgovine podstaknut je još 1869. dolaskom prvog voza a ubrzan izgradnjom električne centrale 1896. i tramvajskim saobraćajem 1897. Začetke današnje moderne industrije nalazimo krajem prošlog veka: preduzeće za izvoz mesa „Hartman i Konen“ s prvom hladnjačom u zemlji, prvu subotičku fabriku sumporne kiseline i veštačkog đubriva „Klotild“ osnovanu 1904, braća Ruf su 1917. počeli proizvodnju bombona, industrija električnih motora „Sever“ osnovana je 1923.

Prva srednja škola, preteča gimnazije, otvorena je u Subotici 1747, muzička škola 1868, dom za stare 1766, Palić postaje lečilište 1845, prva štamparija osnovana je 1844, prve novine izašle su 1848, prvu bioskopsku predstavu prikazao je ovde Anđelo Bjanki iz Pečuja 1899, a Aleksandar Lifka otvorio je prvi stalni bioskop 1919. Đuro Stantić osvojio je prvu olimpijsku medalju u Atini 1896, a Ivan Sarić poleteo je avionom sopstvene konstrukcije 1910.

Savremeno doba

Subotica za vreme mađarske okupacije (1941-44). Leševi na Senćanskom putu.
Oslobođenje Subotice oktobra 1944.

Krajem Prvog svetskog rata, nakon vojnog poraza Austrougarske, srpske i francuske jedinice ušle su u Suboticu 13. novembra 1918. Na velikoj narodnoj skupštini u Novom Sadu, 25. novembra 1918. proglašeno je prisajedinjenje Banata, Bačke i Baranje Kraljevini Srbiji. Jedna od centralnih ličnosti ovog značajnog događaja bio je Blaško Rajić, župnik iz Subotice. Subotica tada postaje deo pokrajine Banat, Bačka i Baranja koja, kao deo Kraljevine Srbije, ulazi u sastav novoformiranog Kraljevstva Srba, Hrvata i Slovenaca 1. decembra 1918. Konačna granica prema nezavisnoj Mađarskoj utvrđena je u Trijanonu 4. juna 1920.

Po popisu iz 1921. godine u Subotici je živelo 90.961 stanovnika, od kojih je 60.700 (66,73%) govorilo srpski ili hrvatski jezik, 26.750 (29,41%) mađarski jezik i 2.470 (2,72%) nemački jezik. Po veri, bilo je 78.490 (86,29%) katolika i 6.570 (7,22%) pravoslavnih. U okviru jugoslovenske države, Subotica je u administrativnom smislu bila deo pokrajine Banat, Bačka i Baranja (1918-1922), deo Bačke oblasti (1922-1929) i deo Dunavske banovine (1929-1941).

Početkom Drugog svetskog rata u Jugoslaviji, 12. aprila 1941, Suboticu su okupirali mađarski fašisti, a oslobodili su je 10. oktobra 1944. Subotički partizanski odred i jedinice Crvene armije. U završnim borbama za Suboticu, na železničkoj stanici poginuo je komandant Odreda, Jovan Mikić Spartak, jugoslovenski reprezentativac i rekorder u atletici. Nakon rata, Subotica postaje deo autonomne pokrajine Vojvodine, u okviru nove socijalističke Srbije i nove socijalističke Jugoslavije.

Demografija

Subotički korzo

U naselju Subotica živi 80722 punoletna stanovnika, a prosečna starost stanovništva iznosi 39,7 godina (37,8 kod muškaraca i 41,4 kod žena). U naselju ima 37543 domaćinstava, a prosečan broj članova po domaćinstvu je 2,64. Stanovništvo u ovom naselju veoma je nehomogeno.

Demografija[8][1]
Godina Stanovnika
1948. 63.048
1953. 66.057
1961. 74.999
1971. 88.769
1981. 100.472
1991. 100.386 98.996
2002. 99.981 102.712
2011. 97.910
Etnički sastav Subotice sa Palićem prema popisu iz 2011.[9]
Mađari
  
34.511 32,66 %
Srbi
  
31.558 29,86 %
Hrvati
  
9.698 9,18 %
Bunjevci
  
9.236 8,74 %
Jugosloveni
  
2.728 2,58 %
Romi
  
2.586 2,45 %
Crnogorci
  
1.210 1,14 %
Makedonci
  
439 0,42 %
Muslimani
  
301 0,28 %
Albanci
  
334 0,32 %
Bošnjaci
  
203 0,19 %
Nemci
  
199 0,19 %
Rusini
  
159 0,15 %
Slovenci
  
151 0,14 %
Goranci
  
151 0,14 %
Slovaci
  
137 0,13 %
Rusi
  
75 0,07 %
Goranci
  
151 0,14 %
Bugari
  
66 0,06 %
Rumuni
  
58 0,05 %
Ukrajinci
  
40 0,04 %
Česi
  
16 0,01 %
nepoznato
  
563 0,53 %
Ukupno: 105.681


Religija

Rezultati popisa iz 2011. godine nisu objavljeni na nivou naselja. Na celom administrativnom području Grada Subotice bile su 2011. godine zastupljene sledeće verske grupe: Rimokatolička (57,60%), Pravoslavna (27,79%), Protestantska (1,68%) i druge.

Subotica je centar Rimokatoličke biskupije u Bačkoj regiji. Grad Subotica ima najviše katolika u Srbiji. 57,60% stanovništva Grada su katolici. Liturgijski jezici koji se koriste u katoličkim crkvama su najčešće mađarski i hrvatski. Postoji osam katoličkih crkvi, Franjevački duhovni centar, ženska dominikanska zajednica, i dve grupe avgustinskih sestara. Subotička biskupija je jedina koja ima katoličku srednju školu u Srbiji (Paulinum).

U Gradu živi i značajan broj pripadnika Srpske pravoslavne crkve (27,79%). Pravoslavni vernici sa ovog područja nalaze se u sastavu Bačke eparhije SPC. U Subotici postoje dve pravoslavne crkve.

Od ostalih hrišćanskih zajednica, postoje dve protestantske crkve, tačnije luteranska i kalvinistička.

Subotička Jevrejska zajednica je treća po veličini u Srbiji, posle onih u Beogradu i Novom Sadu. Monumentalnost i lepota stila secesije sinagoge je nasledstvo jevrejske zajednice koja je nekad brojala preko 6.000 članova. Danas je taj broj opao na manje od 200 Jevreja koji su ostali u Subotici.

U gradu takođe postoji i Muhadžir džamija, za vernike islamske zajednice.

Privreda

Saobraćaj

U saobraćajnom pogledu Subotica se, u pravom smislu reči, nalazi na raskrsnici puteva i pruga. U neposrenoj blizini Subotice prolazi planirani auto-put E-75 (zasad je izgrađena jedna strana planiranog auto-puta), a u samom gradu se ukrštaju magistralni pravci prema Novom Sadu (M-22.1), Somboru i Kelebiji (Mađarska) (M-17.1), Horgošu (M-22.1) i Senti (M-24) (deo do auto-puta E-75 je realizovan, a ostatak je u planu). Trasa pruge BeogradBudimpešta prolazi kroz urbano jezgro i tu se račva sa pružnim pravcima prema Somboru, Horgošu, Crvenki i Baji. Sve ove činjenice doprinose svrstavanju Subotice u jedan od značajnijih saobraćajnih čvorova u Republici Srbiji.

Saobraćajna infrastruktura

Putevi u subotičkoj opštini i severnobačkom okrugu kvantitativno izraženi:

Ukupna dužina puteva u subotičkoj opštini iznosi 444 km, od toga:

Kada je reč o savremenom kolovozu njegova dužina iznosi ukupno 261 km. Osnovnu okosnicu saobraćajnih veza opštine Subotica sa bližim i daljim okruženjem predstavlja mreža sastavljena od drumskih saobraćajnica: E-75 (M-22, M-1); Budimpešta – Subotica – BeogradNišSkopljeAtina, navedena u strategiji privrednog razvoja Srbije kao KORIDOR 10; sledi poprečna veza: E-771 Subotica – SomborBogojevoVinkovci, i dalje Zagreb.

Ukoliko se posmatraju železničke pruge u subotičkoj opštini danas je od značaja jedino pruga Budimpešta-Subotica-Novi Sad-Beograd. Pravac prema Segedinu zahteva rekonstrukciju da bi se mogle ostvariti odgovarajuće brzine[6], pravac prema Somboru i Bogojevu hendikepiran je još uvek nemogućnošću saobraćaja dalje prema Osijeku ili Vinkovcima, Zagrebu, Ljubljani, odnosno Rijeci i dalje prema Veneciji. Pravac prema Baji zahteva postavljanje nedostajećeg dela pruge, koji je izvađen, kako bi se osposobio pravac s jedne strane prema Baji, Pečuju, Zagrebu, a sa druge prema Temišvaru i Bukureštu.

Okolna mesta

Opština Subotica sem grada Subotice sadrži još 18 naselja. Ta naselja su:

Bajmok Bački Vinogradi Bačko Dušanovo
Bikovo Višnjevac Gornji Tavankut
Donji Tavankut Đurđin Kelebija
Ljutovo Mala Bosna Mišićevo
Novi Žednik Stari Žednik Palić
Hajdukovo Čantavir Šupljak

Pored same Subotice, status gradskog naselja ima i Palić, dok su ostala pomenuta naselja seoskog tipa.

Kultura

Priredbe stalnog karaktera

Značajnije godišnje manifestacije u opštini su:

Obrazovanje

U Subotici se nalazi 13 osnovnih i 10 srednjih škola, takođe postoji i 7 viših škola i fakulteta.[11]

Osnovne škole

  • OŠ Matko Vuković
  • OŠ Sonja Marinković
  • OŠ Ivan Milutinović
  • OŠ Đuro Salaj
  • OŠ Sečenji Ištvan
  • OŠ Ivan Goran Kovačić
  • OŠ J. J. Zmaj
  • OŠ Kizur Ištvan
  • OŠ Jovan Mikić
  • OŠ 10. oktobar
  • OŠ Miloš Crnjanski
  • OŠ Majšanski put
  • OŠ Sveti Sava
  • OŠ Matija Gubec

Srednje škole

Više škole i fakulteti

Mesne zajednice Subotice
  • Građevinski fakultet
  • Ekonomski fakultet
  • Internacionalni univerzitet u Novom Pazaru (KC Subotica)[14]
  • Učiteljski fakultet
  • Viša tehnička škola
  • Viša škola Gabor Deneš[15]
  • Viša škola za obrazovanje vaspitača[16]

Mesne zajednice

Sledeći stečena praktična iskustva samouprave i samoorganizovanja građana, opština Subotica je zadržala mesne zajednice kao institucije demokratske samouprave i samoorganizovanja preko kojih se građani uključuju u poslove opštine i samoorganizuju u pogledu rešavanja zajedničkih interesa i potreba. One su bile i ostale institucije preko kojih se brže ostvaruju prava i obaveze građana.[17]

Broj stanovnika u gradskim mesnim zajednicama kreće se od 2.000 do 10.500 stanovnika dok je u prigradskim od 600 do 9.000 stanovnika.

Spisak mesnih zajednica:

MZ Aleksandrovo MZ Bajmok MZ Bajnat MZ Bački Vinogradi MZ Bačko Dušanovo MZ Bikovo
MZ Centar I MZ Centar II MZ Centar III MZ Dudova šuma MZ Gat MZ Mišićevo
MZ Hajdukovo MZ Kelebija MZ Ker MZ Kertvaroš MZ Ljutovo
MZ Makova sedmica MZ Mala Bosna MZ Mali Bajmok MZ Mali Radanovac MZ Novi Grad
MZ Novi Žednik MZ Novo Selo MZ Palić MZ Peščara MZ Prozivka
MZ Radanovac MZ Stari Žednik MZ Tavankut MZ Verušić MZ Višnjevac
MZ Zorka MZ Šupljak MZ Željezničko naselje MZ Čantavir MZ Đurđin

Građevine

Rajhlova palata

Subotica se razvila i izgradila u moderan srednjoevropski grad krajem 19. i početkom 20. veka. Tadašnji bogati građani-zemljoposednici, industrijalci, zanatlije i trgovci dali su se u pravo nadmetanje u izgradnji svog grada čak i sa Budimpeštom i drugim metropolama ovog dela Evrope. Želeći da lepotom nadmaše ekletiku i postojeći konvencionalni akademizam, širom su otvorili vrata novoj umetnosti i arhitekturi secesije.[18]

Rajhlova palata (Likovni susret)

Nasuprot železničke stanice nalazi se secesijska zgrada Likovnog susreta, smeštena u nekadašnju Rajhl-palatu izgrađenu 1904. Sagrađena je prema projektu Ferenca Rajhla, po kome i nosi ime. Od početka šezdesetih godina prošlog veka, Rajhl-palata tj. likovni susret, predstavlja mesto gde se održavaju najreprezentativnije izložbe u gradu.

Narodno pozorište

Zgrada narodnog pozorišta nakon rekonstrukcije

Pozorište sa šest korintskih stubova izgrađeno je 1853. u klasicističkom stilu, po projektu Janoša Skultetija. Završeno je 1854. i po tome je posle zrenjaninskog (1839) subotičko Pozorište drugo po starini u današnjoj Srbiji. Prva pozorišna predstava odigrana je u Subotici 1747. u franjevačkoj gramatikalnoj gimnaziji, a stalno pozorište otvoreno je u ovoj zgradi 1854. 2007. godine veći deo ove zgrade je srušen jer je bio u toliko lošem stanju da nije mogao biti renoviran. Od nekadašnje zgrade su ostali samo korintski stubovi koji će biti deo nove zgrade subotičkog pozorišta čija je gradnja u toku.

Gradska kuća

Gradska kuća i fontana

Gradska kuća u Subotici je najveća a po mnogima i najlepša građevina Subotice. Podignuta je za dve godine, od 1908. do 1910, ali su vrhunski majstori onog vremena još pune dve godine ukrašavali njene enterijere.

Podignuta je po projektu Marcela Komora (1868—1944) i Dežea Jakaba (1864—1932), budimpeštanskih arhitekata, u tada vrlo modernom stilu – ugarskoj varijanti secesije. Ukrašena je sa bezbroj šara stilizovanog cveta lale.

Fontane

Fontana od keramike „Žolnai“ je uz Gradsku kuću novi simbol Subotice, glavno sastajalište i odmorište ljudima i golubovima, svakog leta oaza svežine, jer na glavnom gradskom trgu snižava temperaturu za nekoliko stepeni u toku sparnih dana.

Fontana je izrađena od keramike „Žolnai“ iz Pečuja, 1985. godine po projektu Svetislava Ličine.

Hramovi

Sport

Bazen Prozivka, otvoren 2012.

Znameniti Subotičani

Spomenik Ivanu Sariću u Subotici
Bista Danila Kiša u Subotici

Međunarodna saradnja

Gradovi pobratimi

Subotica se pobratimila sa sledećim gradovima:[5]

Partnerski gradovi

Subotica je partnerski grad sa sledećim gradovima

Galerija slika Subotice

Vidi još

Reference

  1. 1,0 1,1 Severna Bačka / Severnobačka oblast (Serbia): Municipalities & Settlements — Population Statistics in Maps and Charts
  2. „Maps, Weather, and Airports for Subotica, Serbia”. Fallingrain.com. Pristupljeno 24. 6. 2010. 
  3. (Bunjevačke novine, Subotica, februar 2006, godina 2, broj 8, strana 13.)
  4. http://www.poetabg.com Veselin Dželetović, „Poslednji srpski car Jovan Nenad“. ISBN 978-86-86863-00-3.
  5. 5,0 5,1 5,2 5,3 Zvanična prezentacija opštine Subotica, Pristupljeno 14. 4. 2013.
  6. 6,0 6,1 6,2 Opšte informacije u Subotici, Pristupljeno 14. 4. 2013.
  7. (strana 13)
  8. „Knjiga 9”. Stanovništvo, uporedni pregled broja stanovnika 1948, 1953, 1961, 1971, 1981, 1991, 2002, podaci po naseljima. webrzs.stat.gov.rs. Beograd: Republički zavod za statistiku. maj 2004. ISBN 86-84433-14-9. 
  9. Etnička struktura nakon popisa 2011.
  10. „Knjiga 2”. Stanovništvo, pol i starost, podaci po naseljima. webrzs.stat.gov.rs. Beograd: Republički zavod za statistiku. februar 2003. ISBN 86-84433-01-7. 
  11. Obrazovne ustanove u Subotici, Pristupljeno 14. 4. 2013.
  12. „Tehnička škola Subotica”. Pristupljeno 27. 3. 2011. 
  13. „Politehnicka skola Subotica”. Pristupljeno 27. 3. 2011. 
  14. „Univerzitet u Novom Pazaru”. Pristupljeno 27. 3. 2011. 
  15. „Gábor Dénes Főiskola”. Pristupljeno 27. 3. 2011. 
  16. „www.vsovsu.net”. Pristupljeno 27. 3. 2011. 
  17. Mesne zajednice u Subotici, Pristupljeno 14. 4. 2013.
  18. Znamenitosti Subotice, Pristupljeno 14. 4. 2013.

Spoljašnje veze

Napomene

→ * — Podaci za površinu i gustinu naseljenosti dati su zbirno za katastarsku opštinu Subotica, na kojoj se nalaze četiri naselja, grad Subotica i obližnja sela Kelebija, Ljutovo i Mala Bosna, koja su nekad bila salašarska naselja u okviru grada.