Nemačka

Iz projekta Википедија

Koordinate: 47°-55° SGŠ, 6°-15° IGD

Savezna Republika Nemačka (nem. Bundesrepublik Deutschland), je jedna od najvećih industrijskih sila sveta, smeštena u centralnom delu Evrope. Na severu izlazi na Severno i Baltičko more gde se i graniči sa Danskom. Na istoku se graniči sa Poljskom i Češkom Republikom, na jugu sa Austrijom i Švajcarskom, a na zapadu sa Francuskom, Luksemburgom, Belgijom i Holandijom.

Savezna Republika Nemačka je članica Ujedinjenih nacija, NATO, grupe G8 i osnivač Evropske ekonomske zajednice, današnje Evropske unije.

Sadržaj 1 Istorija 2 Politika 3 Nemačke države (republike) 4 Geografija 5 Ekonomija 6 Demografija 7 Nauka i kultura 8 Religije 9 Spoljašnje veze

[uredi] Istorija

Za više informacija pogledajte Istorija Nemačke.

[uredi] Politika

Nemačka je ustavna savezna republika, čiji se politički sistem zasniva na Ustavu iz 1949. godine (Grundgesetz – osnovni zakon). U njoj vlada parlamentarni sistem u kojoj kancelar igra najvažniju ulogu, a koga bira parlament.

Parlament - Bundestag (Bundestag), se bira svake pete godine kombinovanim sistemom neposrednog i proporcionalnog biranja. Šesnaest pokrajina predstavlja federalni nivo Bundesrata (Federalni Savet), koji je izazvao mnogo polemika na račun odnosa sa Bundestagom zbog neusaglašenosti prilikom donošenja odluka i jednog i drugog tela, što politički sistem čini vrlo komplikovanim.

Funkcija šefa države je poverena predsedniku, kome je ograničena moć odlučivanja na ceremonijalne i reprezntativne dužnosti. Ali on ima pravo da odbaci potpisivanje zakona i da ga vrati nazad u parlamentarnu proceduru. Pored toga zadužen je za raspisivanje izbora i raspuštanje parlamenta (Bundestag). Predsednika biraju parlament (Bundestag) i savezni savet (Bundesrat) zajedno. A taj skup za izbor predsednika se zove savezni skup (Bundesversammlung).

Sudsku vlast uključuje Savezni ustavni sud Nemačke (Bundesverfassungsgericht), Savezni vrhovni sud (Budesgerichtshof), Savezni administrativni sud (Bundesverwaltungsgericht) i nekoliko saveznih sudova, odgovornih za kontrolisanje nižih sudova. Svi niži sudovi su osnovani od strane saveznih država.

Kao članica Evropske unije, Nemačka podleže i evropskim sudovima. Tu je pre svega Evropski sud u Luksemburgu (Europäischer Gerichtshof).

[uredi] Nemačke države (republike)

Za više informacija pogledajte Nemačke države.

Nemačka je podeljena u šesnaest pokrajina-država (republika) (u Nemačkoj se njih 13 nazivaju Bundesländer, a Bavarska, Saksonija i Tiringija - Freistaat), koje su podeljene u 439 distrikta i gradova (2004.).

		Države (republike)	Glavni grad	Na nemačkom
	1	Baden-Virtemberg	Štutgart	Baden-Württemberg	Stuttgart
	2	Bavarska	Minhen	Freistaat Bayern	München
	3	Berlin	Berlin	Berlin	Berlin
	4	Brandenburg	Potsdam	Brandenburg	Potsdam
	5	Bremen	Bremen	Freie Hansestadt Bremen	Bremen
	6	Hamburg	Hamburg	Freie und Hansestadt Hamburg	Hamburg
	7	Hesen	Visbaden	Hessen	Wiesbaden
	8	Meklenburg-Zapadna (prednja) Pomeranija	Šverin	Mecklenburg-Vorpommern	Schwerin
	9	Donja Saksonija	Hanover	Niedersachsen	Hannover
	10	Severna Rajna-Vestfalija	Diseldorf	Nordrhein-Westfalen	Düsseldorf
	11	Rajna-Palatinat	Majnc	Rheinland-Pfalz	Mainz
	12	Sarland	Sarbriken	Saarland	Saarbrücken
	13	Saksonija	Drezden	Freistaat Sachsen	Dresden
	14	Saksonija-Anhalt	Magdeburg	Sachsen-Anhalt	Magdeburg
	15	Šlezvig-Holštajn	Kil	Schleswig-Holstein	Kiel
	16	Tiringija	Erfurt	Freistaat Thüringen	Erfurt

[uredi] Geografija

Nemačka se proteže od visokih planina Alpa (najviša tačka Cugšpic 2.962 m) na jugu, do obala Severnog i Baltičkog mora na severu. Između njih, u centalnom delu nalaze se planine umerenih visina: Švarcvald (1.493 m), Bavarska šuma (1.456 m), Rudne gore (1.215 m), i Harc (1.142 m). Na severu preovlađuju niska polja (najniža tačka je Vilštermarš na -3.54 m).

Uz obalu Severnog mora nalazi se niz Istočno-Frizijskih ostrva, a u Baltiku su veća ostrva Rigen i Usedom. U Nemačkoj postoji 6 velikih slivova reka: Rajna (865 km toka kroz Nemačku), Dunav (647 km), Elba (727 km), Odra (187 km), Vezer i Ems. Najveće jezero je Bodensko jezero na granici sa Švajcarskom.

Klima je uglavnom umerena, pod uticajem Golfske struje. Uz severne obale klima je vlažna tokom cele godine. Vreme je ponekad nepredvidivo. U sred leta moguć je topao dan, a hladan i kišovit odmah sutradan. Ali ekstremne vremenske neprilike su gotovo isključene na području Nemačke, osim poplava u dolinama reka kada su zimi temperature iznad nule. Prosečna temperatura po mesecima ide od 0,5°C u februaru, do 17°C u julu.

Za poljoprivredu se koristi 53,5% površina Nemačke, dok je pod šumama 29,5%. Naselja i komunikacije pokrivaju 12,3% površina (sa tendencijom povećanja). U Nemačkoj postoji 15 nacionalnih parkova.

[uredi] Ekonomija

Nemačka je treća ekonomska sila na svetu posle SAD-a i Japana, ali ekonomski daleko najjača država Evrope.

Nemačka poseduje treću po redu najveću ekonomiju na svetu odmah posle SAD-a i Japana i deo je svetske najveće ekonomije – Evropske unije. Dok je spoljna trgovina vrlo uspešna, lokalna tržišta doživljavaju probleme, prvenstveno zbog socijalnih beneficija. Nezaposlenost je jedan od glavnih problema poslednjih decenija.

Nedavno usvajanje zajedničke evropske valute i opšta politička i ekonomska integracija u Evropu trebalo bi da donesu velike ekonomske promene.

Videti takođe: Turizam Nemačke

[uredi] Demografija

Nemačka ima preko 80 miliona stanovnika. Najveći gradovi Nemačke su:

• Berlin (3.392.425 stanovnika)
• Hamburg (1.738.483)
• Minhen (1.288.307)
• Keln (975.907)
• Frankfurt na Majni (651.087)

Oblast sa najvećom koncentracijom stanovništva je Rajna-Rur sa 11.785.196 stanovnika.

U Nemačkoj živi 6,75 miliona stranih državljana, u koje spadaju izbeglice, inostrani radnici (Gastarbeiter) i njihove porodice. Sa prostora bivše Jugoslavije živi 528.000 građana iz Srbije i Crne Gore, 236.600 iz Hrvatske i 167.100 iz Bosne i Hercegovine^{[traži se izvor]}. Doseljavanjem se stvorila i znatna turska manjina sa oko 2 miliona građana. Ostale značajne manjine su Rusi, Italijani i Poljaci.

Na severu živi danska manjina, dok u saveznim državama Saksonija i Brandenburg živi malobrojna slovenska manjina po imenu Lužički Srbi. Frigijski jezik, koji se smatra najsrodnijim engleskom, govori kao maternji oko 12.000 ljudi u Nemačkoj. U seoskim područjima severne Nemačke raširen je takozvani „niski nemački“ jezik.

Nemačka je među prvim zemljama u svetu po obrazovanju, tehnološkom razvitku i privrednoj proizvodnji. Od kraja 2. svetskog rata, broj mladih koji upisuju fakultete porastao je više od tri puta, a zanatske i tehničke škole u Nemačkoj spadaju u sam svetski vrh. S prihodima od 25.000 evra po glavi stanovnika, Nemačka je društvo srednje klase. Širokogrudan sistem socijalnog osiguranja omogućuje besplatno zdravstvo, naknade za nezaposlenost i ostale socijalne prednosti. Nemci su veliki turisti - svake godine milioni Nemaca putuju u inostranstvo.

Nemačka je glavni cilj političkih i ekonomskih begunaca iz mnogih zemalja u razvoju.

Pogledati još: Nemci i Germanski narodi.

[uredi] Nauka i kultura

Nemačka je mnogo doprinela svetskoj nauci i kulturi.

Među najznačajnije nemačke naučnike spadaju fizičari: Ajnštajn, Plank i Hajzenberg. Zatim, matematičari: Lajbnic, Gaus i Hilbert, astronom Kepler, lingvisti braća Grim, biolozi Koh, Erlih i mnogi drugi.

Čuveni nemački pronalazači su: Gutenberg, Rentgen, Simens i Cepelin.

Značajni nemački kompozitori su Betoven, Bah, Hendl, Brams i Vagner; pesnici Gete, Šiler i Hajne; pisci Man i Breht; slikari Direr, Holbajn i Ernst; arhitekti Nojman, Gropijus i Van der Roe.

Posebno se ističe plejada nemačkih filozofa: Kant, Hegel, Marks, Engels, Šopenhauer, Niče, Hajdeger i dr.

Mnogi velikani nisu bili Nemci po savremenim kriterijumima, ali su stvarali u okviru nemačke kulture, npr. Mocart, Kafka i Nikola Kopernik.

Nemački jezik, koji ima mnogo dijalekata, u 19. veku je bio lingua franca srednje, istočne i severne Evrope, a i danas se uči širom sveta kao jedan od najvažnijih jezika. Najvažnija institucija za promociju nemačkog jezika i kulture je Geteov institut sa 128 filijala širom sveta.

Odnedavno se Nemačka vratila na svetsku kulturnu scenu u velikom stilu, s preporođenim Berlinom, te novom muzikom i umetnošću. Između ostalog, u filmu i književnosti postoji jak trend da se obrađuju teme vezane uz nemačko ujedinjenje.

[uredi] Religije

Nemački ustav, Grundgesetz, jamči slobodu vere i veroispovijesti, te kaže da se niko ne sme diskriminisati zbog vere.

Katoličanstvo je bila glavna religija u Nemačkoj do 16. veka, kad je reformacija drastično promenila stanje. Martin Luter se 1517. suprostavio katoličkoj crkvi i osnovao protestantizam. Danas većina protestanata u Nemačkoj spada u Nemačku evangelističku crkvu.

Oko 30% stanovnika su protestanti i oko 30% katolici, 30% onih koji se nisu izjasnili kao vernici.

Preostalih 10% stanovništva čini 3.3 miliona muslimana, 1.2 miliona pravoslavaca, milion ostalih hrišćana, milion članova zajednica s posebnim statusom, milion članova novih religioznih pokreta, milion članova duhovnih zajednica, 150.000 Jevreja, 150.000 budista i 100.000 hinduista.

[uredi] Spoljašnje veze

• Deutschland.de - Službeni portal Nemačke
• Statistikportal.de - Službeni statistički podaci
• Bundesregierung Deutschland - Službena stranica savezne vlade
• Bundespräsident - Službena stranica predsednika Nemačke
• Bundestag - Službena stranica nemačkog parlamenta
• Bundesrat - Savezni savet
• Bundesverfassungsgericht - Savezni ustavni sud
• Bundesgerichtshof - Savezni sud
• Bundesverwaltungsgericht - Savezni administrativni sud
• Deutsches Historisches Museum - Nemački istorijski muzej
• Deutsche Geschichten - Nemačke priče
• Berliner Mauer Online - Berlinski zid
• Goethe Institut - Gete institut
• Deutsche Botschaft Belgrad - Nemačka ambasada u Beogradu

Nemačke države
Baden-Virtemberg | Bavarska | Berlin | Brandenburg | Bremen | Donja Saksonija | Meklenburg-Zapadna Pomeranija | Rajna-Palatinat | Saksonija-Anhalt | Saksonija | Sarland | Severna Rajna-Vestfalija | Tiringija | Hamburg | Hesen | Šlezvig-Holštajn