Avala

Iz Vikipedije, slobodne enciklopedije
Skoči na: navigacija, pretraga
Disambig.svg
Za drugo značenje, pogledajte članak Avala (višeznačna odrednica).


Koordinate: 44° 41′ 26" SGŠ, 20° 30′ 51" IGD

Avala
Planina Avala.JPG
Nadmorska visina 511 m
Države Zastava Srbije Srbija
Avala na mapi Srbije

Avala je niska planina, 16,5 km južno od Beograda[1]. Predstavlja severni kraj šumadijske grede, koja se od Rudnika provlači kroz nisku Šumadiju i predstavlja razvođe između slivova Save i Dunava[1]. Visoka je 511m i uzdiže se oko 200m iznad okolnog talasastog terena[1]. Mineral avalit dobio je ime po Avali na kojoj je pronađen.

Krajem 2007. godine je Skupština grada Beograda proglasila Avalu zaštićenim prirodnim dobrom sa ukupnom površinom od 489 hektara. Još je knez Miloš 1859. godine doneo odluku da se Avala zagradi i zaštiti, a 1936. godine je proglašena nacionalnim parkom. Prezidijum Narodne Skupštine 1946. godine donosi odluku da bude proglašena dobrom od opšteg značaja.[2]

Na zaštićenom području ima oko 600 biljnih vrsta. Ima lekovotih biljnih vrsta, a neke biljke predstavljaju prirodne retkosti, kao što su zanovet, zlatan i zelenika. Avala je dobro pošumljena samoniklim drvećem, a jednim delom je pod zasađenom borovom šumom[1]. Jedno je od omiljenih izletišta Beograđana.

Spomenik Neznanom junaku[uredi]

Spomenik Neznanom junaku.
Hotel "Avala" (sa televizijskog tornja).
Planinarska kuća "Mitrovićev dom".
Vista-xmag.png Za više informacija pogledajte članak Spomenik Neznanom junaku

Posle Prvog svetskog rata, lokalno stanovništvo pronašlo je veći broj grobova srpskih vojnika poginulih u ratu, među njima i grob jednog neznanog srpskog vojnika. Narod okolnih sela je tom vojniku 1922. podigao skromni spomenik. Kasnije je Državni odbor za podizanje spomenika Neznanom junaku odlučio da mu se na vrhu Avale podigne reprezentativniji spomenik. Projekt za spomenik izradio je vajar Ivan Meštrović, u obliku mauzoleja sa karijatidama koje predstavljaju žene u narodnim nošnjama iz svih jugoslovenskih krajeva. Spomenik je građen od jablaničkog granita od 1934. do 1938. godine. Za potrebe građenja ovog spomenika 1934. godine dinamitom su razrušeni ostaci srednjovekovnog grada Žrnova, što i danas nailazi na oštru osudu među istoričarima.

Srbija se razlikuje od svih zemalja učesnica Prvog svetskog rata po tome što sve druge zemlje imaju spomenike Neznanom vojniku, a samo Srbija Neznanom junaku.

U neposrednoj blizini je i Spomenik sovjetskim ratnim veteranima koji su tu poginuli u avionskoj nesreći 19. oktobra 1964.

Avalski toranj[uredi]

Vista-xmag.png Za više informacija pogledajte članak Avalski toranj

Na nižem vrhu Avale, izgrađen je 1965. godine Avalski TV toranj, po projektu arhitekata Uglješe Bogunovića i Slobodana Janjića, koji je srušen u bombardovanju NATO snaga 29. aprila 1999. godine. Toranj je bio najveća građevina u tadašnjoj Jugoslaviji. Obnovljen je 21. aprila 2010. godine i izgleda skoro identično kao što je bio prvobitno samo je 1 metar viši.

Srednjevokovni grad Žrnov[uredi]

Vista-xmag.png Za više informacija pogledajte članak Žrnov

Na Avali se nalazio i istoimeni srednjovekovni grad. Srbi su ga zvali Žrnov, a Turci su mu dali ime Avala (arapski pregrada ili prepreka). Ne zna se kada je prvi put sazidan, mada mu je okolina bila naseljena još u preistorijsko doba. Grad je štitio okolne rudnike žive i cinabarita i, u obližnjem Ripnju, rudnik srebra.

Ugostiteljstvo, turizam, sport, ekologija i zaštita[uredi]

Na vrhu Avale nalaze se ugostiteljski objekti:

Na padinama Avale 1929. godine održano je prvo takmičenje u Srbiji u smučarskom trčanju na 8 km. Prvo smučarsko prvenstvo Srbije posle Drugog svetskog rata takođe je 1946. godine održano na ovoj planini.

Tabor planinara 2006.[uredi]

Tradicionalni tabor planinara koji se održava svake godine u organizaciji Službe vodiča izleta i pohoda Planinarskog saveza održao se 2006. godine na Avali od 01.07. do 10.07.. U okviru tabora obavljen je veći broj aktivnosti:

  • Pešačke ture sa obnovom markacija
  • Ishrana u prirodi
  • Škola vodiča izleta i pohoda u letnjim uslovima
  • Planinarska predavanja

Takmičenja u

Kao i otvoreno prvenstvo Srbije u planinarskoj orijentaciji.

Izvori[uredi]

  1. ^ a b v g grupa autora. 1955. Avala. u: Enciklopedija Jugoslavije. Leksikografski zavod FNRJ. pp. 249.
  2. ^ Avala – predeo izuzetnih odlika, Politika, 29. mart 2008.

Literatura[uredi]

Spoljašnje veze[uredi]

Vikiostava
Vikimedijina ostava ima još multimedijalnih datoteka vezanih za: Avala


Planine Srbije
Zastava Srbije