Osmansko carstvo

Iz projekta Википедија

Skoči na: navigacija, pretraga
Osmanlı İmparatorluğu
Devlet-i Aliye-i Osmaniye
Грб Османског царства
Grb Osmanskog carstva
Мапа Отоманског царства
Otomansko carstvo na vrhuncu moći
Imperijalni moto El Mužafer Daima večni pobednik
Zvanični jezik Otomanski turski
Glavni grad Konstantinopolj (Carigrad, Stambol)
Suveren Sultani iz dinastije Osmanlija
Populacija oko 40 miliona
Površina 12+ miliona km²;
Ustanovljenje 1299
Raspad 29. oktobar 1923
Valuta Akča
Zastava застава Турске
Zastava iz kasnijeg Otomanskog perioda

Osmansko carstvo ili Osmanlijsko carstvo je dobilo ime po svom osnivaču, Osmanu I. Osman se na turskom kaže Otoman (tur. Uthmān), odatle takođe i naziv Otomanska Imperija.

Osmansko carstvo bilo je država, preciznije lični posed sultana. Postojala je od 1299. do 1923. godine (624 godine). Na vrhuncu moći, uključivalo je Anatoliju, Srednji istok, deo Severne Afrike i jugoistočnu Evropu. Osnovalo ga je pleme Okhuz-Turci u zapadnoj Anatoliji, a vladari su potekli iz dinastije Osmanlija. U diplomatskim krugovima carstvo je često nazivano Visoka porta ili samo Porta, što je poteklo od francuskog prevoda otomanske reči Bab'i'ali (tur. Bâb-i-âlî), što znači "visoka kapija", prema ceremoniji dobrodošlice za strane ambasadore koju je sultan priređivao na ulazu u palatu. Ova ceremonija je takođe tumačena i kao interpretacija pozicije carstva na prelazu iz Evrope u Aziju. U svoje vreme, Osmansko carstvo često je nazivano i Tursko Carstvo ili Turska, ali ga ne treba mešati sa modernom nacionalnom državom Turskom. Porta je kasniji naziv za otomansku Vladu u Carigradu.

U XVI i XVII veku Osmansko carstvo je bilo među najmoćnijim svetskim silama, a države Evrope su se osećale ugrožene zbog stalnih turskih napredovanja preko Balkanskog poluostrva. Na vrhuncu moći, carstvo je zauzimalo teritoriju od 11.955.000 km² . Od 1517. pa na dalje, otomanski sultan je bio i islamski kalif, a Carstvo je od 1517. do 1922. (ili 1924) bilo kalifat - islamska država. Godine 1453., Osmansko carstvo je osvojilo Konstantinopolj (ili Carigrad) i time priveo kraju postojanje Vizantijskog carstva. Grad je postao otomanska prestonica. Ime gradu je promenjeno tek u vreme Republike 1930. godine, u Istanbul. Nakon Prvog svetskog rata, tokom koga su saveznici osvojili većinu turskih teritorija, otomanska elita je postavila temelje savremenoj Turskoj za vreme Turskog rata za nezavisnost.

Sadržaj

[uredi] Istorija

Za više informacija pogledajte Istorija Osmanlijskog carstva.
Мехмед II Освајач
Mehmed II Osvajač
Ширење Отоманског царства (1299-1683)
Širenje Otomanskog carstva (1299-1683)

Osmansko carstvo je prvobitno bilo bejlik unutar Seldžučkog carstva u 13. veku. Godine 1299., Osman I proglašava nezavisnost Otomanskog principata. Murat I je bio prvi Osmanlija koji se proglasio za sultana. Posle osvajanja Konstantinopolja godine 1453., država postaje moćno carstvo sa Mehmedom II kao carem. Carstvo je dostiglo svoj vrhunac pod Sulejmanom I u 16. veku, kada se prostiralo od Persijskog zaliva na istoku do Mađarske na severozapadu, i od Egipta na jugu do Kavkaza na severu. Kroz svoju šest vekova dugu istoriju primalo je kulturne uticaje i Istoka i Zapada, kao što je takođe ostavilo neizbrisiv trag na teritorijama na kojima se prostiralo.

Tokom svog postojanja, carstvo se borilo za kolonijalni uticaj u Indijskom okeanu. Ratna flota je poslata da podrži muslimanske vladare u Keniji i Acehu kao i da odbrani osmanlijski monopol na trgovinu robovima i začinima. U Acehu, Osmanlije grade utvrđenje i donose velike topove. Osmanlije su takođe pomagale holandske protestante u borbi protiv vlasti katoličke Španije.

U 17. veku, carstvo slabi pod uticajem spoljašnjih i unutrašnjih neprijatelja i zbog skupih ratova, naročito protiv Persije, Rusije i Austro-Ugarske. Posle poraza kod Beča godine 1683., postalo je jasno da Osmansko carstvo više nije bilo jedina supersila u Evropi. Tokom serije reformi, carstvo uspeva da i dalje bude jedna od važnijih političkih sila u Evropi. U Prvom svetskom ratu, pridružuje se Centralnim silamakoje gube rat. Posle Turskog rata za nezavisnost (1918.-1923.), osnovana je moderna država Republika Turska 29. oktobra, 1923. od ostataka nekadašnjeg Osmanskog carstva.

[uredi] Društveno uređenje

Glavni članak: Društveno uređenje Osmanskog carstva

Državna organizacija u carstvu je bila zasnovana na hijerarhiji sa sultanom na vrhu i pod njim vezirima, drugim dvorskim službenicima, i vojnim zapovednicima.

[uredi] Kultura

Glavni članak: Kultura Osmanskog carstva

U Srednjem veku Osmanlije su imale neverovatno visok stepen tolerancije prema stranim kulturama i religijama, naročito u poređenju sa hrišćanskim Zapadom. Ranije su Turci proterali Vizantince iz Male Azije i dalje ih potiskivali ka Evropi. Ali, kako su se Osmanlije približavale dalje prema zapadu i sami su primali kulturne uticaje pokorenih naroda. Kultura porobljenih naroda se utkala u tursku, stvarajući karakterističnu Osmansku kulturu. Posle zauzimanja Konstantinopolja (kasnije nazvanog Istambul) godine 1453., većina crkava je ostala netaknuta i samo je Aja Sofija pretvorena u džamiju. Dvorski život je u mnogim aspektima zadržao drevne tradicije koje potiču iz Persije, ali je posedovao i mnoge elemente vizantijske i evropske kulture. Vekovima je carstvo bilo utočište proteranim i progonjenim Jevrejima iz Evrope, koji tamo nisu imali slobodu ispovedanja sopstvene vere, a koja je u Osmanskon carstvu bila dopuštena.

[uredi] Vojno uređenje

Glavni članak: Vojno uređenje Otomanskog carstva

Vojska je predstavljala složen sistem sačinjen od regruta i plaćenika. Plaćenici, koji su se nazivali "timari", dugo vremena su predstavljali srž otomanske vojske. Konjica je koristila lukove i kratke mačeve, i koristila nomadsku taktiku ratovanja sličnu mongolskoj. Otomanska vojska je nekada predstavljala jednu od najnaprednijih borbenih sila u svetu, s obzirom da su među prvima usvojili muskete. Čuveni odredi janjičara činili su elitne jedinice i sultanovu ličnu zaštitu. Međutim, po završetku 17. veka vojna moć opada zbog nedostatka reformi, uglavnom zbog korumpiranih janjičara. Ukidanje janjičarskih odreda godine 1826. nije bilo dovoljno, i u ratu protiv Rusije, carstvo je oskudevalo u savremenom ratnom materijalu i tehnici.

[uredi] Provincije

Glavni članak: Provincije u Osmanskom carstvu

Na vrhuncu svoje moći, Osmansko carstvo je imalo 29 provincija plus četiri vazalne države - Dubrovnik, Vlaška, Moldavija, Krimski haganat i Transilvanija, kraljevstvo koje se zaklelo na vernost Porti.

[uredi] Sultani

Glavni članak: Dinastija Osmanlija

Sultan ili Padišah, a u Evropi takoše poznat i kao Veliki Turčin, bio je jedini vladar i vlast u državi, bar zvanično. Dinastija se zvala takođe i Osmanlije ili Kuća Osmana. Sultan je uživao mnoge titule kao na primer Suveren Kuće Osmana, Sultan nad Sultanima, Kan nad Kanovima, i od 1517, vođa Vernih i prorokov naslednik, i dr. Titulu sultana je ustanovio Murat I godine 1383.

[uredi] Spisak sultana Osmanskog carstva

Primedba: Iako je Abdul Medžid II bio izabran kao kalif 1922., on nije bio sultan, kako je Narodna skupština ukinula okupljanje. Kalifat je ukinut 1924.

[uredi] Spoljašnje veze

[uredi] Vidi još

[uredi] Reference

Dobavljeno iz "http://sr.wikipedia.org/sr-el/%D0%9E%D1%81%D0%BC%D0%B0%D0%BD%D1%81%D0%BA%D0%BE_%D1%86%D0%B0%D1%80%D1%81%D1%82%D0%B2%D0%BE"