Petar I Karađorđević

Iz Vikipedije, slobodne enciklopedije
Skoči na: navigacija, pretraga
Petar I Karađorđević

PetarI-Karadjordjevic.jpg

Datum rođenja 11. jul 1844.
Mesto rođenja Beograd (Kneževina Srbija)
Datum smrti 16. avgust 1921.
Mesto smrti Beograd (Kraljevina SHS)
Grob Crkva Svetog Đorđa na Oplencu
Titula Kralj Srbije, Kralj SHS
Period 15. jun 190316. avgust 1921.
Prethodnik/ci Aleksandar Obrenović
Naslednik/ci Aleksandar I Karađorđević
Poreklo i porodica
Dinastija Karađorđevići
Otac Aleksandar Karađorđević
Majka Persida Karađorđević
Supružnik/ci Zorka Karađorđević
Potomstvo Jelena Karađorđević
Milena Karađorđević
Đorđe Karađorđević
Aleksandar I Karađorđević

Petar I Karađorđević (Beograd, 11. jul 1844Beograd, 16. avgust 1921) je bio kralj Srbije, od 1903. do 1918. i kralj Srba, Hrvata i Slovenaca od 1918. do 1921. godine. Petar Karađorđević je bio Karađorđev unuk i treći sin Perside i Aleksandra Karađorđevića, koji je bio prisiljen da abdicira nakon Svetoandrejske skupštine. Petar je sa porodicom živeo u inostranstvu. Borio se u francuskoj vojsci u Francusko-pruskom ratu. Pridružio se kao dobrovoljac pod pseudonimom Petar Mrkonjić u Bosanskohercegovačkom ustanku protiv Osmanskog carstva. Nakon smrti oca i starije braće Svetozara i Aleksija, Petar je postao glava dinastije Karađorđević. Posle Majskog prevrata i ubistva kralja Aleksandra Obrenovića 1903, izabran je za kralja Srbije. Kao kralj zalagao se za ustavno uređenje zemlje i bio je poznat po svojoj liberalnoj politici.

Bio je oženjen crnogorskom princezom Zorkom, kćerkom kneza Nikole Petrovića. Sa njom je imao petoro dece, uključjujući i naslednika Aleksandra.

Kralj Petar je bio vrhovni komandant srpske vojske u Balkanskim ratovima. Zbog starosti je 24. juna 1914. preneo kraljevska ovlašćenja na prestolonaslednika Aleksandra. U Prvom svetskom ratu povlačio se sa vojskom preko Albanije. Pošto je bio kralj Srbije tokom perioda velikih srpskih vojnih uspeha, u srpskom narodu ostao je zapamćen kao kralj Petar Oslobodilac (takođe poznat i kao Stari kralj).

Biografija[uredi]

Mladost[uredi]

Monogram Petra I, Kralja Srbije i Kraljevine SHS

Rođen je kao peto dete kneza Aleksandra i kneginje Perside (iz čuvene porodice Nenadovići) iz Brankovine na Petrovdan, 29. juna/11. jula 1844. godine. Osnovnu školu i gimnaziju završio je u Beogradu, a dalje školovanje je nastavio u Švajcarskoj u zavodu Venel-Olivije u Ženevi. Po završenom školovanju septembra 1861, Knežević Petar se upisuje u pariski Koledž Sen-Barb, a 1862. u čuvenu vojnu Akademiju Sen-Sir koju završava 1864. godine. U Parizu se bavio fotografijom i slikarstvom, i usavršavao svoje vojničko i političko obrazovanje. Ono mu je otvorilo vidike ideja političkog liberalizma, parlamentarizma i demokratije. Početkom 1868, knežević Petar je u Beču štampao svoj prevod knjige engleskog političara i filozofa Džona Stjuarta Mila O slobodiVikzivorniktekst, sa svojim predgovorom, koji će kasnije postati njegov politički program.

Politički život[uredi]

1875. Kralj Petar I je ratovao pod pseudonimom Petar Mrkonjić.

Posle ubistva kneza Mihaila u maju 1868, politički krugovi bliski dinastiji Obrenović priključili su novom srpskom Ustavu i odredbu kojom se porodici Karađorđević zabranjuje povratak u otadžbinu i oduzima sva imovina.

Petar se, 1870, pridružio Legiji stranaca francuske vojske i sa njom učestvovao u brojnim borbama zbog čega je odlikovan spomenicom rata od 1870. Godine 1875. radio je na organizovanju i aktivno učestvovao u bosansko-hercegovačkom ustanku pod pseudonimom Petar Mrkonjić. Nakon neuspele Topolske bune 1877, vodio je živu političku aktivnost.

U leto 1883. godine na Cetinju se oženio kneginjom Ljubicom-Zorkom, najstarijom kćerkom crnogorskog kneza Nikole. U tom braku rođeno je petoro dece: kćerke Jelena i Milena (umrla kao dete), i sinovi Đorđe (odrekao se prava nasledstva prestola 1909.), Aleksandar i Andrija (umro kao dete). Posle kraćeg boravka u Parizu, porodica Karađorđević preselila se na Cetinje, gde je ostala sledećih deset godina. Zbog lošeg materijalnog položaja, knežević Petar prodao je kuću u Parizu 1894, i nastanio se sa porodicom u Ženevi. Njegovi kontakti sa ljudima iz Srbije nikada nisu prestajali, pre svega sa Nikolom Pašićem, prvakom Radikalne stranke.

Tokom 1897, knežević Petar odlazi u Rusiju, i biva primljen kod cara Nikole II. Tri godine kasnije pokušao je da se sporazume sa kraljem Aleksandrom Obrenovićem o priznavanju kneževske titule i povraćaju oduzete imovine, ali bez uspeha. Knežević Petar je još više pojačao svoju političku aktivnost za povratak u Srbiju. Godine 1901. nastojao je da stupi u bliže odnose sa Austrougarskom, nudeći joj svoj politički program.

Kralj[uredi]

„Mojim današnjim proglasom prisajedinjene su na osnovu zaključenih međunarodnih ugovora vaše zemlje Kraljevini Srbiji... Sve staranje moje biće upravljeno da svi vi bez razlike u veri i porekla budete u svakom pogledu zadovoljni, prosvećeni i zakriljeni pravdom i bezbednošću koje će vam jemčiti vladavina slobodne Srbije. Svi ćete biti pred zakonima i vlastima jednaki. Vera svačija, imanje i ličnost biće poštovani kao svetinja...[1]

U noći između 28. i 29. maja 1903. oficiri zaverenici ubili su kralja Aleksandra i kraljicu Dragu. Vojska je izvela državni udar, i proglasila kneževića Petra Karađorđevića za kralja Srbije, što je svojim izborom potvrdila Narodna Skupština 2. jun/15. juna. Posle 45 godina Karađorđevo potomstvo ponovo dolazi na čelo srpske države, čime počinje novi period u njenom razvoju. Krunisan je 21. septembra 1904. godine.

Od samog početka svoje vladavine, kralj Petar I suočio se sa ozbiljnim preprekama. Zemlja je bila rastrzana unutašnjom političkom borbom, a Austrougarska, isprva naklonjena novom srpskom kralju, postala je ubrzo otvoreni neprijatelj Srbije, naročito posle krize izazvane aneksijom Bosne i Hercegovine 1908.

Prvi balkanski rat protiv Turske 1912, i Drugi — protiv Bugarske 1913. — okončani su trijumfom srpske vojske pod vrhovnom komandom kralja Petra I, i oslobađanjem Raške oblasti, Kosova, Metohije i Makedonije, i njihovim pripajanjem Srbiji.

Usled stalnih i teških napora u Balkanskim ratovima, zdravstveno stanje kralja Petra I se pogoršalo, i on je 24. juna 1914. preneo kraljevska ovlašćenja na prestolonaslednika Aleksandra. Mesec dana kasnije, Austrougarska je objavila rat Srbiji, čime je započeo Prvi svetski rat. Vest o Prvom svetskom ratu dobija u Vranjskoj banji i odatle odlazi na front.[2] Posle veličanstvenih pobeda na Ceru i Kolubari 1914, nakon ulaska Nemačke i Bugarske u rat 1915, srpska vojska bila je prinuđena na povlačenje i napuštanje zemlje. Albanska golgota ostavila je velikog traga na zdravlje ostarelog kralja. On je ipak doživeo da dočeka konačnu pobedu i oslobođenje Srbije, i stvaranje nove države nastale ujedinjenjem Srba, Hrvata i Slovenaca.

Smrt i sahrana[uredi]

Grob Petra I Karađorđevića

Umro je 16. avgusta 1921. u Beogradu, a sahranjen je u svojoj zadužbini na Oplencu.

Porodica[uredi]

Roditelji[uredi]

ime slika datum rođenja datum smrti
Knez Aleksandar
PrinceAlexander I w.jpg
11. oktobar 1806. 3. maj 1885.
Kneginja Persida
Persida Karadjordjevic.jpg
15. februar 1813. 29. mart 1873.

Supružnik[uredi]

ime slika datum rođenja datum smrti
Kneginja Zorka
Princess Zorka of Montenegro.jpg
23. decembar 1864. 16. mart 1890.

Deca[uredi]

Kralj Petar sa ćerkom Jelenom posmatraju trku konja 1911. godine.
ime slika datum rođenja datum smrti supružnik
Princeza Jelena
Elena2.jpg
4. novembar 1884. 16. oktobar 1962. Princ Ivan Konstantinovič
Princeza Milena 28. april 1886. 21. decembar 1887. umrla u detinjstvu
Princ Đorđe
Prince George of Serbia.jpg
27. avgust 1887. 17. oktobar 1972. Radmila Radonjić
Kralj Aleksandar I
Kralj aleksandar1.jpg
16. decembar 1888. 9. oktobar 1934. Kraljica Marija
Princ Andreja 16. mart 1890. 16. mart 1890. umro na dan rođenja, zajedno sa majkom Zorkom

Preci[uredi]

Preci Aleksandra Prvog Karađorđevića, tri kolena unazad
Petar Prvi Oslobodilac Otac:
Aleksandar Karađorđević, knez
Deda (po ocu):
Đorđe Petrović Karađorđe, Vožd Srbije
Pradeda:
Petar
Prababa:
Marica Živković
Baba (po ocu):
Jelena Jovanović
Pradeda:
?
Prababa:
?
Majka:
Persida Karađorđević, kneginja
Deda (po majci):
Jevrem Nenadović, vojvoda
Pradeda:
Jakov Nenadović
Prababa:
?
Baba (po majci):
Jovanka Nenadović
Pradeda:
Mladen Milovanović
Prababa:
?

Gradovi koji su nazvani po kralju Petru[uredi]

Vidi još[uredi]

Reference[uredi]

Literatura[uredi]

Spoljašnje veze[uredi]

Sa drugih Vikimedijinih projekata :


Napomena: Sadržaj ove stranice je napisan prema zvaničnoj biografiji na navedenom sajtu http://www.royalfamily.org Fotografije su takođe sa tog sajta, dozvolu za korišćenje ovog materijala možete pogledati ovde.



Prethodnik:
Knez Aleksandar Karađorđević
Karađorđevići Naslednik:
Kralj Aleksandar I Karađorđević
Prethodnik:
{{{pre2}}}
{{{spisak2}}} Naslednik:
{{{posle2}}}
Prethodnik:
{{{pre3}}}
{{{spisak3}}} Naslednik:
{{{posle3}}}
Prethodnik:
{{{pre4}}}
{{{spisak4}}} Naslednik:
{{{posle4}}}
Prethodnik:
{{{pre5}}}
{{{spisak5}}} Naslednik:
{{{posle5}}}
Prethodnik:
{{{pre6}}}
{{{spisak6}}} Naslednik:
{{{posle6}}}