Hrišćanstvo

Iz Vikipedije, slobodne enciklopedije

Deo serijala članaka Hrišćanstvo

Osnivanje Isus Hristos · Apostoli Crkva · Jevanđelje · Carstvo Istorija Rano hrišćanstvo · Sabori Velika šizma · Krstaški ratovi Reformacija · Ekumenizam Tradicije Pravoslavlje · Katoličanstvo Protestantizam Verovanja Trojstvo (Otac, Sin, Sveti Duh) Stvaranje · Blagodat · Greh · Sud Anđeli · Spasenje · Vaskrsenje Upražnjavanje Post · Molitva · Svete tajne Sveto Pismo Stari zavet · Novi zavet Knjige · Kanon · Apokrifi

Portal:Hrišćanstvo pogledaj • razgovor • uredi

Hrišćanstvo (na grčkom jeziku: χριστιανισμός, na latinskom jeziku: christianitas) je jedna od tri najveće monoteističke (jednobožačke) religije koja je nastala na prostoru nekadašnjeg Rimskog carstva.

Religija je zasnovana na učenju i životu Isusa Hrista iz Nazareta (Isus Nazarećanin) u Galileji, opisanog u Novom zavjetu. Svi koji su se okrenuli Hristu i vjeruju u njega i slijede njegovom učenju su njegovi slijedbenici i zovu se Hrišćani. Svi hrišćani zajedno čine Hristovu crkvu koja, po Novom zavjetu Svetog pisma, predstavlja Isusovo tijelo.

Hrišćani vjeruju da je Isus Božiji sin i Mesija (Hristos) za koga su proroci rekli da će doći na Zemlju (Stari zavjet) da spasi ljude. Za hrišćane, Isus Hristos je učitelj, model za pravi način života na Zemlji, inkarnacija Boga, spasioc čovjeka, koji je na krstu dao svoj život za sve ljude, da bi se ljudi mogli iskupiti za svoje grijehe i na taj način spasiti. Hrišćani vjeruju da je Isus ustao iz mrtvih, treći dan po raspeću, kasnije se podigao na nebo, i na taj način pobijedio smrt. Većina hrišćana smatra da će Isus ponovo doći na Zemlju uzeti svoju Crkvu i suditi svim ljudima (živima i mrtvima) koji su ikada živjeli na Zemlji. Isus Hristos je propovijedao o božjem (nebeskom) kraljevstvu i značaju njegova boravka na Zemlji. Mnogi pobornici su ga smatrali Mesijom. Grčka riječ Χριστός u prijevodu znači Mesija, pa su tako prve Hristove slijedbenike u Antiohiji nazvali hrišćanima (χριστιανοί), imenom koje je ostalo do danas. Hrišćanstvo je predstavljalo prvu univerzalističku religiju, nasuprot dotadašnjim nacionalnim religijama, i propovijedalo jednakost svih ljudi pred Bogom: Jevreja, Grka, Rimljana, siromašnih, bogatih, žena, muškaraca. Zbog svega što je Isus propovijedao, a što je dosta opširno opisano u četiri jevanđelja (koja su prve četiri knjige Novoga zavjeta), broj Isusovih učenika i slijedbenika je brzo rastao, posebno među siromašnim ljudima. Hrišćani zovu poruku Isusa Hrista jevanđeljem («dobra vijest») i tako se knjige gdje su zapisana Isusova propovijedanja i život, zovu jevanđelja (četiri jevanđelja u Novom zavjetu).

Po porijeklu, hrišćanstvo je srodno judaizmu, sa kojim ima dosta zajedničkih tekstova. Hebrejska Biblija, je u hrišćanskom kontekstu poznata kao Stari zavjet. Hrišćanstvo se smatra za Avramsku religiju, zajedno sa judaizmom i islamom. Najranije svjedočanstvo o hrišćanima i Hrišćanstvu nalazi se u apostolskim djelima (jedna od biblijskih knjiga Novoga zavjeta) Djela 11:26: «I oni se cijelu godinu sastajaše sa Crkvom, i učaše mnogi narod; i najprije u Antiohiji učenici biše nazvani hrišćani.»

Kasnije kada je postalo zvanična, državna religija, hrišćanstvo je vezalo svoje interese sa interesima vladajuće klase i udaljilo se od ideala zapisanih u Svetom pismu (jevanđelja). Dogmatske rasprave, kao i političke prilike i razni interesi su doveli do toga da je danas hrišćanstvo razdijeljeno i razjedinjeno. Među velikim brojem ljudi, koji se izjašnjavaju da su hrišćani, mnoga hrišćanska načela se danas ne primjenjuju i ne poštuju. Veliki broj hrišćana u raznim denominacijama sveli su svoje "hrišćanstvo" na nekoliko rituala - obreda, kojima prisustvuju nekoliko puta godišnje (na tzv. crkvene praznike).

Hrišćanstvo je igralo vitalnu ulogu u oblikovanju Zapadne civilizacije, bar od 4. vijeka nove ere. Danas, hrišćanstvo prestavlja teritorijalno najrasprostranjeniju i brojčano najveću svjetsku religiju (od 1.5 do 2.1 milijarde ljudi se izjašnjava da su hrišćani). ^{[1][2] [3]}

Sadržaj 1 Istorija hrišćanstva 1.1 Rani period 1.2 Milanski edikt 1.3 Srednji vijek 1.4 Protestantska reformacija 1.5 Novo doba 2 Hrišćanske opštine 3 Crkva i širenje hrišćanstva 4 Podjele 4.1 Podjela rimokatoličke crkve 5 Vjerovanja 5.1 Simbol vjere 5.2 Isus Hristos 5.3 Život Isusa Hrista - po Bibliji 5.4 Spasenje 5.5 Sveto trojstvo 5.6 Biblija – Sveto pismo 5.7 Život poslije smrti 6 Bogoslužja i organizacija 6.1 Svete tajne 6.2 Simboli 7 Hrišćanski sabori 8 Rasprostranjenost 9 Vidi još 10 Napomene 11 Reference 12 Spoljašnje veze

[uredi] Istorija hrišćanstva

Za više informacija pogledajte Istorija hrišćanstva

[uredi] Rani period

Zvanično, hrišćanstvo je religija koja nastaje u prvom vijeku Nove ere među slijedbenicima Isusa Hrista (Isus Nazarećanin). Rođenje Isusa Hrista prestavlja početak nove ere i novog računanja vremena. Pod vodstvom Apostola Petra i Pavla, nastajale su hrišćanske zajednice od Jevreja koji su napustili judaizam i okrenuli se Isusovom učenju; te hrišćanske zajednice od nevjernika (ne Jevreja). Može se reći da su temelji hrišćanstva postavljeni 2000 godina prije nove ere, pojavom Avrama, Isaka i Jakova. Avram, Isak i Jakov su predstavljeni kao proroci koji su vjerovali u boga Jehovu (hebrejski: יתזח odnosno jahvh- pravilan naziv je Jahve, a ne Jehova ali se ovaj drugi pojam odomaćio od XIV vijeka). Oni su propovijedali božije riječi među ljudima i tako je narod znao o postojanju Jehove.

Rano hrišćanstvo se pojavljuje na tlu Izraela, koji je tada bili osvojili Rimljana. Za samo tri vijeka, postalo je zvanična religija mnogih država i naroda. Hrišćanstvo se raširilo preko Mediterana, sa progonima od strane rimskih imperatora. Od početka, hrišćani su bili izloženi raznim vrstama terora, uključujući spaljivanja, mučenja, progone itd. Rimski imperator Neron je 64. godine optužio hrišćane za veliki požar u Rimu. Crkva smatra, da su tada pod Nerom, apostoli Petar i Pavle ubijeni u Rimu. Dalje proganjanje hrišćana i crkve se nastavlja i pod devet drugih rimskih imperatora, najviše pod vladavinom Deciusa i Diokleciana.

Nekako od 150. godine hrišćanski učitelji, u svrhu odbrane svoje vjere, počinju sa pisanjem teoloških i apologetskih djela. Ovi autori su znani kao crkveni oci. Posebno znani su bili: Ignatius antiohijski, Polikarp, Justin, Irinacij, Tertulijan, Klement aleksandrijski i Origen.

Na hrišćanstvo su u to vrijeme imale uticaj druge različite vjere kao, gnosticizam i mitraizam. Isto tako hrišćanstvo je apsorbovalo razne elemente od paganskih religija, posebno misternih kultova. O nivou ili stepenu uticaja na hrišćanstvo, mišljenja među naučnicima se dosta razlikuju.

Imperator Konstantin Veliki (4-ti vijek) je 313-te godine ozakonio Hrišćanstvo, a Teodosij I ga 380-te god. proglasio za religiju Rimskog carstva. Konstantin je sazvao Prvi vaseljenski sabor (ili Prvi nikejski sabor) koji je održan u Nikeji u Maloj Aziji tokom maja i juna 325. godine. To je bio prvi vaseljenski sabor Hrišćanske crkve, a njegovom najznačajnijom posljedicom se smatra, donošenje prve objedinjene hrišćanske doktrine tzv. „nikejskog simbola vjere“.

[uredi] Milanski edikt

Za više informacija pogledajte Milanski edikt

Car Konstantin Veliki koji je vladao od (306. – 337.) 30. aprila 313. godine Milanskim ediktom proglašava ravnopravnost hrišćanstva sa ostalim religijama, i ono 387. godine (74 godine poslije) postaje i zvanična državna religija u Rimskom carstvu. Car Konstantin je bio ambiciozan čovjek koji se za Hrišćanstvo vezao postepeno. U tom postepenom prelazu, udaljavajući se od paganstva, već 315. godine odbija da se popne na kapitol kako bi prinio žrtve pred paganskim hramom boga Jupitera. 319. godine, car je toliko odstupio od paganstva, da je te godine objavio edikt o poništavanju paganskih vjera. Ipak, unekoliko pomirljiva politika prema paganima ostaje na snazi, sve do 323. godine, kada pobjeđuje svog zeta Licinija u borbi za vlast, i kada postaje jedini vladar Imperije.

Poslednjih godina, pred smrt, Konstantin je naredio gradnju ogromne crkve Svetih Apostola u Carigradu, na jednom uzvišenju koje nadvisuje cio grad. Imao je želju da bude kršten na rijeci Jordanu, ali ga je loše zdravlje u tome spriječilo. Neposredno nakon Vaskrsa 337. godine, kršten je u Nikomediji, od strane Jevsevija Nikomedijskog, a umire 22. maja 337. godine na sam praznik Pedesetnice (50 dana po krštenju).

[uredi] Srednji vijek

U to vrijeme razvijaju se i prvi oblici monaštva. Oko 500-te god. Benedikt je postavio monaška pravila, sa čime je osnovao sistem po kojima su se upravljali manastiri. U 8. vijeku dolazi do problema oko ikona, koje je vizantijska strana promovisala. Konačno, 787. god. na drugom nikejskom saboru, borbe su se okončale u korist ikona i ikonografije.

Izvan granica Rimskog carstva hrišćanstvo se proširilo na Jermeniju, Etiopiju, Persiju i Indiju i među keltska plemena. Za vrijeme Velike seobe naroda, razni germanski narodi su prihvatili hrišćanstvo (Arijska vjeroispovijest (među Gotima i Vandalima)) ali kasnije je Rimokatoličko Hrišćanstvo nadvladalo, počevši sa Francima. Istočnoevropski Sloveni generalno su prihvatili Vizantijski oblik Hrišćanstva (kao npr. Rusija 988 god). Kulturne i druge razlike su razdvojile Istočnu i Zapadnu crkvu i napravile Veliku Šizmu (1054 god.). Dolazi do podjele Hrišćanske crkve na Zapadnu (latinski jezik) sa sjedištem u Rimu, i Istočnu (grčki jezik) sa sjedištem u Konstantinopolju, sa značajnijim zajednicama u Egiptu i Siriji. Zapadna i Istočna crkva se neslažu u mnogočemu prije svega u vezi brojnih administrativnih, liturgijskih i doktrinalnih stvari, od kojih istupa posebno položaj pape u crkvenoj hijerarhiji. Šizma je ostala i do današnjih dana.

Od 7. vijeka, hrišćanstvo je na udaru od Islama koji je osvojio Bliski istok, sjevernu Afriku i većinu Pirinesjkog poluostrva. Slijedili su mnogi vojni konflikti, uključujući: Krstaške ratove, španska Rekonkvista, pad Vizantijske imperije i jugoistočne Evrope pod tursku vlast.

[uredi] Protestantska reformacija

Zapadno hrišćanstvo u srednjem vijeku karakterišu sukobi lokalnih vlasti i Papa, razvoj teologije i filozofije. Zbog velikog nezadovoljstva i korupcije u Crkvi, pojavila se potreba po reformaciji. Rimokatolička crkva uspijeva da se obnovi sa Trentskim Savjetom (1545-1563, nakon izdavanja 95 teza 1517 god. od strane Martina Lutera. Ovo je jedan od ključnih perioda u istoriji Hrišćanstva kada dolazi do reformacije (Protestantska Reformacija), koja je dovela do pojave brojnih ogranaka u Hrišćanstvu iz rimokatoličke crkve. Tako 1534. god. engleski kralj Henrik VIII, proglašava sebe poglavarem Anglikanske crkve. A 1536. god. ukidaju se manastiri u Engleskoj, Velsu i Irskoj. Kao rezultat kolonijlne ekspanzije od strane moćnih država, kao i zbog misionarskog žara, hrišćanstvo se u raznim oblicima proširilo na područja Sjeverne i Južne Amerike, Okeanije, istočne Azije i podsaharske Afrike. U Evropi dolazi do ratova gdje je religija igrala veliku ulogu.

[uredi] Novo doba

Sa sve većim Prosvjetiteljstvom, hrišćanstvo se suočava sa novim naučnim tumačenjima (npr. heliocentrični sistem i teorija evolucije), tako i sa pojavljivanjem biblijskog kriticizma, skepticizmom i savremene političke ideologije, liberalizmom, nacionalizmom i socijalizmom (komunizmom). Dolazi do pojava dehrišćanizacije tokom francuske revolucije, španskog građanskog rata te posebno ruske oktobarske revolucije.

U 19-tom i 20-tom vijeku, razvija se ekumenizam, Harizmatični pokret i Fundamentalističko Hrišćanstvo. U novije vrijeme privrženost hrišćanstvu u Evropi (posebno zapadnoj) je prilično opalo, gdje se modernizacija i sekularizam učvršćuje.

[uredi] Hrišćanske opštine

Za više informacija pogledajte Rano hrišćanstvo

U prvom vijeku Nove ere, hrišćani su se zbog proganjanja morali tajno okupljati. Zajednice hrišćanskih vjernika zvale su se hrišćanske opštine. Bilo ih je u svim dijelovima rimskog carstva, i u njima je imovina bila zajednička. Ali samo u početku, hrišćanstvo je bilo religija ugnjetenih i potlačenih, da bi vremenom sve više bogataša, nesigurnih i nezadovoljnih državnom vlašću, pristupalo novoj vjeri. Hrišćanske opštine su se sve više širile i bogatile. Tada hrišćani mijenjaju svoje učenje i od svojih pristalica počinju da traže poslušnost i pokornost državnoj vlasti. Uskoro je nestalo i imovinske jednakosti među hrišćanima. Krajem drugog vijeka Nove ere, sve hrišćanske opštine ujedinile su se u jednu zajednicu čiji je poglavar postao rimski episkop (rimski biskup), kasnije nazvan papa (grčki: πάππαρ, latinski: papa - otac). Danas je sjedište pape u Vatikanu. Rimski papa ima zvaničnu titulu biskupa grada Rima, nadbiskupa i mitropolita rimske crkvene provincije, primasa Italije i patrijarha Zapada, dok mu je službeni naziv Pontifex Romanus ili Pontifex maximus. Tako je stvorena vjerska organizacija rimokatolička crkva.

[uredi] Crkva i širenje hrišćanstva

Za više informacija pogledajte Crkva

Crkva prvih hrišćana formirana je oko apostola u Jerusalimu. Posle Pedesetnice (Pentekoste) (dan kada je, po Isusovom predskazanju, Sveti duh sišao na apostole), oni objavljuju vijesti o Isusovom vaskrsenju. Osnivaju crkvu po cijelom Sredozemlju koje je tada bilo pod vlašću Rimljana. Prema spisama apostola Petra (15.-67. g.n.e), mnogi judeisti okreću se hrišćanstvu. Oni bivaju isključeni iz jevrejskih zajednica.

Raspadom Rimskog carstva 476. godine, hrišćanstvo će postati jedina veza između dvije novonastale države – Zapadnog i Istočnog Rimskog carstva. Raspadom zapadnog i razvojom istočnog carstva, Sredozemljem se razvija briljantna hrišćanska kultura, koja će prve značajnije sukobe imati 650. g. sa novoosnovanom islamskom religijom.

[uredi] Podjele

Brojne nesuglasice između istoka i zapada rimske imperije, kao i različitost filozofskih orijentacija i tumačenja teoloških pitanja (na primjer tumačenje dogme o svetom trojstvu) u različitim delovima carstva prouzrokovale su raskol, odnosno podjelu hrišćanske crkve. Velika podjela (grč. šizma) se desila 1054. godine čime je završen spor između rimskog pape Lava XIX i carigradskog Patrijarha Mihajla Kerularija. S jedne strane je ostala Pravoslavna crkva (ona koja poštuje i čuva kanone i odluke sedam Vaseljenskih Sabora), koja odbacuje i ne priznaje univerzalni autoritet pape, i koja je danas organizovana uglavnom na nacionalnom nivou. Na drugoj strani, nastala je Rimokatolička crkva, nad kojom Papa ima potpunu jurisdikciju.

U Hrišćanstvu postoje razne grupe sa raznim vjerovanjima koje se prilično razlikuju od kulture do kulture i od mjesta do mjesta. Od vremena reformacije, hrišćanstvo se dijeli na tri glavni grane:

• Katolicizam: Rimokatolička crkva, najveća od svih — u koju se ubrajaju nekolike Istočno katoličke zajednice — kao i manje zajednice (kao npr. Starokatolici), oko jedna milijarda krštenih članova.
• Istočno Hrišćanstvo: Istočna Pravoslavna crkva, Asirska crkva i Pravoslavne crkve, sa ukupno oko 240 miliona krštenih članova.
• Protestantstvo: Ima raznih grupa i denominacija kao što su: Anglikanci, Luteranci, Reformisti, Evangelisti, Harizmatici, Prezviterijanci, Baptisti, Metodisti, Anabaptisti, Adventisti, Kvekeri, Pentekostnici ili Pentekostalci itd.

Kasnije grupe su nastale odvajanjem od starijih. Jedni protestanti jednostavno se izjašnjavaju kao hrišćani ili nanovo rođeni hrišćani. Drugi, posebno u anglikanizmu i neoluteranizmu, se izjašnjavaju kao „i katolici i protestanti“. Postoje i tzv. nedenominacijske hrišćanske crkve, koje ne spadaju ni u jednu od gore navedenih grupa. Manje hrišćanske denominacije predstavljaju monofizitstvo (jermensko-gregorijanska, jakobitska, koptska i etiopska crkva) i nestorijanstvo. Druge crkve koje su se proglasile za „hrišćanske“, ali koje se udaljuju od gornje klasifikacije broje oko 275 miliona članova su afrička domorodačka crkva sa oko 110 miliona članova (gruba procjena), Mormoni sa oko 12 miliona članova, Jehovini Svjedoci sa oko 6,6 miliona članova i druge grupe. Sve ove grupe su nastale iz raznih protestantskih grupa. Između jednih grupa – zajednica, vladaju velika nesuglasja – neslaganja, dok među drugima postoje simpatije. Krajem 20-og vijeka, javlja se među nekim hrišćanskim ograncima želja za saradnjom, pomirenjem i međusobnim zbližavanjem. Ekumenski pokret započeo je među protestantskim crkvama gdje je problem zajedničkog djelovanja bio najizraženiji. Ideje o pomirenju pravoslavaca i katolika su posebno ojačale među teolozima posle II vatikanskog sabora i pomirenju rimskog pape i carigradskog patrijaraha (posjeta Pavla IV Carigradu 1967. godine).

[uredi] Podjela rimokatoličke crkve

U šesnaestom vijeku u zapadnom hrišćanstvu se javlja snažan vjersko-politički pokret reformacije čiji je vođa bio Martin Luter. Reformcija je zapadno hrišćanstvo podijelila na dvije osnovne struje: rimokatolicizam i protestantizam (latinski: protestatio - protest). Povod za pobunu Martina Lutera bila je prodaja indulgencija, odnosno opraštanje grijehova, čak i budućih, vjernicima za novac. Indulgenciju je odobrio papa Julije II. Pokret reformacije i protivreformacije, rascjep do kog je došlo u zapadnom hrišćanstvu, bili su povod za mnoge duge i teške vjerske ratove (Hugenotski rat, Stogodišnji rat). Kasnije je Žan Kalvin stvorio svoju interpretaciju protestantskih učenja. Ono što razlikuje protestantizam od rimokatoličanstva je odbacivanje svih crkvenih odluka, neprihvatanje pape kao posrednika između Boga i vjernika i odbacivanje kulta svetaca, ikona i relikvija. Savremeni protestantizam se dijeli na Luteransku, Kalvinističku i Anglikansku crkvu.

[uredi] Vjerovanja

Mada postoje velike razlike u mišljenjima i tumačenjima među hrišćanima, dobar dio hrišćana ima zajedničke temelje koji su potrebni za njihovu vjeru.

[uredi] Simbol vjere

Simbol vjere (lat. credo «ja vjerujem») predstavljaju doktrinalne izjave, obično na religioznoj osnovi. Počelo se sa formulom krštenja da bi se kasnije to raširilo na izjave vjere. Apostolski simboli vjere (Symbolum Apostolorum) su bili razvijeni između 2. i 9. vijeka n.e. Apostolski simboli vjere nisu se ni do danas promijenili i više ili manje su prisutni u većini denominacija.

• vjera u Boga oca, Isusa Hrista kao sina Božijega i svetog duha
• smrt, spuštanje do pakla, ustajanje iz mrtvih, i Hristov uskrs
• svetost crkve i pričešće svetih
• ponovni dolazak Isusa, sudnji dan i spasenje vjernih.

Nikejski (Nikea) simbol vjere, koji je bio odgovor na Arijanizam, je formulisan na Nikejskom saboru 325. godine i u Konstantinopolju 381. godine. Potvrđen je kao univerzalni simbol hrišćanstva efeskim saborom 431. godine.

Mada je Bog izvor sve ljubavi i dobrote i sam savršena ljubav i savršen dobar, Bog je isto svepravedni i savršeni Sudija koji čovjeku mora da sudi po njegovim djelima, jer smisao čovjekove egzistencije, nije samo ovdašnji život, nego i život vječni.

[uredi] Isus Hristos

Za više informacija pogledajte Isus Hristos

Osnovno načelo Hrišćanstva je vjera u Isusa, sina Božijega i Mesiju (Hrista). Isus je rođen je u Vitlejemu u Izraelu (Palestini). Hrišćani smatraju da je Isus Hristos došao na zemlju da propovijeda Jevanđelje, Božiju dobru vijest, i narod poučava. Ključno vjerovanje je vjerovanje o Isusovovom raspeću, koje predstavlja otkup svih ljudskih grijehova, i njegovo ustajanje (vaskrsenje) iz mrtvih. Dan Isusovog rođenja hrišćani praznuju kao Božić, a dan njegovog ustajanja iz mrtvih (vaskrsenja) kao Vaskrs (Uskrs). Dan Hristovog stradanja – raspeća, obilježen je kao Veliki petak. Hrišćani vjeruju u vaskrsenje mrtvih i u novi život. Godina Isusovog rođenja predstavlja godinu početka Nove ere i novog načina računanja vremena. Isus Hristos, Božiji sin, širi svoje učenje o spasu među ljudima, da bi se konačno mučeničkom smću žrtvovao za ljudski rod i ustao iz mrtvih te u vidu duha uskrsnuo i otišao na nebo. Isus je prema hrišćanskom vjerovanju širio svoju veru, ljubav, razumevanje, skromnost, snishodljivost po Galileji, Judeji i okolnim provincijama zbog čega je osuđen na smrt razapinjanjem na krst, da bi trećeg dana vaskrsao iz groba u koji je bio smješten poslije smrti na krstu. Do nedavno se smatralo da su Isus i same biblijske priče mit ili legenda. Najnovija istraživanja samo potvrđuju da je Isus postojao (djela nehrišćanskih književnika iz prvog vijeka Nove ere – Josifa Flavija i Tacita). Neki autori i istraživači ranog hrišćanstva tvrde da istorijsku pozadinu za legendu o Isusu Hristu predstavlja Ješua, prorok male jevrejske sekte Ebionita, drugi tvrde da je pripadao sekti Nazareja. Osnovni izvor o životu i radu Isusa Hrista predstavlja Novi zavjet, drugi dio svete hrišćanske knjige, Biblije (grč. Biblija u prevodu „Knjiga“) ili Svetog pisma.

[uredi] Život Isusa Hrista - po Bibliji

Prema Bibliji Isus je Božiji sin koga je rodila djevica Marija. Naime, njegov dolazak najavio je anđeo Gavrilo kojeg je poslo sam Bog. Gavrilo je objasnio Mariji da je ona izabrana da rodi Božijeg sina i da će ubrzo biti oplođena svetim duhom. To je objasnio i Josifu - budućem Marijinom mužu. Rekao im je da djetetu daju ime Isus. Tako je i bilo. Isus ubrzo postaje mudar propovijednik. Sakuplja narod i prenosi im poruke od Boga date, učeći ih hrišćanskom moralu i principima. Ubrzo zatim, počinje da čini čuda: liječi bolesne, hrani gladne, oživljava mrtve, poji žedne... Oko 30. godine svog života biva kršten kod Jovana Krstitelja. Potom bira dvanaest apostola: Petra (Simona), Andriju, Jakova Zevedejeva, Jovana, Filipa, Vartolomeja, Mateju, Tomu, Jakova Alfejeva, Simona, Leveja zvanog Tadija i Judu Iskariotskog. Poslije tri godine propovijedanja biva uhapšen i doveden pred Sinedrion (jevrejski sud), a potom je predat rimskom guverneru Pontiju Pilatu. Isus je osuđen da umre kao rob razapet na krstu. Na tajnoj večeri, uoči svoje smrti, govori učenicima ko će ga izdati. Takođe im govori da će, trećeg dana poslije svoje smrti, vaskrsnuti i pridružiti se svome ocu na nebu. Za hljeb koji su jeli na toj večeri, Isus je rekao da je to njegovo tijelo, a za vino koje su pili, da prestavlja njegovu krv. I da tako treba i da ostane. U trenutku kada je podlegao u mukama razapet na krstu, spustio se mrak, iako je bilo podne. Poslednje riječi su mu bile: „Oprosti im oče, jer ne znaju šta čine.“

[uredi] Spasenje

Spasenje od „grijeha i smrti“ se postiže samo preko Isusa Hrista. Ko vjeruje taj će biti spašen, a ko ne taj je već, s tim da ne vjeruje u Hrista, sam sebe osudio. Najveći broj hrišćana vjeruje da spasenje podrazumijeva odlazak u raj (izbjegavanje pakla) poslije ovozemaljske smrti, mada ima teologa koji se po ovom pitanju ne slažu.

[uredi] Sveto trojstvo

Pravoslavni, rimokatolički i monofizitski hrišćani i većina protestantskih hrišćana vjeruju u Isusa Hrista kao jednu od tri ipostasi (ličnosti), jednog jedinog Boga. Bog je jedan, u liku Oca, Sina i Svetog Duha, Sveta Trojica (Sveto Trojstvo). Ima hrišćana koji ne prihvataju sveto trojstvo. Oni vjeruju da je Isus Božiji sin ali da nije isto što i Bog.

[uredi] Biblija – Sveto pismo

Za više informacija pogledajte Biblija

Biblija (drugačije: Sveto Pismo, eng. Bible) je hrišćanska sveta knjiga. Hrišćani vjeruju da su cijelo Sveto pismo napisali ljudi nadahnuti Svetim duhom. Sastoji se iz dva dijela: Starog zavjeta, u kojem je opisan nastanak Neba i Zemlje i ljudi na njoj, prošlost čovječanstva, do rođenja Isusa Hrista, i Novog zavjeta, u kome je opisan život Isusa, kroz četiri jevanđelja, i budućnost ljudi na Zemlji. Originalno, Novi zavjet je napisan uglavnom na grčkom jeziku u prvom i drugom vijeku Nove ere. Inače, sam Isus je govorio aramejski. Ovaj jezik danas je mrtav. Novi zavjet sadrži ukupno 27 spisa kanonizovanih u nekoliko faza zaključno sa četvrtim vijekom, iako su svi tekstovi bili dovršeni do sredine drugog vijeka. Sadrži četiri jevanđelja (grčki: evangelion - dobra vijest) i to po Mateji, Luki, Marku i Jovanu. Prva tri jevanđelja su sinoptička. Novi zavjet takođe sadrži ranu crkvenu istoriju (djela apostolska), dvadesetjednu poslanicu i jednu apokalipsu (otkrivenje Jovanovo). Upravo četiri jevanđelja predstavljaju izvještaj o Isusovom životu, o njegovim kazivanjima i djelima. Prema Bibliji, Isus je začet bezgrešnim začećem. Ideja da je Isusa rodila djevica trebalo bi da ispuni vjerovanje iz Starog zavjeta da je on Sin Božiji. Prema istorijskim podacima rođen je u 31. godini vladavine rimskog imperatora Avgusta, u Vitlejemu, u Judeji, od majke Marije, u siromašnoj jevrejskoj porodici, koja se sklonila u Galileju. Galileja je planinska oblast zapadno od rijeke Jordan i Galilejskog jezera. Prema Josifu Flaviju, kod Jevreja su u to vrijeme postojale tri filozofske struje: fariseji, sadukeji i takozvani esenci. Treba napomenuti, da je Isus bio poput rabina (hebrejski: učitelj, poznavalac pisma), odnosno jevrejski sveštenik i da je on ustvari iznutra reformisao jevrejsku religiju. Jevanđelja (što u prijevodu sa grčkog znači „Dobra vijest“), napisana su između 65. i 100. godine n.e. A napisali su ih Mateja, Marko, Luka i Jovan, po kojima su i dobila imena. Smatra se da je Biblija pisana između 100. i 300. godine nove ere. Danas Biblija predstavlja ne samo hrišćansku svetu knjigu, nego i najprodavanije djelo svih vremena prevedeno na oko 1500 jezika. Pored hrišćanske Biblije, koja se razlikuje kod katolika i pravoslavaca, postoji i Hebrejska biblija (eng. The Hebrew Bible, hebrejski: Tanakh).

[uredi] Život poslije smrti

Hrišćansko gledanje na život poslije smrti obično podrazumijeva vječni raj ili vječni pakao, s tim da Rimokatolici dodaju i međuvarijantu - čistilište. Čistilište je za one koji nisu imali smrtni grijeh na sebi. Među Pravoslavnim hrišćanima postoji debata oko ove teme.

Mnogi hrišćani nisu u suglasnosti da li život poslije smrti počinje neposredno po smrti ili po sudnjem danu; i da li to podrazumijeva fizičko vaskrsenje (i pretvaranje u duhovni oblik). Najveći broj hrišćana smatra da svijest i duša produžava da živi po zemaljskoj smrti. Jehovini svjedoci vjeruju, da će pravednici imati mogućnot da vječno žive u rajskim uslovima koje će Bog da uspostavi na Zemlji. Veliki broj hrišćana vjeruje da će, prilikom ponovnog dolaska Isusa na Zemlju (u poslednja vremena), svi koji su umrli da ustanu tjelesno iz mrtvih za poslednji sud (strašni sud). Univerzalisti smatraju da pakla nema, te da će svi ljudi na kraju biti spašeni. Međutim, ova teorija Univerzalista nije u skladu sa biblijskim učenjem.

[uredi] Bogoslužja i organizacija

Hrišćani su od samog početka bili organizovani u jedinstvene hrišćanske zajednice, crkve.

[uredi] Svete tajne

Svete tajne (grč. μυστήρια – tajna (misterija)), sakramenti (lat: sacramentum) su hrišćanski obredi. Njihov broj se razlikuje kod različitih hrišćanskih denominacija. Većina hrišćana međutim priznaje sedam svetih tajni, koje su priznate u slijedećim crkvama: stara katolička, rimokatolička, nezavisna katolička, istočna pravoslavna (istočna ortodoksna), orijentalska pravoslavna, i donekle anglikanska: krštenje, miropomazanje, pričešće, pokajanje, sveštenstvo, brak i jeleosvjećenje.

Većina drugih denominacija tipično primjenjuje samo dva obreda tj. krštenje (baptizam) i pričešće. Neki protestanti, kao npr Kvekeri, sve obrede zavraćaju. U Pravoslavnoj crkvi, krštenje, miropomazanje i sveštenstvo ne mogu se ponoviti, dok se ostale tajne ponavljaju. Po hrišćanskom vjerovanju, sveta Tajna je čin koji preobražava. Preobraženje je istinski cilj Gospoda Boga u njegovim spasiteljskim djelima. U Hristu, Bog ne samo da spasava čovjeka, ne samo da ljudima oprašta grijehe nego, takođe, i preobražava ljudski život. Svete tajne su sveštene radnje kojima Crkva preobražava život čovjeka, „osvećuje ga“. Bog je stvorio materiju kao i duh, a stvarni grijeh čovjeka je što je razdvojio i podvojio materiju i duh da bi se podredio materiji, postao njen rob. Svete tajne ponovno spajaju razdvojeno. Obično se kaže da u Crkvi ima sedam svetih tajni, jer broj sedam označava savršenstvo. Međutim, u Crkvi ima bezbroj svetih tajni.

[uredi] Simboli

Prvi hrišćani su, za simbol vjerovanja u Isusa Hrista, Božijega sina i spasitelja, odabrali znak ribe. „Isus Hristos, Božiji sin, Spasitelj“, se na grčkom piše Isu Histu Teu Ios Sotir, a prva slova daju reč „IHTIS“, što u prevodu sa grčkog, znači riba.

Danas najpoznatiji i najrašireniji hrišćanski simbol je krst, koji može da se nađe u mnogim oblicima, uzavisnosti od toga koja crkvena organizacija ga je izdala: raspeće kod Rimokatolika, pravoslavni krst kod Pravoslavnih i jednostavni krst kod nekih Protestantskih crkvenih organizacija, gdje nekih posebnih pravila nema. Neke hrišćanske zajednice upotrebljavaju znak ribe, kao što su to radili hrišćani u rano doba Hrišćanstva.

[uredi] Hrišćanski sabori

Za više informacija pogledajte Vaseljenski sabori

Sinodi ili koncili (grčki σύνοδος, latinski concilium) u hrišćanstvu označavaju skupštine kojima prisustvuju visoki crkveni dostojnici, radi savjetovanja o važnim teološkim pitanjima i donošenja zaknjučaka i propisa. Razne biskupske sinode bilježi crkvena istorija već u 2. vijeku. Najšire značenje ima ekumenski ili vaseljenski sabor kome prisustvuju patrijarsi, biskupi, kardinali, Primasi (nekadašnja titula između mitropolita i patrijarha), nadbiskupi... i sazivaju se u izuzetnim prilikama, a zaključci su im obavezni za čitavu crkvu. Prvih sedam ekumenskih sabora (325-787) priznaju i istočna i zapadna crkva, dok ostale priznaje Rimokatolička crkva, iako su u njima učestvovali nekad i neki carigradski patrijarsi. Drugom Vatikanskom koncil,u inspirisanom ekumenskim idejama pape Jovana XXIII, prisustvovali su i predstavnici protestantske i pravoslavne crkve. Pregled ekumenskih sabora:

• Nikejski I (325): posebno osudio Arijevu jeres.
• Carigradski I (381): posebno osudio Makedonijevu jeres.
• Efeški (431): osudio Nestorijevu jeres (odvojeni nestorijanci) i Pelagijevu jeres (pelagijanizam.
• Halkidonski (Halkidonski sabor) (451): osudio Evtihijevu monofizitsku jeres, potvrđeno vjerovanje da su u Isusu dvije prirode: božanska i čovječija.
• Carigradski II (553)
• Carigradski III (680-681): osudio monotelete.
• Nikejski II (787)
• Carigradski IV (869): osudio i svrgnuo patrijarha Fotija. Ovaj sabor zapravo predstavlja početak prve šizme između istočne i zapadne crkve. Dalji sabori se odvijaju na zapadu umjesto ovog istočna crkva kao vaseljenski računa sabor u Carigradu (879-890) koji je osudio sabor iz 869. godine i rehabilitovao patrijarha Fotija.
• Lateranski I (1123): sankcioniše Vormski konkordat.
• Lateranski II (1139)
• Lateranski III (1179)
• Lateranski IV (1215): definisao nauku o transupstancijaciji.
• Lionski I (1245)
• Lionski II (1274) (donosi odluku o reformi crkve i za kratko vrijeme uspostavlja jedinstvo istočne i zapadne crkve, radi zajedničke borbe u krstaškim ratovima.
• Vieneski (1311-1312): ukida red templara.
• Konstantski (1414-1418): počinje šizma u zapadnoj crkvi, osuđeni Jan Hus i Jerolim Plaški.
• Sabor u Bazelu, ferari i Firenci (1431-1445): bazelski sabor je trebalo da ponovo ujedini istočnu i zapadnu crkvu, ali zbog protivljenja pape tome sabor je papa premjestio u Feraru 1438. i Firencu 1439. godine. Na saboru u Firenci su se složili izaslanici cara Jovana Paleologa VIII sa prihvatanjem novog vjerovanja (creda) koje je kasnije odbacila carigradska crkva, tako da od unije nije ništa bilo. Unija sa jermenskom crkvom je proglašena 1439. godina, a sa jakobitima 1442. godine.
• Lateranski V (1512-1517)
• Tridentski (1546-1563): osudio Lutera, Kalvina i Cvinglija, podjela na rimokatolike i protestante.
• Vatikanski I (1869-1870): definiše se dogma o papinoj nepogrješivosti.
• Vatikanski II (1962-1965): raspravlja o ekumenizmu, o slobodi vjere i o uvođenju narodnog jezika u liturgiju.

[uredi] Rasprostranjenost

Hrišćanstvo je danas najrasprostranjenija religija na svijetu, uz islam, sa najvećim brojem vjernika. Hrišćani čine većinu u Evropi, cijeloj Americi, Australiji, a ima ih i u Aziji i Africi. Samo rimokatolika ima čak 980 000 000 po podacima iz 1991. godine. Crkve rimokatoličke ispovijesti djeluju u Španiji, Francuskoj, Italiji, Austriji, Poljskoj, Mađarskoj, južnoj Njemačkoj, Sloveniji, Hrvatskoj, Češkoj, Slovačkoj, gotovo celoj Latinskoj Americi. Anglikanska crkva razvijena je u Engleskoj. Protestantske crkve pokrivaju sve skandinavske zemlje, sjevernu Njemačku i Holandiju. Kalvinizam dominira u Škotskoj, Švajcarskoj i Holandiji, dok Luteranstvo preovlađuje u Skandinaviji, Njemačkoj i Baltičkim zemljama. Manji broj protestanata živi u Istočnoj Evropi i Francuskoj.

Pravoslavlje je zastupljeno u Evropi (Srbija, Crna Gora, Bugarska, Grčka, Rumunija, Republika Makedonija,Moldavija, Rusija, Ukrajina, Belorusija i Gruzija, dijelovima Hrvatske, Bosne i Hercegovine, Albanije, Jermenije, Estonije, Letonije, Kipra) te na bliskom istoku, a sada u porastu i u zemljama zapadne evrope, Amerike, dalekog istoka.

[uredi] Vidi još

• Hrišćanstvo u Antici
• Jeretici
• Blagoslov
• Antihrist
• Hrišćanska muzika
• Hrišćani

[uredi] Napomene

[uredi] Reference

• Columbia Electronic Encyclopedia.
• Fowler, Jeaneane D. Svjetske religije: Uvod za studente (eng: World Religions: An Introduction for Students), Sussex Academic Press (1997). ISBN 1898723486.
• Gonzalez, Justo L. Hrišćanstvo: Od rane crkve do reformacije (eng: The Story of Christianity: The Early Church to the Dawn of the Reformation), Harper Collins Publishers, New York (1984).

[uredi] Spoljašnje veze

• Istorija Hrišćanske crkve 1-2, PDF knjige
• Biblija spoljni povez
• Biblija
• Pravoslavlje o Hrišćanstvu