Bugarska

Iz Vikipedije, slobodne enciklopedije

Koordinate: 42° 39' SG Š, 25° 24' IGD

Republika Bugarska
Република България

Zastava Grb
krilatica: Sъedinenieto pravi silata (Srpski: Sloga stvara snagu)
Himna Mila rodino
Glavni grad	Sofija
Službeni jezik	bugarski
Predsednik:	Georgi Prvanov
Premijer:	Bojko Borisov
Nezavisnost
- Osnivanje Bugarske	681.
- Carstvo Bugarska	927.
- Nezavisnost (od Otomanskog carstva)	1908.
Pristup u EU	1. januar 2007.
Površina
- Ukupno	110.843 km² (112.)
- Voda (%)	0,3
Stanovništvo
- 2008.	7.606.551 (94.)
- Gustina	68,9/km²
IHR (2007)	0,824 (53..) – visok
Valuta	Bugarski Lev (100 стотинки)
Vremenska zona	UTC +2 do +3
Internet domen	.bg
Pozivni broj	+359

Bugarska (bug. България) je država u jugoistočnoj Evropi. Graniči s Grčkom i Turskom na jugu, Srbijom i Makedonijom na zapadu i Rumunijom na severu. Glavni grad Bugarske je Sofija. Ukupno stanovništvo je 7.537.929. Od toga 83,9% su Bugari, 9,4% su Turci, i 4,7% su Romi. Najraširenija vera je pravoslavna. Članica je NATO-a i Evropske unije.

[uredi] Istorija Bugarske

Za više informacija pogledajte Istorija Bugarske

Bugarska je na Balkanu imala snažne srednjovekovne države - Prvo bugarsko carstvo sa prestonicama u Pliski, Preslavu i Ohridu (VII-XI v.) i Drugo bugarsko carstvo sa prestonicom Veliko Trnovo u XII-XIV veku. U vreme Drugog carstva, bugarski vladari bili su u rođačkim vezama i sa srpskim dvorom. Sveti Sava je umro i sahranjen u Trnovu, prestonici bugarske države, u priprati crkve Četrdeset mučenika. Kako je bugarska srednjevekovna država pala pod vlast Osmanlija pre srpske, došlo je do preseljenja učenih duhovnika u Despotovinu (vidi Konstantin Filozof).

[uredi] XVIII i XIX vek

Nacionalni preporod proistekao je kod Srba i Bugara iz težnji za oslobođenjem od turskog ropstva, kroz formiranje nacionalne ideje na novim, prosvetiteljskim osnovama. Važnu ulogu su pri tome imale ideje o slovenskoj uzajamnosti, koje su iz dela poput Istorije raznih slovenskih naroda, najpače Bugara, Horvata i Srba Jovana Rajića, Stematografije Hristifora Žefarovića, uticale i na bugarske preporoditelje. Nakon prosvetitelja, nacionalne barjake su poneli romantičari. Kada su srpski ustanici počeli da osvajaju sve veću autonomiju od Turaka, Obrenovići su podržavali na različite načine napore Bugara za oslobođenjem. Veliki broj bugarskih knjiga i neki časopisi su štampani u srpskim gradovima. S druge strane, Bugari su učestvovali u akcijama pobune u srpskim gradovima, kao npr. posle događaja na Čukur česmi.

[uredi] Posle oslobođenja Bugarske i ХХ vek

Tokom ratova Turske protiv Rusije i pravoslavnih država na Balkanu, oslobođena je Bugarska 1878. godine, da bi potom bila priznata, najpre na San-Stefanskom miru, a posle revizije, u suženim granicama na Berlinskom kongresu. Obostrane teritorijalne pretenzije prema neoslobođenim delovima turske imperije dovele su do Srpsko-bugarskog rata 1885. godine, koji je Srbija izgubila na Slivnici, te Balkanskih ratova (1912-1913), koje je izgubila Bugarska. Nemačka i Austro-Ugarska koriste gnev Bugarske koji je vukla iz Drugog balkanskog rata, da bi stala na njihovu stranu u Prvom svetskom ratu. Bugarska, zajedno sa svojim saveznicima biva poražena 1918. To je izazvalo duboke frustracije u bugarskom društvu i navelo Bugarsku da i u Drugom svetskom ratu stane na stranu Nemačke i hitlerovske koalicije. I tada biva poražena 1944., ulaskom Crvene armije u Bugarsku, svrgavanjem kraljevine i uspostavljanjem komunističkog režima. Bugarska će do kraja Hladnog rata biti u komunističkom bloku. Nakon anti-komunističke revolucije, u Bugarskoj nastupa bolni proces transformacije privrede i građanske emancipacije. Bugarska postaje članicom Evropske unije 2007. godine.

[uredi] Geografija

Glavna crkva Rilskog manastira

Za više informacija pogledajte Geografija Bugarske

Bugarska se nalazi na važnom prometnom pravcu koji dolinom reke Marice povezuje srednju Evropu sa Malom Azijom i Bliskim istokom. Prometno značenje ima i granična reka Dunav kojom se izvoze poljoprivredne sirovine, a važna je i za dobijanje energije. Reljefno je Bugarska raznolik prostor. Okosnicu čini Marica sa svojom dolinom (Trakija). To su obradive površine na kojima, uz maritimne klimatske uticaje sa Egejskog mora, uspevaju različite kulture (duvan, pamuk, povrće, pirinač, vinova loza, žitarice).

Južnije su stari Rodopi, bogati ugljem i obojenim metalima. Osim rudarstva, stanovništvo se ovde bavi i šumarstvom i ovčarstvom.

Severno od Marice nalazi se Stara planina ili Balkan koja je, suprotno nazivu, mladog, tercijarnog postanka. U brojnim zaštićenim kotlinama poznata je proizvodnja ruža i ružinog ulja koje se koristi u kozmetičkoj industriji. Između Balkana i Dunava zaravnjena je Bugarska ploča. Na lesnim naslagama nastalo je plodno tlo gde se uz umerenu klimu razvila raznovrsna poljoprivredna proizvodnja.

U većim su gradovima industrijska postrojenja u kojima radi najveći deo bugarskog stanovništva. To su Plovdiv na Marici, Ruse na Dunavu, Varna i Burgas na crnomorskoj obali. Glavni grad Sofija (1.2 mil.st.) smešten je na prometnom pravcu koji iz Srednje Evrope vodi na Bliski istok.

[uredi] Administrativna podela

Za više informacija pogledajte Administrativna podela Bugarske

Od 1999. godine Bugarska je podeljena na 28 provincija ili oblasti. Pre toga je bila podeljena na 9 oblasti, još od 1987. godine. Oblasti su dobile ime po glavnom i najvećem gradu u toj oblasti. Tih 28 oblasti su:

[uredi] Stanovništvo

Za više informacija pogledajte Demografija Bugarske

Prema popisu stanovništva iz 2001. Bugarska je imala 7.932.984 stanovnika. Broj stanovnika se smanjuje zbog niskog nataliteta i iseljavanja, tako da je Bugarska pre 26 godina, 1975. imala veći broj žitelja (8.729.666 prema popisu).

Prema veroispovesti većina su pravoslavne vere.

Etnički sastav je bio sledeći: Bugari 83.9 %, Turci 9.4 %, Romi 4.7 % i drugi (poput Srba, Makedonaca, Vlaha i Rumuna).

[uredi] Vidi još

Vikimedija ostava ima još multimedijalnih fajlova vezanih za:

Bugarska

• Protobugari
• Bugari
• Spisak Bugara
• Muzika Bugarske
• Bugarska književnost
• Bugarska umetnost
• Spisak gradova u Bugarskoj

[uredi] Privreda

[uredi] Poljoprivreda

U dolinama Karlova, Kalofera, Sopota i Kazanlika nalaze se prostrane ratarske površine zasađene ružama. Iz svetova tih ruža dobiva se ružino ulje.

[uredi] Saobraćaj

[uredi] Turizam

Zlatni Pjasci u blizini bugarske luke Varne spadaju među najveća turistička središta na Crnom moru.

[uredi] Galerija slika

Zgrada Bugarskog parlamenta	Katedrala Aleksandra Nevskog u Sofiji	Popovo jezero	Selo Vrata u Bugarskoj
Obala Crnog Mora	Planine Rila	Ulaz u pećinu Bačo-Kiro	Pećina Ledenika

[uredi] Spoljašnje veze

• Zvanični sajt bugarske vlade
• Zvanični sajt bugarskog predsednika
• Zvanični sajt parlamenta

Države članice Evropske unije i kandidati za članstvo

Austrija • Belgija • Bugarska • Grčka • Danska • Estonija • Irska • Italija • Kipar • Letonija • Litvanija • Luksemburg • Mađarska • Malta • Nemačka • Poljska • Portugal • Rumunija • Slovačka • Slovenija • Ujedinjeno Kraljevstvo • Finska • Francuska • Holandija • Češka • Švedska • Španija

---

Zemlje kandidati u pregovorima za članstvo: Hrvatska • Turska i zemlja kandidat: Makedonija¹

---

Zemlje potencijalni kandidati: Albanija • Bosna i Hercegovina • Srbija • Crna Gora

---

¹ zvanični naziv koji koristi EU: Bivša jugoslovenska Republika Makedonija